II SA/Lu 601/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Ibrom (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec,, Sędzia NSA Krystyna Sidor, Protokolant Referent Agnieszka Wojtas, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 8 grudnia 2009 r. sprawy ze skargi C. R. L. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji o odmowie przyznania uprawnień kombatanckich oddala skargę. Decyzją z dnia 25 sierpnia 2009 r. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia 16 lipca 2009 r. odmawiającą uchylenia decyzji własnej z dnia 12 grudnia 2005 r. utrzymującej w mocy decyzję z dnia 14 lipca 2005 r. o odmowie przyznania C. L. uprawnień kombatanckich. W uzasadnieniu decyzji Kierownik Urzędu wyjaśnił, że decyzją z dnia 14 lipca 2005 r., utrzymaną w mocy decyzją z dnia 12 grudnia 2005 r. odmówiono C. L. przyznania uprawnień kombatanckich z tytułu przynależności do ROAK i NSZ w latach 1945-1947. W piśmie z dnia 25 maja 2009 r., sprecyzowanym pismem z dnia 9 lipca 2009 r., C. L. wniósł o uchylenie powyższej decyzji z dnia 12 grudnia 2005 r. w trybie art. 154 § 1 k.p.a. Kierownik Urzędu podkreślił, iż z pism wnioskodawcy złożonych w toku tego postępowania wynika, że dąży on do ponownej oceny stanu faktycznego sprawy w zakresie pomocy, jakiej udzielił od organizacji podziemnej. Zarzuca on organowi wadliwą ocenę stanu faktycznego w tym zakresie oraz błędną wykładnię przepisów prawa. Jednocześnie jednak, jak wskazał organ, C. L. nie przedstawił żadnych nowych środków dowodowych na okoliczność służby w konspiracji, co oznacza, że stan faktyczny w sprawie nie uległ zmianie. Zmianie nie uległ także stan prawny i wykładnia art. 1 ust. 2 pkt 3 ustawy o kombatantach. W tej sytuacji, zdaniem Kierownika Urzędu, wobec braku nowych okoliczności faktycznych nie można dokonywać odmiennej niż w decyzji z dnia 14 czerwca 2005 r. oceny stanu faktycznego sprawy. W ocenie organu za zmianą powołanej decyzji przemawia jedynie interes C. L., który to interes sprowadza się do przyznania wnioskodawcy uprawnień kombatanckich. Organ stwierdził, że tak pojmowany interes strony nie może stanowić podstawy zmiany decyzji ostatecznej w oparciu o art. 154 k.p.a., gdyż prowadziłoby to do wydania decyzji sprzecznej z art. 1 ust. 2 pkt 3 powołanej ustawy. Od decyzji tej skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie złożył C. L., wnosząc o jej uchylenie. Zarzucił, iż wbrew stanowisku organu jako 11-letni chłopiec mógł pełnić służbę w polskich podziemnych formacjach i organizacjach w okresie wojny 1939-1945. Wskazał, iż w czasie II wojny światowej nawet kilkuletni chłopcy przemierzali z wojskiem wiele szlaków bojowych. Zdaniem skarżącego organ pominął milczeniem jego zarzuty dotyczące dowolności w przyjmowaniu przez Kierownika Urzędu kryteriów co do oceny przyznania uprawnień kombatanckich innym osobom. Skarżący wskazał również, iż niezrozumiałe jest, że organ uznał jego działalność w latach 1945-1947 stanowiła "współpracę" ze zbrojnym Podziemiem, nie była zaś "służbą" w tych formacjach, gdyż osoby w jego wieku za taką "współpracę" trafiały do zakładów wychowawczych lub poprawczych. Podkreślił, że dopiero ustawa z dnia 23 lutego 1991 r. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego "pozwoliła wyroki te anulować (unieważnić), co w konsekwencji stanowiło o prawie tych osób do otrzymania uprawnień kombatanckich". W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna. Zaskarżona decyzja nie narusza przepisów postępowania ani przepisów prawa materialnego. Postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie wszczęte zostało w trybie art. 154 k.p.a. na wniosek skarżącego, który domagał się zmiany ostatecznej decyzji Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 12 grudnia 2005 r., utrzymującej w mocy decyzję tego organu z dnia 14 lipca 2005 r. o odmowie przyznania skarżącemu uprawnień kombatanckich. Zgodnie z treścią art. 154 § 1 i 2 k.p.a. decyzja ostateczna, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa, może być w każdym czasie uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, lub przez organ wyższego stopnia, jeżeli przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. Zastosowanie przepisu art. 154 § 1 k.p.a. wymaga łącznego spełnienia następujących przesłanek: a) decyzja ostateczna nie tworzy praw dla żadnej ze stron postępowania, b) za uchyleniem lub zmianą takiej decyzji przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony. Ocena, czy za zmianą lub uchyleniem decyzji ostatecznej, na mocy której strona nie nabyła prawa, przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony, należy do właściwego organu administracji publicznej. W wypadku, gdy organ uzna za bezzasadne żądanie strony uchylenia lub zmiany decyzji w trybie art. 154, tak jak to miało miejsce w rozpatrywanej sprawie, wówczas jest obowiązany wydać decyzję odmawiającą uchylenia lub zmiany decyzji dotychczasowej. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych prawidłowo stwierdził, że w rozpatrywanej sprawie nie zostały spełnione ustawowe przesłanki umożliwiające organowi uchylenie lub zmianę własnej decyzji ostatecznej z dnia 12 grudnia 2005 r. Skarżący domaga się zmiany decyzji z dnia 12 grudnia 2005 r. odmawiającej przyznania mu uprawnień kombatanckich, wydanej na podstawie art. 1 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (tekst jednolity: Dz. U. z 2002 r. Nr 42, poz. 371 ze zm.), powoływanej w dalszej części uzasadnienia jako "ustawa". W uzasadnieniu decyzji z dnia 12 grudnia 2005 r. organ stwierdził, że skarżący nie spełnia przesłanek przyznania mu uprawnień kombatanckich, nie prowadził bowiem działalności, o jakiej mowa w art. 1 ust. 2 pkt 3 ustawy. Przepis ten stanowi, iż za działalność kombatancką uznaje się pełnienie służby w polskich podziemnych formacjach i organizacjach, w tym w działających w ramach tych organizacji oddziałach partyzanckich w okresie wojny 1939-1945. We wniosku o zmianę decyzji ostatecznej w trybie art. 154 k.p.a. skarżący domaga się przyznania mu uprawnień kombatanckich, powołując się ponownie na swoją działalność w organizacji podziemnej w okresie od kwietnia 1945 r. do maja 1947 r. oraz na oświadczenia dwóch kolejnych świadków i rekomendację organizacji kombatanckiej. Wyjaśnić zatem należy, że przedmiotem postępowania prowadzonego na podstawie art. 154 § 1 k.p.a. nie jest merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy, lecz jedynie weryfikacja wydanej w sprawie decyzji ostatecznej z punktu widzenia przesłanek w tym przepisie określonych: słusznego interesu strony lub interesu społecznego. Nie jest to dalsze postępowanie w sprawie rozstrzygniętej decyzją ostateczną, lecz nowe postępowanie, którego przedmiotem jest ustalenie istnienia przesłanek wzruszenia decyzji ostatecznej. Przepis art. 154 k.p.a. nie daje zatem podstaw do ponownego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego co do istoty sprawy rozstrzygniętej już decyzją ostateczną. Także nowe dowody nie mogą stanowić podstawy zmiany lub uchylenia decyzji ostatecznej w tym trybie. Ubocznie zauważyć należy, że nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję, stanowić mogą podstawę wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.), jednak jak wynika z akt postępowania administracyjnego decyzją z dnia 7 grudnia 2007 r. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych odmówił wznowienia postępowania zakończonego decyzją z dnia 12 grudnia 2005 r. Rozważając, czy za zmianą lub uchyleniem tej decyzji przemawia interes społeczny lub słuszny interes skarżącego, Kierownik Urzędu ponownie wyczerpująco wyjaśnił, że w świetle okoliczności faktycznych, ustalonych w sprawie rozstrzygniętej decyzją ostateczną, skarżący nie spełnia przesłanek przyznania mu uprawnień kombatanckich na podstawie art. 1 ust. 2 pkt 3 ustawy. Za zmianą czy uchyleniem decyzji przemawiałby zatem tylko interes skarżącego, sprowadzający się do uzyskania uprawnień kombatanckich. W ocenie Sądu nie narusza prawa stanowisko organu, który stwierdził, że tak pojmowany interes strony nie może stanowić podstawy zmiany decyzji ostatecznej w oparciu o art. 154 k.p.a., gdyż prowadziłoby to do wydania decyzji sprzecznej z powołanym wyżej przepisem art. 1 ust. 2 pkt 3 ustawy. Zmiana decyzji ostatecznej w trybie art. 154 § 1 k.p.a. nie może prowadzić do wydania decyzji sprzecznej z prawem. Słuszny interes strony w rozumieniu art. 154 § 1 k.p.a. musi być interesem znajdującym oparcie w obowiązujących przepisach prawa. Za słuszny interes strony może być uznany tylko interes godny ochrony i niestojący w sprzeczności ani z prawem, ani z zasadami współżycia społecznego. Słuszny interes strony nie może być sprzeczny z jasno brzmiącym przepisem ustawy ani też go zastępować, bowiem zasada praworządności, wyrażona w art. 6 k.p.a. zobowiązuje organy administracji do działania na podstawie przepisów prawa. W wyroku z dnia 18 października 2007 r. (II OSK 1406/06, niepubl.), Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że powoływanie się przez stronę na jej słuszny interes nie może prowadzić do obchodzenia prawa polegającego na przyznaniu zainteresowanej osobie uprawnień kombatanckich z innych tytułów niż wymienione w przepisach. Skarżący nie udokumentował w żaden sposób faktu pełnienia służby, o jakiej mowa w art. 1 ust. 2 pkt 3 ustawy, a więc przyjęcie, że taką służbę pełnił prowadziłoby do naruszenia tego przepisu ustawy. Należy podkreślić, iż podnoszone przez skarżącego racje historyczne mogłyby być brane pod uwagę przy wydawaniu przez organ decyzji w trybie art. 154 k.p.a., o ile mieściłyby się w zakresie swobodnego uznania administracyjnego oraz nie powodowały, że oparta nich decyzja sama staje się sprzeczna z konkretnym przepisem prawa. Ponownie należy podkreślić, iż uznanie w rozpoznawanej sprawie, że skarżący posiada uprawnienia kombatanckie, a w konsekwencji wydanie na podstawie art. 154 k.p.a. decyzji uchylającej decyzję ostateczną z dnia 12 grudnia 2005 r. i przyznanie skarżącemu uprawnień kombatanckich, prowadziłoby do sprzeczności z art. 1 ust. 2 pkt 3 ustawy. W tym stanie rzeczy uchylenie decyzji Kierownika Urzędu z dnia 12 grudnia 2005 r. nie byłoby zgodne z interesem społecznym, ale stałoby z nim w oczywistej sprzeczności. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych prawidłowo zatem stwierdził, że w rozpatrywanej sprawie nie zostały spełnione ustawowe przesłanki umożliwiające organowi uchylenie lub zmianę własnej decyzji ostatecznej. Odnosząc się do pozostałych zarzutów skarżącego należy wskazać, iż Sąd nie mógł odnieść się do zarzutów dotyczących decyzji Kierownika Urzędu wydanych w sprawach innych osób, gdyż nie były one objęte kontrolą Sądu w rozpoznawanej sprawie. Z tych wszystkich względów i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Sąd skargę oddalił.