II SA/Lu 603/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz, Sędzia NSA Maciej Kierek, Bogusław Wiśniewski (spr.) asesor WSA, Protokolant stażysta Tomasz Wójcik, po rozpoznaniu w dniu 18 maja 2004 r. sprawy ze skargi K. i F. O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]. Nr [...] w przedmiocie opłat adiacenckich I. uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...]. znak [...] II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżących kwotę 99,13 (dziewięćdziesiąt dziewięć złotych trzynaście groszy) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Sygn.akt II SA / Lu 603/ 03 U z a s a d n i e n i e Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] lutego 2003 r. znak: [...] w sprawie uchylenia za zgodą stron decyzji Zarządu Miasta z dnia [...]września 2000 r. znak :[...] w sprawie ustalenia dla K. i F. O. opłaty adiacenckiej w związku z wybudowaniem kanalizacji sanitarnej oraz sieci wodociągowej. W toku postępowania Kolegium ustaliło, iż decyzją z dnia [...] września 2000 r. Zarząd Miasta ustalił K. i F.i małż. O. właścicielom nieruchomości oznaczonej nr [...] o pow.0,2784 ha położonej przy ulicy Ł. opłatę adiacencką w kwocie 1.555 zł z tytułu budowy sieci kanalizacji sanitarnej oraz wodociągowej. Dnia 12 kwietnia 2002 r. skarżący wnieśli do Zarządu miasta pismo , w którym domagali się zwrotu niesłusznie, ich zdaniem, pobranej opłaty, zaznaczając iż sprawę chcieliby rozstrzygnąć w oparciu o art.154 kpa. Powołali się na uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego sygn. akt OPK 4-7/00, według której opłaty adiacenckiej po wybudowaniu tylko kanału kanalizacji sanitarnej i wodociągowej bez tzw. przykanalików nie pobiera się. Decyzją z dnia [...] lutego 2003 r. Prezydent Miasta uchylił wspomnianą decyzję Zarządu i orzekł o zwrocie pobranej opłaty adiacenckiej w terminie 7 dni od dnia, w którym decyzja o zwrocie stała się ostateczna. Stwierdził ponadto, iż do skutków zwłoki lub opóźnienia stosuje się przepisy kodeksu cywilnego. W uzasadnieniu decyzji wykazano, iż oparciem dla decyzji było stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone w uchwale składu 5 sędziów NSA z dnia 5 czerwca 2000 r. sygn. akt OPK 4-7/00. Odwołanie od powyższej decyzji , złożone przez małżonków , którzy domagali się zwrotu opłaty z należnymi odsetkami od dnia jej wpłaty tj. od dnia 10 października 2000 r. zostało rozpatrzone przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze negatywnie. Organ odwoławczy uznał, iż brak jest podstaw prawnych do wydania rozstrzygnięcia w formie decyzji administracyjnej w przedmiocie ustalenia odsetek za okres od dnia wpłaty opłaty do dnia jej zwrotu. Biorąc pod uwagę zasadę trwałości decyzji administracyjnych decyzja Zarządu Miasta obowiązywała do daty jej uchylenia przez Prezydenta Miasta i wywoływała określone skutki prawne w postaci obowiązku zwrotu ustalonej tą decyzją opłaty. Z tego względu występowanie z wnioskiem o określenie wysokości i dokonanie zwrotu odsetek od wypłaconej kwoty nie znajduje podstawy prawnej w zasadach postępowania administracyjnego. Organ I instancji według Kolegium ograniczył swoje rozstrzygnięcie do uchylenia własnej decyzji w sprawie obowiązku naliczenia opłaty i nie wydal merytorycznego rozstrzygnięcia w zakresie zakończenia postępowania administracyjnego wszczętego z urzędu. W tym wypadku prawidłowym dodatkowym rozstrzygnięciem w sprawie powinno być rozstrzygnięcie w zakresie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia opłaty adiacenckiej. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego K. i F. O. ponownie zaakcentowali konieczność zwrotu pobranej opłaty adiacenckiej wraz z należnymi odsetkami. Podkreślili, iż Urząd Miasta nie miał żadnych podstaw do jej naliczania . Pieniądze zostały pobrane niesłusznie. Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze zaznaczyło, iż rozstrzygnięcie zagadnienia prawnego o słuszności roszczenia strony w przedmiocie naliczenia i zwrócenia odsetek winno nastąpić w innym postępowaniu niż postępowanie administracyjne prowadzone w trybie art.155 kpa. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje : Należy przede wszystkim przypomnieć , iż przy rozpatrywaniu skargi Sąd na mocy art.134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U Nr.153, poz. 1270 ) rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, iż sąd może dokonywać samodzielnej oceny złożonej skargi .Zmiana lub uchylenie decyzji ostatecznej dokonana w trybie art.155 kpa jest jednym z elementów sytemu nadzwyczajnych trybów postępowania administracyjnego obejmujących przypadki weryfikacji dotkniętych wadami kwalifikowanymi lub niekwalifikowanymi oraz decyzji prawidłowych. Jego cechą charakterystyczną jest zasada niekonkurencyjności oznaczająca , że poszczególne tryby nadzwyczajne mają na celu usunięcie określonego rodzaju wadliwości i nie mogą być stosowane zamiennie ( B. Adamiak, J.Borkowski Kodeks Postępowania Administracyjnego komentarz C.H.Beck Warszawa 1996 str.674 ). Jakkolwiek nie budzi wątpliwości, iż w oparciu o art.155 kpa można dokonać weryfikacji także decyzji wadliwej, to jednak w orzecznictwie sądowym utrwalony jest pogląd, iż przepis ten może mieć zastosowanie jedynie w sytuacji, gdy brak jest podstaw prawnych do jej uchylenia albo zmiany w trybie wznowienia postępowania - art.145 § 1 kpa lub stwierdzenia nieważności - art.156 § 1 kpa ( Wyrok SN z dnia 6 stycznia 1999 r sygn. akt III RN 101/98 , wyrok NSA z dnia 21 lutego 2003 r. sygn. akt II SA /Łd 1226/ 99 , wyrok NSA z dnia 15 września 1999 r sygn. akt I SA/Lu 647/98 ) . Zważyć bowiem należy, iż decyzja podejmowana w oparciu o art.155 kpa ma charakter uznania administracyjnego co w zasadzie pozostawia organom administracji możliwość podejmowania autonomicznych rozstrzygnięć. Ten element wykluczony jest w przypadku występowania wad kwalifikowanych określonych w art.145 § 1 i 156 § 1 kpa. W pierwszym przypadku przy stwierdzeniu wadliwości prawnoprocesowej decyzji sankcją jest wznowienie postępowania, w drugim przy wystąpieniu przesłanek wadliwości materialno-prawnej – stwierdzenie nieważności decyzji. Trzeba także pamiętać o odmiennych konsekwencjach wynikających z zastosowania poszczególnych trybów w tym art.160 kpa w razie stwierdzenia nieważności decyzji. Treść wniosku złożonego przez skarżących jak i decyzji organów administracji wskazuje, iż przesłanką zmiany decyzji Zarządu Miasta z dnia [...] września 2000 r. było ustalenie, iż nie byli oni w ogóle zobowiązani do ponoszenia opłaty adiacenckiej. Decyzja ta została zatem wydana z rażącym naruszeniem prawa ( art.156 § 1 kt.2 kpa ), a konsekwencją powinno być stwierdzenie jej nieważności. W tych okolicznościach uchylenie decyzji w trybie art.155 kpa nie mogło mieć zastosowania. W tym stanie rzeczy na podstawie art.145 § 1 pkt.1lit.c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U Nr 153, poz. 1270 ) zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta B.P. należało uchylić. O kosztach orzeczono na podstawie art.200 powołanej ustawy. Rozpoznanie sprawy przez Wojewódzki Sąd Administracyjny nastąpiło na podstawie art.97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U Nr.153 , poz.1271 ze zmianami ).