II SA/Lu 603/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Krystyna Sidor po rozpoznaniu w dniu 16 lutego 2009 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. P., K. B. i Z. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie warunków zabudowy - w zakresie wniosku skarżącego K. B. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata p o s t a n a w i a I. ustanowić dla K.B. adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka II. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. W dniu 11 lutego 2009r. /data nadania/ skarżący K. B. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez ustanowienie adwokata oraz zwolnienie od kosztów sądowych, wskazując, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z niepracującą żoną i dwójką małoletnich dzieci (3 i 5 lat); na miesięczny dochód rodziny składa się wynagrodzenie skarżącego z pracy zarobkowej w wysokości 1200 zł brutto (896,29 netto), zasiłek rodzinny na dzieci w kwocie 112 zł oraz dochód z nieruchomości rolnej o pow. 1, 15 ha przeliczeniowych, wynoszący 212,73 zł miesięcznie. Rodzina skarżącego ponosi miesięcznie znaczne wydatki związane z utrzymaniem domu o pow. 110 m2, zwłaszcza obecnie, w okresie zimowym. Jak wynika z akt sprawy, skarżący ubiegał się już wcześniej o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych, a postanowieniem z dnia 17 października 2008r. referendarz sądowy uwzględnił jego wniosek w całości. Postanowienie referendarza nie zostało zaskarżone i stało się prawomocne. Sąd zważył, co następuje: Złożony obecnie wniosek zasługuje na uwzględnienie w części dotyczącej ustanowienia adwokata, natomiast w pozostałym zakresie podlega oddaleniu. W orzecznictwie sądowo - administracyjnym przyjmuje się bowiem, że złożony ponownie w tej samej sprawie wniosek o przyznanie prawa pomocy w takim samym zakresie, jak poprzednio, należy traktować jako wniosek o zmianę lub uchylenie - na podstawie art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270), zwanej dalej ppsa. Zgodnie z tym przepisem, postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, choćby były zaskarżone, a nawet prawomocne. W przypadku postanowienia w przedmiocie prawa pomocy, który jest postanowieniem niekończącym postępowania w sprawie, jego uchylenie bądź zmiana byłaby możliwa wówczas, gdyby zmieniła się sytuacja materialna lub osobista osoby ubiegającej się o pomoc. Mając powyższe na uwadze przyjąć należy, że w zakresie dotyczącym zwolnienia od kosztów sądowych, obecny wniosek o przyznanie prawa pomocy jest wnioskiem o uchylenie bądź zmianę postanowienia referendarza sądowego z dnia 17 października 2008r. na podstawie art. 165 ppsa. Rozpoznając ten wniosek, Sąd stwierdza, że w niniejszej sprawie nie zachodzą okoliczności wskazane w tym przepisie, bowiem, jak wynika z treści obu wniosków skarżącego - poprzedniego z dnia 7 października 2008r., jak i obecnego z dnia 9 lutego 2009r., jego sytuacja majątkowa zasadniczo nie zmieniła się (tylko nieznacznie – o 16 zł - wzrosła wysokość zasiłku rodzinnego na dzieci). W konsekwencji Sąd nie jest uprawniony do odmiennej, niż dokonana przez referendarza sądowego w postanowieniu z dnia 17 października 2008r., oceny możliwości poniesienia przez skarżącego kosztów sądowych i zmiany bądź uchylenia postanowienia referendarza sądowego na podstawie art. 165 ppsa dotyczącego zwolnienia od takich kosztów. Na obecnym etapie Sąd ma obowiązek natomiast rozpoznać wniosek skarżącego w zakresie dotyczącym ustanowienia adwokata, bowiem poprzednio skarżący o taką pomoc nie wnosił. W świetle art. 246 § 1 ppsa, przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, w sytuacji, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), zaś w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Żądanie ustanowienia adwokata jest wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym (art. 245 § 3 ppsa). Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, gdy wnoszący jest osobą, której środki do życia ze względu na okoliczności życiowe są na tyle ograniczone, że zaspokajają jedynie podstawowe potrzeby życiowe w związku z czym poniesienie przez nią choć części kosztów sądowych prowadziłoby do powstania uszczerbku utrzymania koniecznego dla niej i jej rodziny. Przedstawione przez skarżącego oświadczenie na okoliczność jego sytuacji majątkowej daje podstawę do przyjęcia, że nie jest on w stanie ponieść kosztów ustanowienia adwokata bez uszczerbku koniecznego utrzymania siebie i rodziny. Instytucja prawa pomocy obwarowana jest wprawdzie przesłanką braku realnej możliwości poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania, ale nie może być iluzoryczna. W ocenie Sądu, sytuacja K. B. utrzymującego się wraz z żoną i dwójką małoletnich dzieci z miesięcznej kwoty wynoszącej łącznie 1221,02 zł, tj. 305,26 zł na osobę, a więc z kwoty niższej niż kryterium dochodowe będące podstawą przyznawania świadczeń z pomocy społecznej wynoszące 477 zł, uzasadnia przyznanie mu prawa pomocy w żądanym zakresie. Ponadto, na tym etapie postępowania brak profesjonalnej pomocy prawnej mógłby pozbawić skarżącego możliwości podejmowania środków procesowych. Z tych względów należało orzec, jak w sentencji postanowienia.