II SA/Lu 602/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Dudek, Sędzia NSA Witold Falczyński,, Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz (sprawozdawca), Protokolant Asystent sędziego Agnieszka Wąsikowska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 4 grudnia 2008 r. sprawy ze skargi Z. W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu i uchybienia terminu do wniesienia odwołania w sprawie dotyczącej specjalistycznych usług opiekuńczych I. oddala skargę; II. przyznaje [...] A. S. od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie) kwotę 292,80 (dwieście dziewięćdziesiąt dwa złote osiemdziesiąt groszy) zł tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, w tym 52,80 (pięćdziesiąt dwa złote osiemdziesiąt groszy) zł należnego podatku od towarów i usług. Samorządowe Kolegium Odwoławcze zaskarżonym postanowieniem z dnia 16 czerwca 2008 r. wydanym na podstawie art. art. 58, 59 i 134 kpa odmówiło Z. W. przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia 9 sierpnia 2007 r., Nr [...], odmawiającej przyznania specjalistycznych usług opiekuńczych i stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu postanowienia SKO wyjaśniło, że decyzja organu pierwszej instancji została zwrócona organowi przez pocztę, po powtórnym awizowaniu, opatrzona stemplem "nie podjęto w terminie" i datownikiem 27 sierpnia 2007 r. Przesyłka wróciła z adnotacją z dnia 10 sierpnia 2007 r. "adresat odmówił przyjęcia". Zgodnie z art. 129 § 2 kpa odwołanie od decyzji wnosi się w terminie 14 dni od doręczenia decyzji stronie, a zatem termin do wniesienia odwołania upłynął Z. W. w dniu 24 sierpnia 2007 r. Odwołanie wpłynęło do OPS w dniu 5 maja 2008 r., a więc po upływie ustawowego terminu i zawierało prośbę o przywrócenie terminu do jego wniesienia. Według art. 58 kpa w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy, a prośbę należy wnieść w ciągu 7 dni od ustania przyczyny uchybienia terminu. Strona podniosła, że powodem uchybienia terminu do wniesienia odwołania jest "niepełnosprawność P ze zniesioną poczytalnością". W ocenie Kolegium, wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania nie zasługuje na uwzględnienie. Z. W. ma stwierdzoną chorobę psychiczną, ale nie jest osobą niepoczytalną. Nie posiada on stosownego orzeczenia, z którego wynikałoby, że jest niepoczytalny. Posiada prawo jazdy, które po przebadaniu nie zostało mu cofnięte. Nie jest on osobą ubezwłasnowolnioną, co przy stwierdzeniu niepoczytalności musiałoby nastąpić. Nawet gdyby przyjąć, że odwołujący się przez jakąś chwilę był "niepoczytalny", to z pewnością nie przez okres od 10 sierpnia 2007 r. do maja 2008 r., w którym czynnie uczestniczył w postępowaniach administracyjnych wnosząc zażalenia, odwołania, skargi i pisma, unikając jedynie kontaktów z pracownikami OPS. Z. W. wiedział i zdawał sobie sprawę tego, że decyzja została wydana, co wynika z treści wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Wskazuje on tam na dwa wyroki WSA w Lublinie, z których wynika, że przedmiotowa decyzja została przez organ wydana, a nie została przez stronę podjęta w terminie. Ponadto, także w odpowiedzi na skargę na bezczynność organu pomocy społecznej z dnia 30 sierpnia 2007 r., Nr [...], którą Sąd skarżącemu przesłał, było wyraźnie wskazane, że decyzja została wysłana i nastąpił zwrot nie podjętej przesyłki do nadawcy. Z. W. nie uprawdopodobnił, że uchybienie terminu do wniesienia odwołania nastąpiło bez jego winy, a prośba wraz z odwołaniem została wniesiona w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie wniósł Z. W. nie precyzując jej żądania, a wyrażając niezadowolenie z treści zaskarżonego postanowienia. Zarzucił, że postanowienie to zostało wydane przez niekompetentnych urzędników nie posiadających kwalifikacji do oceniania stanu niepoczytalności, a argumentacja uzasadnienia postanowienia jest nielogiczna. Wyjaśnił, że o decyzji organu pierwszej instancji dowiedział się "...przed złożeniem odwołania z żądaniem przywrócenia terminu". W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sąd Administracyjny dokonuje kontroli zaskarżonego rozstrzygnięcia w zakresie jego zgodności z obowiązującym prawem, do czego jest uprawniony w świetle art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.). Zaskarżone postanowienie prawa nie narusza, a zatem skargi na nie, nie można uznać za prawnie uzasadnioną. Warunkiem skuteczności czynności procesowej, jaką jest wniesienie odwołania od decyzji organu pierwszej instancji, jest zachowanie ustawowego terminu. Zgodnie z przepisem art. 129 § 2 kpa odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie – od dnia jej doręczenia. W rozpatrywanej sprawie decyzja Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej wydana z upoważnienia Wójta Gminy z dnia 9 sierpnia 2007 r. Nr [...] odmawiająca przyznania Z. W. specjalistycznych usług opiekuńczych była doręczona stronie za pośrednictwem poczty. Skarżący Z. W. nie neguje, że w dniu 10 sierpnia 2007 r. odmówił przyjęcia przesłanej mu decyzji od doręczyciela pocztowego, jak również nie odebrał jej w urzędzie pocztowym, mimo dwukrotnego awizowania. Odwołanie od decyzji z dnia 9 sierpnia 2007 r. Z. W. wniósł w dniu 5 maja 2008 r., zawierając w nim jednocześnie wniosek o przywrócenie terminu. Przepis art. 58 kpa daje stronie możliwość bronienia się przed negatywnymi skutkami uchybienia terminu, poprzez możliwość złożenia prośby o przywrócenie terminu. Przepis ten ustanawia cztery przesłanki warunkujące przywrócenie uchybionego terminu. Przesłanki te muszą być spełnione łącznie, a są nimi: 1) uprawdopodobnienie przez osobę zainteresowaną przywróceniem terminu braku swojej winy; 2) wniesienie przez zainteresowanego prośby (wniosek, podanie) o przywrócenie terminu; 3) dopełnienie wraz z wnioskiem (prośbą) o przywrócenie terminu tej czynności, dla której był określony termin; 4) dochowanie siedmiodniowego (nieprzywracalnego) terminu do wniesienia prośby (wniosku) o przywrócenie terminu, liczonego od dnia ustania przeszkody dla dokonania czynności procesowej (np. wniesienia odwołania). Skarżący Z. W. wniósł prośbę o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji z dnia 9 sierpnia 2007 r. i jednocześnie wniósł odwołanie od tej decyzji. Nie dopełnił on natomiast pozostałych dwóch przesłanek określonych w art. 50 kpa koniecznych dla przywrócenia uchybionego terminu, to jest nie uprawdopodobnił, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy oraz nie wykazał dochowania 7-dniowego terminu do wniesienia prośby od dnia ustania przeszkody do wniesienia odwołania. W swoim wniosku o przywrócenie terminu skarżący wskazał, że powodem niedochowania terminu była "...niepełnosprawność P ze zniesioną poczytalnością" i wyjaśnił, że o wydaniu decyzji przez Ośrodek Pomocy Społecznej i nie podjęciu jej w terminie dowiedział się dopiero z akt sadowych II SAB/Lu 58/07 i II SAB/Lu 59/07. Okolicznością bezsporną jest, że skarżący Z. W. ma orzeczoną niepełnosprawność z powodu choroby psychicznej. Mimo istniejącej choroby, skarżący ma jednak pełną zdolność do czynności prawnych w rozumieniu przepisów kodeksu cywilnego. Nie zostało bowiem w stosunku do niego orzeczone przez sąd powszechny ubezwłasnowolnienie całkowite, czy też częściowe. Ze swej zdolności do czynności prawnych skarżący aktywnie korzysta także w formie permanentnego składania wniosków o pomoc społeczną do organów administracji, wnoszenia zażaleń i odwołań od rozstrzygnięć organów administracyjnych, a także skarg do sądu administracyjnego. Wskazywanie przez skarżącego jako przyczyny uchybienia terminu do wniesienia odwołania stanu niepoczytalności zasadnie nie zostało przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznane za uprawdopodobnienie braku winy w rozumieniu art. 58 §1 kpa. Powoływana przez skarżącego opinia psychologiczna sporządzona w sierpniu 2004 r. w sprawie karnej prowadzonej przez Sąd Rejonowy w L., sygn. akt [...], w treści swojej stwierdza zniesienie poczytalności w trakcie czynu, o który jest podejrzewany, ale jednocześnie stwierdza także, że aktualny stan zdrowa nie uniemożliwia udziału Z. W. w toczącym się postępowaniu karnym. Opinia ta nie jest zatem dowodem, ani nawet nie uprawdopodobnia, że skarżący był niepoczytalny również po upływie 3 lat od jej sporządzenia, a zatem z przyczyn niezawinionych przez siebie nie odebrał decyzji i nie wiedział o jej wydaniu, a tym samym nie wniósł od niej odwołania w ustawowym terminie. Choroba psychiczna skarżącego nie może być utożsamiana z permanentnym stanem niepoczytalności. Gdyby bowiem skarżący był "stale niepoczytalny", to stan taki musiałby nieuchronnie doprowadzić do jego ubezwłasnowolnienia, co w rzeczywistości nie zaistniało. W chorobach o podłożu psychicznym istnieją okresy zaostrzeń ale również długotrwałych remisji. Skarżący nie uprawdopodobnił w żaden sposób, że w okresie od sierpnia 2004 r. do maja 2008 r. stan jego zdrowia psychicznego uległ takiemu pogorszeniu, że nie miał możliwości rozpoznania znaczenia swojego zachowania i pokierowania swoim postępowaniem. Nawet gdyby przyjąć, iż skarżący o wydaniu decyzji z dnia 9 sierpnia 2004 r. dowiedział się, z powodu złego stanu zdrowia psychicznego, dopiero w trakcie postępowania sądowego prowadzonego w sprawach II SAB/Lu 58/07 i SAB/Lu 59/07, to w takiej sytuacji musiałby on wystąpić z wnioskiem o przywrócenie terminu w ciągu 7 dni od dowiedzenia się o wydaniu decyzji, od której zamierzał wnieść odwołanie. W aktach sprawy II SAB/Lu 58/07 znajduje się zwrotne poświadczenie odbioru w dniu 21 lutego 2008 r. przez Z. W. odpowiedzi na skargę na bezczynność Wójta Gminy, w której jest mowa w decyzji z dnia 9 sierpnia 2007 r., Nr [...] (k.35 akt sprawy). W uzasadnieniu wyroku wydanego w tej sprawie w dniu 28 marca 2008 r., którego odpis doręczono skarżącemu na jego wniosek w dniu 20 kwietnia 2008 r. (k.47 a.s.) jest również powołana ta decyzja. Decyzję tę powoływano również w odpowiedzi na skargę w sprawie II SAB/Lu 59/07 doręczonej w dniu 21 lutego 2008 r. ustanowionemu w ramach pomocy prawnej adwokatowi (k.49 akt sprawy). W obu powołanych sprawach Z. W. aktywnie uczestniczył wnosząc skargi, a następnie pisma procesowe i domagając się przyznania prawa pomocy. Decyzja z dnia 9 sierpnia 2007 r., Nr [...], była również powoływana w odpowiedziach na skargi na bezczynność organu w sprawach II SAB/Lu 62/07 oraz II SAB/Lu 61/07, wniesione przez Z. W. w dniu 3 sierpnia 2007 r. Z powołanych akt Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie wynika, że skarżący był informowany o wydaniu decyzji z dnia 9 sierpnia 2007 r., Nr [...], w toku prowadzonych postępowań. Siedmiodniowy (nieprzywracalny) termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji z dnia 9 sierpnia 2007 r. należałoby liczyć od dnia doręczenia skarżącemu odpowiedzi na skargę wyżej wymienionych sprawach. Terminu tego skarżący nie zachował, składając wniosek dopiero w dniu 5 maja 2008 r. Mając powyższe na względzie należało skargę oddalić na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). O kosztach orzeczono na podstawie art. 205 § 2, art. 250 powołanej wyżej ustawy oraz § 18 ust. 1 pkt 1 lit. "c", § 2 ust. 3 i § 19 pkt 1 i 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).