II SA/Lu 600/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec, Sędzia NSA Leszek Leszczyński, Protokolant Stażysta Magdalena Markowska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 27 listopada 2009 r. sprawy ze skargi J. P. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania uprawnień wdowy po kombatancie oddala skargę Decyzją z dnia [...], nr [...], wydaną na podstawie art.127 § 3 i art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) oraz art. 20 ust. 3 w zw. z art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. c) ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 2002 r. Nr 42, poz. 371 ze zm.), Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych po ponownym rozpatrzeniu, utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...], nr [...] w sprawie odmowy przyznania uprawnień wdowy po kombatancie. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ wyjaśnił, że J. P. wystąpiła do Kierownika Urzędu o przyznanie uprawnień wdowy po kombatancie po zmarłym W. P. Decyzją Kierownika Urzędu z dnia [...] J. P. odmówiono przyznania uprawnień wdowy po kombatancie. Następnie pismem z dnia 22 czerwca 2009 r. strona wystąpiła do Kierownika Urzędu z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy strona nie podała nowych faktów, które byłyby nieznane Kierownikowi Urzędu podczas podejmowania decyzji. Po ponownym rozpoznaniu sprawy, biorąc pod uwagę całokształt zebranego materiału dowodowego - Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów uznając, że wniosek nie zasługuje na uwzględnienie – utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...]. Organ wyjaśnił, że zmarły mąż strony nabył uprawnienia kombatanckie na podstawie orzeczenia ZBoWiD w latach osiemdziesiątych z tytułu utrwalania władzy ludowej od dnia 12 lutego1947 r. do 31 grudnia1947 r. podczas służby w KBW. Z akt ZBoWiD wynika, że W. P. podczas służby wojskowej brał udział w walkach z reakcyjnym podziemiem, wykonywał zadania operacyjne związane bezpośrednio ze zwalczaniem organizacji niepodległościowych. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Kierownik wyjaśnił również, że Protokół z przeglądu akt weryfikacyjnych Nr K-367929 nie jest decyzją administracyjną w rozumieniu przepisów postępowania administracyjnego, co wynika też z przepisów Instrukcji Wykonawczej do Regulaminu weryfikacji uprawnień i wydawania zaświadczeń o uprawnieniach kombatanckich. Wymieniony Protokół w ocenie organu może być rozpatrywany co najwyżej w kategoriach dokumentu utrwalającego określoną czynność przeprowadzoną w toku postępowania, lub też może stanowić tzw. "nieakt" administracyjny, tj. czynność mającą jedynie pewne pozory aktu administracyjnego (decyzji), lecz nim nie będącej. Kierownik podkreślił, że "nieakt" nie jest w ogóle aktem administracyjnym i nie mają do niego zastosowania reguły dotyczące aktów wadliwych, nie może więc być uchylony ani zmieniony, nie można też stwierdzić jego nieważności - nie wywołuje on żadnych skutków prawnych. W związku z powyższym zaświadczenie o uprawnieniach kombatanckich wydane przez Urząd do Spraw Kombatantów na podstawie Protokołu z przeglądu akt weryfikacyjnych obrazowało jedynie stan akt sprawy, utrwalało określoną czynność przeprowadzoną w toku postępowania. Analiza zebranego w sprawie materiału dowodowego wskazuje, iż mąż strony pełniąc służbę wojskową w jednostce KBW wykonywał działania operacyjne związane bezpośrednio ze zwalczaniem organizacji oraz osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej. Jak wynika z akt ZBoWiD (własnoręcznie sporządzony życiorys, zaświadczenie WKU z dnia 22 maja 1986 r.), W. P. brał udział "w walkach zbrojnych z reakcyjnym podziemiem". Informacje te znajdują potwierdzenie również w obecnie uzyskanym piśmie z Instytutu Pamięci Narodowej z dnia 7 maja 2009 r., w którym wskazano, że 7 Batalion Ochrony KBW Wrocław (wchodzący w skład 11 Pułku KBW mp. Wrocław), w okresie pełnienia w nim służby przez męża strony - brał udział w walkach z Narodowymi Siłami Zbrojnymi, Armią Krajową, Zrzeszeniem Wolność i Niezawisłość oraz innymi ugrupowaniami działającymi na rzecz suwerennej i niepodległej Rzeczypospolitej Polskiej. W ocenie organu do męża strony ma zastosowanie art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. c/ ustawy o kombatantach. Powołując orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego Kierownik wyjaśnił, że na podstawie powyższego przepisu pozbawia się uprawnień kombatanckich nie tylko osoby wykonujące zadania śledcze, ale i zadania operacyjne bezpośrednio związane ze zwalczaniem organizacji oraz osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości RP. Podniósł również, że dla oceny powyższych faktów bez znaczenia pozostaje twierdzenie strony, iż jej mąż nie miał wpływu na ruchy jednostek, do których został wcielony. Udział w ramach służby w KBW w walkach z niepodległościowym podziemiem nawet nie w pełni dobrowolny i mający miejsce w ramach służby wojskowej - co było udziałem męża strony - powodować musi utratę uprawnień kombatanckich. Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie wniosła J. P., domagając się jej uchylenia. Podniosła, że jej mąż aż do śmierci posiadał uprawnienia kombatanckie. Nie zgadza się z twierdzeniem, że jej mąż był "utrwalaczem władzy ludowej", nie brał bowiem udziału w bezpośrednich walkach z organizacjami wymienionymi w zaskarżonej decyzji. Skarżąca wyjaśniła również, że jej mąż nie zgłosił się na ochotnika, lecz miał obowiązek pójść do wojska i nie miał żadnego wpływu na bieg wydarzeń. W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując argumenty podniesione w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: W ocenie Sądu zaskarżona decyzja prawa nie narusza, zatem skarga jako niezasadna podlegała oddaleniu. Działania organu administracji w niniejszej sprawie odbywały się zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. Zgodnie z art. 20 ust. 3 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 2002 r., Nr 42, poz. 371 ze zm.; powoływanej dalej jako "ustawa o kombatantach"), uprawnienia kombatanckie przysługują również wdowom lub wdowcom – emerytom i rencistom oraz osobom pobierającym uposażenie w stanie spoczynku lub uposażenie rodzinne, pozostałym po kombatantach i innych osobach uprawnionych. W świetle utrwalonego orzecznictwa uprawnienia wdowy po kombatantach nie mają charakteru pierwotnego. Są uprawnieniami pochodnymi, których nabycie uzależnione jest od tego, czy pierwotnie uprawniony do nich jej mąż zachowałby je, gdyby żył (zob. np. uchwała Sądu Najwyższego z 25 stycznia 1996 r., III AZP 32/95 – OSNAPiUS 1996, Nr 15, poz. 2006 i wyrok Sądu Najwyższego z 11 grudnia 2002 r. III RN 57/02 – OSNP 2004, Nr 2, poz. 24). Bezsporne jest w sprawie niniejszej, że mąż skarżącej posiadał uprawnienia kombatanckie, jednak, w ocenie organu ustalenia faktyczne wskazują na istnienie przesłanek do pozbawienia tych uprawnień, gdyby żył. Sąd stwierdził, że organ nie dopuścił się naruszenia przepisów postępowania w stopniu istotnym dla wyniku sprawy. Przeciwnie, wydanie decyzji poprzedzone zostało prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem dowodowym oraz wyjaśnieniem stanu faktycznego sprawy zgodnie z obowiązkami nałożonymi na organy administracji w przepisach art. 7, 77 § 1 i 80 kpa. W myśl przepisu art. 7 kpa w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Przepis ten wyraża jedną z podstawowych zasad postępowania administracyjnego, zasadę prawdy obiektywnej. Zasada ta oznacza, że na organ administracji publicznej nałożony jest obowiązek wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych związanych z określoną sprawą w celu ustalenia stanu faktycznego zgodnego z rzeczywistością. Zgodnie natomiast z przepisami art. 77 § 1 i 80 kpa organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, a następnie na podstawie całokształtu materiału dowodowego ocenić, czy dana okoliczność została udowodniona. W rozpoznawanej sprawie organy administracji zgodnie z przedstawionymi wyżej wymogami dokonały prawidłowych ustaleń co do stanu faktycznego oraz jego prawidłowej oceny. Bezspornie ustalono, że zmarły mąż skarżącej W. P. posiadał uprawnienia kombatanckie przyznane na podstawie orzeczenia ZBoWiD w latach osiemdziesiątych z tytułu utrwalania władzy ludowej od dnia 12 lutego 1947 r. do 31 grudnia 1947 r. podczas służby w Korpusie Bezpieczeństwa Wewnętrznego. Nie budzą również wątpliwości ustalenia, że W. P. pełniąc służbę wojskową wykonywał działania operacyjne związane bezpośrednio ze zwalczaniem organizacji oraz osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej. Z akt sprawy wynika bowiem, że mąż skarżącej pełniąc służbę w Ludowym Wojsku Polskim od dnia 12 listopada 1946 r. do dnia 25 sierpnia 1948 r. służył w jednostce wojskowej, która brała udział w walce z "reakcyjnym podziemiem" w dniach od 12 listopada 1946 r. do 31 grudnia 1947 r. (zaświadczenie Komendanta Wojskowej Komendy Uzupełnień w Lublinie z dnia 22 maja 1986 r., Nr 140/1986, karta 5 akt adm.). Również z własnoręcznie napisanego życiorysu sporządzonego w dniu 29 maja 1986 r. (karta 2 akt adm.) wynika, że W. P. służył w jednostce KBW i brał udział w walce z "reakcyjnym podziemiem". W świetle powyższych okoliczności organy prawidłowo przyjęły, że ustalony stan faktyczny wyczerpuje treść art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. a) w związku z art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. c) ustawy o kombatantach. Zgodnie z tymi przepisami pozbawia się uprawnień kombatanckich osobę, która była zatrudniona, pełniła służbę lub funkcję w aparacie bezpieczeństwa publicznego poza strukturami Urzędów Bezpieczeństwa, Służby Bezpieczeństwa lub Informacji Wojskowej, jeżeli podczas i w związku z tą działalnością wykonywała zadania śledcze i operacyjne związane bezpośrednio ze zwalczaniem organizacji oraz osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej. W. P. w okresie pełnienia służby w 7 Batalionie Ochrony KBW Wrocław wchodzącym w skład 11 Pułku KBW mp. Wrocław wykonywał działania operacyjne biorąc udział w walkach z Narodowymi Siłami Zbrojnymi, Armią Krajową, Zrzeszeniem Wolność i Niezawisłość oraz innymi ugrupowaniami działającymi na rzecz suwerennej i niepodległej Rzeczypospolitej Polskiej (pismo Dyrektora Oddziału Instytutu Pamięci Narodowej w Warszawie z dnia 7 maja 2009 r., nr BUWa III-5543-1481(5)/08, karta 29 akt adm.). Zatem organy administracji prawidłowo stwierdziły, że skarżącej nie przysługują uprawnienia wdowy po kombatancie, gdyż z bezsprzecznych ustaleń wynika, że istniały przesłanki do pozbawienia męża skarżącej uprawnień kombatanckich. Skoro zaś brak jest przesłanek do pozostawienia uprawnień pierwotnych (kombatanta), to tym bardziej nie można przyznać uprawnień pochodnych od tych pierwszych. Wyjaśnić przy tym należy, że w świetle powołanych przepisów (art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. c) ustawy o kombatantach) do pozbawienia uprawnień kombatanckich wystarczy, że strona wykonywała tylko zadania operacyjne bez zadań śledczych (lub odwrotnie). W orzecznictwie sądowym zgodnie przyjmuje się bowiem, iż zwrot "zadania śledcze i operacyjne" zawarty w art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. c ustawy należy interpretować rozdzielnie. Przepis ten stanowi podstawę prawną do pozbawiania uprawnień kombatanckich nie tylko osób wykonujących zadania śledcze, ale i zadania operacyjne bezpośrednio związane ze zwalczaniem organizacji oraz osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości RP. Odnosząc się do zarzutu skargi, że służba wojskowa męża skarżącej odbywała się niezależnie od jego woli i nie miał on żadnego wpływu na bieg wydarzeń – nie ma, w ocenie Sądu znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. W świetle ustawy o kombatantach pozostaje bez wpływu na ocenę uprawnień kombatanckich fakt, że działania operacyjne odbywały się w ramach służby wojskowej, a żołnierz nie miał swobody w wyborze co do uczestnictwa w nich. Udział w ramach służby w KBW w walkach z niepodległościowym podziemiem nawet nie w pełni dobrowolny i mający miejsce w ramach służby wojskowej - co było udziałem męża skarżącej - powodować musi utratę uprawnień kombatanckich ( por. wyrok NSA z dnia 24 lutego 2006 r., II OSK 536/05, LEX nr 194856, wyrok NSA z dnia 10 lutego 2005 r., OSK 1126/04, LEX nr 16572). Wobec powyższego Sąd uznał, że wniosek skarżącej został oceniony przez organ w sposób prawidłowy, przy uwzględnieniu zasad prawa procesowego i materialnego. Z powyższych względów skarga jako bezzasadna, stosownie do art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), podlegała oddaleniu.