II SA/Lu 605/16

WyrokWSA w Lublinie2016-12-13

Skład orzekający: Jacek Czaja, Marta Laskowska-Pietrzak, Bogusław Wiśniewski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy rozbudowa budynku mieszkalnego, dokonana w latach 1993-1994 bez pozwolenia na budowę, podlega nakazowi rozbiórki na podstawie przepisów Prawa budowlanego z 1974 r., jeśli w dacie orzekania jest niezgodna z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, ale była zgodna z planem obowiązującym w dacie budowy?
Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, uznając, że organy administracji nieprawidłowo zastosowały przepis art. 37 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego z 1974 r. Nakaz rozbiórki nie może być wydany, jeśli obiekt budowlany, mimo braku pozwolenia na budowę, był zgodny z planem zagospodarowania przestrzennego obowiązującym w dacie jego budowy, a późniejsza niezgodność z nowym planem nie może stanowić wyłącznej podstawy do nakazania rozbiórki, zwłaszcza w kontekście zasady ochrony praw nabytych i proporcjonalności.
Stan faktyczny
Skarżący Z. O. dokonał rozbudowy budynku mieszkalnego w latach 1993-1994 bez wymaganego pozwolenia na budowę. Sąsiedzi zgłosili naruszenie granic nieruchomości i uszkodzenie dachu. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego nakazał rozbiórkę rozbudowanej części, uznając ją za samowolę budowlaną niezgodną z obowiązującym planem zagospodarowania przestrzennego. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał decyzję w mocy. Skarżący zarzucił naruszenie art. 10 KPA oraz błędne ustalenie niezgodności z planem zagospodarowania przestrzennego w dacie realizacji, wskazując na wcześniejszą decyzję Starosty zezwalającą na zmianę sposobu użytkowania części budynku na pijalnię piwa, która była zgodna z planem.
Rozstrzygnięcie
Uchylenie zaskarżonej decyzji Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego oraz poprzedzającej ją decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. i zasądzenie od organu na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Czaja, Sędziowie Sędzia WSA Marta Laskowska-Pietrzak, Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski (sprawozdawca), Protokolant Specjalista Beata Basak, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 13 grudnia 2016 r. sprawy ze skargi Z. O. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r. nr [...]; II. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącego Z. O. kwotę 500 (pięćset ) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Sygn. akt II SA/Lu [...] Uzasadnienie W piśmie z dnia [...]. E. i A. C. zawiadomili Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. o naruszeniu granic nieruchomości i uszkodzeniu ich dachu przez Z. O. podczas przeprowadzonej zmiany pokrycia dachu na budynku mieszkalnym znajdującym się na działce [...] przy ulicy [...] w Ł.. Stwierdzili również, że do naruszenia granic nieruchomości doszło podczas budowy przez niego przybudówki do budynku mieszkalnego i domagali się sprawdzenia, czy inwestor posiadał pozwolenie na budowę. Decyzją z dnia [...]. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. nakazał Z. O. rozbiórkę rozbudowanej części budynku mieszkalnego o wymiarach 3,00 m x 6,00 m , zlokalizowanej na działce o nr ewid. [...] położonej przy ul. [...] w Ł. , wybudowanej bez wymaganego pozwolenia na budowę, z naruszeniem ustaleń obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego do stanu zgodnego z prawem. W motywach decyzji podano, że według przeprowadzonej [...]. kontroli do budynku mieszkalnego w zabudowie szeregowej stanowiącego własność Z. O. została dobudowana murowana parterowa część o wymiarach 6 x 3m z otworem drzwiowym o wymiarach 2,00 x 1,2m i dwoma otworami okiennymi o wymiarach 1,40m x 11,20 i 1,10 x 1,20m. Organ ustalił, powołując się na zebrane dowody, że rozbudowa został wykonana w latach 1993 -1994 w warunkach samowoli budowlanej bez wymaganego pozwolenia na budowę. W zasobach Wydziału Budownictwa i Architektury Starostwa Powiatowego w Ł. z lat 1993-1994 nie odnaleziono pozwolenia na realizacje przedmiotowej inwestycji. Ponieważ budowa miała miejsce przed dniem [...]. organ uznał, że w sprawie ma zastosowanie przepis art. 37 ust.1 pkt.1 ustawy prawo budowlane z dnia [...]., według którego obiekty budowlane lub ich części będące w budowie lub wybudowane niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie ich budowy, podlegają przymusowej rozbiórce albo przejęciu na rzecz Skarbu Państwa bez odszkodowania i w stanie wolnym bez obciążeń gdy terenowy organ administracji państwowej stopnia powiatowego stwierdzi, że obiekt budowlany lub jego część znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju. Powołując się na uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 grudnia 2013r. ( II OPS 2/13 ) organ wskazał, że przepisami o planowaniu przestrzennym o których mowa w art. 37 ust.1 pkt.1 wspomnianej ustawy Prawo budowlane z 1974r. są przepisy obowiązujące w dacie orzekania przez organ administracji, z tym, że w postępowaniu w przedmiocie nakazania przymusowej rozbiórki należy uwzględnić także przeznaczenie terenu na którym powstał obiekt budowlany od daty jego budowy. W ocenie organu rozbudowa jest niezgodna z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego M. Ł. przyjętego uchwałą Nr [...] Rady M. Ł. z [...]. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego M. Ł. dla terenu położonego w Ł. pomiędzy granicami administracyjnymi miasta od strony wschodniej ul. [...] , ul. [...] , ul. [...] , ul. [...] i terenem P. ( Dz. Urz. Woj. L. z dnia [...]. Nr [...], poz. 1469 ). Stosownie do przekazanej przez Urząd M. Ł. informacji działka [...] znajduje się na obszarze oznaczonym symbolem MNU, oznaczającym zabudowę mieszkaniową jednorodzinną i usług nieuciążliwych, w tym hoteli. Według planu na działce ustalono przebieg linii oznaczonej jako " linie zabudowy nieprzekraczalne" przez co należy rozumieć wyznaczone na rysunku planu linie określające najmniejszą dopuszczalną odległość ściany budynku od linii rozgraniczających. Nie dotyczą one części podziemnych budynków, oraz takich części budynku, jak balkony, schody, zewnętrzne, pochylnie, niepodparte zadaszenia wejść, tarasy na gruncie. Omawiane linie nie dotyczą także remontów, przebudów, oraz ewentualnych odtworzeń istniejącej zabudowy. Według mapy przedmiotowa rozbudowa znajduje się w całości poza nieprzekraczalną linią zabudowy, co oznacza niezgodność z ustaleniami planu, w konsekwencji prowadzącą do nakazania jej rozbiórki. Po rozpoznaniu odwołania inwestora Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzję organu i instancji utrzymał w mocy. Podzielając argumentację przedstawioną w zaskarżonej decyzji za bezzasadny organ uznał zarzut naruszenia zasad zawartych w treści art. 39 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane ( Dz.U. Nr 38, poz. 229 ze zm. ), który stanowi, że jeżeli względy społeczne lub gospodarcze przemawiają za celowością czasowego wykorzystania obiektu budowlanego, co do którego wydany został nakaz przymusowej rozbiórki na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 1, lub w wypadku, o którym mowa w art. 38 ust. 2, właściwy terenowy organ administracji państwowej może odroczyć wykonanie przymusowej rozbiórki na oznaczony czas i zezwolić na czasowe wykorzystanie obiektu budowlanego w sposób określony w decyzji. Zdaniem organu orzekanie w tym trybie następuje bowiem w odrębnym postępowaniu administracyjnym, po uzyskaniu przez decyzję orzekającą o rozbiórce waloru ostateczności. W ocenie organu odwoławczego prawidłowo ustalono, że rozbudowa budynku mieszkalnego jest niezgodna nie tylko z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego M. Ł. obowiązującym w dacie orzekania, ale także z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego obowiązującym w okresie budowy obiektu. Według bowiem obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego M. Ł. przyjętego uchwałą Nr [...] Rady M. Ł. z [...]. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego M. Ł. dla terenu położonego w Ł. pomiędzy granicami administracyjnymi miasta od strony wschodniej ul. [...] , ul. [...], ul. [...] , ul. [...] i terenem P. ( Dz. Urz. Woj. L. z dnia [...]. Nr [...], poz. 1469 ) przedmiotowa budowa znajduje się poza wyznaczoną na działce [...], przeznaczoną pod zabudowę mieszkaniową jednorodzinną i usług nieuciązliwych w tym hoteli, nieprzekraczalną linią zabudowy. Z kolei w latach 1993-1994 M. Ł. posiadało miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego terenu budownictwa jednorodzinnego przy ul. [...] i B. W. P. , zatwierdzony uchwałą Nr [...]/73 Prezydium PRN w Ł. z dnia [...] r., ogłoszony w Dz. Urz. Wojewódzkiej Rady N. w L. z dnia [...] r., Nr [...] poz. 160 . Zgodnie z planem działka Nr [...] położona była na terenie mieszkalnictwa jednorodzinnego z dodatkową funkcją rzemiosła usługowego "średniouciążliwego" ( stolarstwo, ślusarstwo, mechanika, tapicerstwo ), oznaczonym na rysunku planu symbolem 62 MNJ. Określonych w planie warunków nie spełnia pijalnia piwa, ponieważ nie mieści się w zakresie dodatkowej funkcji rzemiosła usługowego "średniouciążliwego", dla terenu oznaczonego na rysunku planu symbolem 62 MNJ, gdzie wymieniono te usługi w katalogu zamkniętym, jako stolarstwo, ślusarstwo, mechanika i tapicerstwo. Sprawa niezgodności realizacji obiektu z obowiązującymi w okresie jego budowy przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym nie może być więc rozwiązana w oparciu o treść art. 40 Prawa budowlanego. Organ odwoławczy potwierdził, że nakaz rozbiórki obiektu nie powinien być stosowany, jeśli istnienie takiego obiektu da się pogodzić z porządkiem prawnym, przy czym ten porządek prawny wynika z przepisów Prawa budowlanego. W istniejącym stanie obiekt znajduje się zatem na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę ( wg obecnie obowiązującego planu ), albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę ( wg planu obowiązującego w dacie budowy obiektu ). W sytuacji, gdy wzniesienie obiektu budowlanego lub jego części nastąpiło niezgodnie z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, określonymi w art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia [...] r. Prawo budowlane, organ ma obowiązek nakazać rozbiórkę obiektu. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Z. O. zarzucił decyzji Inspektor Nadzoru Budowlanego naruszenie art. 10 kpa poprzez nie umożliwienie zapoznania się ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym, po wpłynięciu do akt pisma z dnia [...]. i przyjęcie jako udowodnionej okoliczności, że przedmiotowa inwestycja była niezgodna z planem zagospodarowania przestrzennego w dacie jej realizacji, mimo odmiennego stwierdzenia w decyzji Starosty [...] z dnia [...]. o wydaniu zgody na zmianę sposobu użytkowania części budynku mieszkalnego. Skarżący argumentował, że wiedząc o treści pisma z dnia [...]., zażądałaby dołączenia do akt niniejszej sprawy całości akt postępowania przeprowadzonego w 2003r., zakończonego wspomnianą decyzją Starosty [...] z dnia [...]., oraz zażądałaby przeprowadzenia dowodu z zeznań świadków, osób które brały udział w wydaniu tej decyzji i osoby która udzieliła odpowiedzi na pytanie organu z dnia [...]. Wskazał ponadto, że na działce nr [...], położonej przy tej samej ulicy co jego nieruchomość, został wybudowany budynek mieszkalny, w oparciu o prawomocną decyzję o pozwoleniu na budowę. Przedmiotowa inwestycja, tak jak i jego, była zgodna z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, w dacie jej budowy mimo, że przekraczała nieprzekraczalną linię zabudowy. Odpowiadając na skargę Inspektor Nadzoru Budowlanego podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o jej oddalenie. Wyjaśnił, że odbiór pisma z dnia [...]. informującego o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań przed wydaniem decyzji skarżący pokwitował w tym samym dniu, a w dniu następnym zgłosił się do organu I instancji celem dołączenia decyzji Starosty [...] z dnia [...]. i w tym dniu miał możliwość skorzystania z prawa jakie daje mu art. 10 § 1 kpa. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Uzasadniony jest zarzut naruszenia art. 10 § 1 kpa. Nie chodzi przy tym, jak utrzymuje L. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w odpowiedzi na skargę o zawiadomienie skarżącego pismem z [...]. o możliwości zapoznania się z aktami sprawy i wypowiedzenie się co do zebranych dowodów, ale o zaniechanie zapoznania z pismem Starosty [...] z [...]. , które było efektem wystąpienia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...]. o wyjaśnienia treści decyzji z [...]. w sprawie udzielenia skarżącemu w trybie art. 71 ustawy z dnia [...]. Prawo budowlane pozwolenia na zmianę sposobu użytkowania części budynku mieszkalnego o powierzchni 62m˛ na pijalnię piwa. Impulsem do kolejnych działań było złożenie przez skarżącego kserokopii tej decyzji [...]., z której wynikało, że lokalizacja pijalni jest zgodna z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego M. Ł.. Bez wątpienia treść wspomnianej odpowiedzi Starosty z [...]. w której ponownie stwierdzono, że pijalnia piwa była zgodna z ustaleniami planu dopuszczającego na tym terenie usługi nieuciążliwe miała znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, skoro podstawą rozstrzygnięcia był art. 37 ust.1 pkt. 1 ustawy z dnia 24 października 1974r. Prawo budowlane ( Dz. U Nr [...], poz. 229 ze zmianami ). Zgodnie z tym przepisem obiekty budowlane lub ich części, będące w budowie lub wybudowane niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie ich budowy, podlegają przymusowej rozbiórce albo przejęciu na własność Państwa bez odszkodowania i w stanie wolnym od obciążeń, gdy terenowy organ administracji państwowej stopnia powiatowego stwierdzi, że obiekt budowlany lub jego część: znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę. Zastosowanie tego przepisu podyktowane było ustaleniem, że skarżący w dacie budowy, która miała miejsce w latach 1993 – 1994r. nie posiadał pozwolenia na budowę, wymaganego przepisami ustawy z dnia 24 października 1974r. - Prawo budowlane (Dz.U. Nr 38, poz. 229 ze zm.) z czym należy się zgodzić. Zgodnie natomiast z art. 103 ust. 2 ustawy z dnia [...] r. Prawo budowlane ( Dz. U z 2013 r., poz. 1409) przepisu art. 48 nie stosuje się do obiektów, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie ustawy lub w stosunku do których przed tym dniem zostało wszczęte postępowanie administracyjne. Do takich obiektów stosuje się przepisy dotychczasowe. Rzeczywiście, w uchwale z 16 grudnia 2013r. ( II OPS [...] ONSAiWSA [...]/89 ) Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że przepisami o planowaniu przestrzennym, o których mowa w art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 24 października 1974r. - Prawo budowlane w związku z art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. - Prawo budowlane są przepisy obowiązujące w dacie orzekania przez organy administracji, z tym, że w postępowaniu w przedmiocie nakazania przymusowej rozbiórki należy uwzględnić także przeznaczenie terenu, na którym powstał obiekt budowlany, od daty jego budowy" (ONSAiWSA 2014/6/89, LEX nr 1404021). W uzasadnieniu uchwały Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił, że istotne jest rozróżnienie samego zdarzenia prawnego, jakim jest samowola budowlana, od likwidacji jej skutków. Z treści art. 37 ust. 1 Prawa budowlanego z 1974 r. wynika, że inaczej sformułowane są przesłanki stwierdzenia samowoli budowlanej, odnoszące się do przepisów obowiązujących w czasie budowy obiektu budowlanego (art. 37 ust. 1 ab initio), a inaczej – przesłanki jej likwidacji (art. 37 ust. 1 pkt 1 i 2). Podkreślono, że redakcja przesłanek rozbiórki, które zostały sformułowane w czasie teraźniejszym, wskazuje, że ich zaistnienie powiązane jest z oceną stanu faktycznego i prawnego, której dokonuje organ w chwili orzekania. Wskazuje na to zawarty w art. 37 ust. 1 pkt 1 zwrot "znajduje się", a w pkt 2 "powoduje bądź w razie wybudowania spowodowałby". Również nakazanie rozbiórki na podstawie art. 37 ust. 2 ustawy jeżeli "jest uzasadnione innymi ważnymi przyczynami poza wymienionymi w ust. 1" powiązane jest z przyczynami istniejącymi w dacie orzekania, albowiem trudno sobie wyobrazić nakaz rozbiórki z ważnej przyczyny, która istniała w dacie budowy, ale już nie istnieje w dacie orzekania. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego wykładnia językowa art. 37 ust. 1 pkt 1 i 2 oraz ust. 2 Prawa budowlanego z 1974 r. prowadzi do wniosku, że wszystkie przesłanki rozbiórki obiektu budowlanego (a rozumując a contrario - przesłanki legalizacji samowoli budowlanej) określone w tych przepisach należy odnosić do daty orzekania przez organ administracji. Ponadto, gdyby przy ocenie przesłanek rozbiórki samowolnie wybudowanego obiektu budowlanego organ obowiązany był brać pod uwagę jedynie przepisy o planowaniu przestrzennym obowiązujące w dacie budowy tego obiektu, to przesłanka z art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy byłaby zbędna. Naczelny Sąd Administracyjny zwrócił też uwagę, że przepisy regulujące sposób likwidacji samowoli budowlanej mają charakter restytucyjny, a nie represyjny. Celem tych przepisów jest wyeliminowanie stanu naruszenia prawa i doprowadzenie do stanu zgodnego z przepisami, a nie ukaranie sprawcy samowoli. Legalizacja skutków samowoli budowlanej ma więc na celu przywrócenie stanu zgodnego z prawem obowiązującym w dacie tej legalizacji, a nie w dacie realizacji obiektu budowlanego. Trudno doprowadzać nielegalnie wybudowany obiekt budowlany do stanu zgodnego z prawem, które już nie obwiązuje. Jednocześnie jednak Naczelny Sąd Administracyjny zaznaczył, że według przepisów Prawa budowlanego z 1974r. samowola budowlana nie zawsze wymagała przeprowadzenia działań legalizacyjnych. Przepis art. 37 ust. 1 tej ustawy należy bowiem interpretować z uwzględnieniem innych jej przepisów, a w szczególności regulujących tryb legalizacji samowoli budowlanej. Z treści art. 37 ust. 1 Prawa budowlanego z 1974 r. wynika, że nakaz rozbiórki mógł być wydany na podstawie tego przepisu tylko w przypadku, gdy obiekt budowlany został zrealizowany bez pozwolenia na budowę i na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie był przeznaczony pod zabudowę lub był przeznaczony pod innego rodzaju zabudowę (pkt 1) lub obiekt ten powoduje, bądź w razie wybudowania spowodowałby niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia (pkt 2). Jeżeli inwestor zrealizował obiekt bez pozwolenia na budowę, ale na terenie, na którym dopuszczalna była tego rodzaju zabudowa, to nie było podstaw do wydania nakazu rozbiórki, chyba, że zachodziła przesłanka określona w art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy. W takim przypadku organ mógł prowadzić postępowanie zmierzające do legalizacji tego obiektu na podstawie art. 40 Prawa budowlanego z 1974 r. Przepis ten stanowi, że w sytuacji wybudowania obiektu budowlanego niezgodnie z przepisami, jeżeli nie zachodzą okoliczności określone w art. 37, właściwy organ administracji wyda inwestorowi, właścicielowi lub zarządcy decyzję nakazującą wykonanie w oznaczonym terminie zmian lub przeróbek, niezbędnych do doprowadzenia obiektu budowlanego, terenu nieruchomości lub strefy ochronnej do stanu zgodnego z przepisami. Jednak przepis ten miał zastosowanie do sytuacji, gdy obiekt zrealizowano bez pozwolenia na budowę i niezgodnie z innymi przepisami, niż przepisy o planowaniu przestrzennym (przykładowo z przepisami dotyczącymi warunków technicznych). Jeżeli natomiast obiekt wybudowano bez pozwolenia na budowę, ale zgodnie z przepisami zarówno z zakresu planowania przestrzennego, jak i innymi, to organ nie miał podstaw do prowadzenia postępowania w trybie art. 37 Prawa budowlanego z 1974 r., ani na podstawie art. 40 i art. 42 ust. 1 tej ustawy. Ten ostatni przepis przewidywał obowiązek uzyskania pozwolenia na użytkowanie – jako decyzji kończącej postępowanie w sprawie likwidacji samowoli budowlanej - tylko w odniesieniu do obiektów, co do których wydano nakaz przewidziany w art. 40 tej ustawy. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego w takich sytuacjach nie do pogodzenia z zasadami konstytucyjnymi, zwłaszcza z wynikającą z zasady państwa prawnego (art. 2 Konstytucji RP) zasadą zaufania obywatela do państwa i prawa, zasadą ochrony własności (art. 21 ust. 1, art. 64 ust. 2 Konstytucji RP) i zasadą proporcjonalności (art. 31 ust. 3 Konstytucji RP) byłoby orzeczenie nakazu rozbiórki z powodu niezgodności obiektu budowlanego z obowiązującymi w dacie orzekania przez organy z przepisami o planowaniu przestrzennym z pominięciem oceny przeznaczenia terenu w okresie wcześniejszym. O ile samo zjawisko samowoli budowlanej należy uznać za wysoce naganne, to jednak w przypadku bierności organów administracji, które nie podejmowały żadnych działań zmierzających do legalizacji tej samowoli podczas, gdy stan prawny w zakresie przepisów o planowaniu przestrzennym był przez szereg lat bardziej korzystny dla inwestora, interes prawny takiego inwestora zasługuje na konstytucyjną ochronę. Należy bowiem mieć na uwadze, że przepis art. 37 Prawa budowlanego z 1974 r. ma nadal zastosowanie nie tylko do obiektów samowolnie wybudowanych w okresie obowiązywania tej ustawy, lecz również do obiektów wybudowanych w okresie obowiązywania Prawa budowlanego z 1961 r. i 1928 r. Sąd rozpoznający sprawę pogląd ten całkowicie podziela. Z treści decyzji podejmowanych w sprawie jednoznacznie wynika, że również dla organów zasadność badania przeznaczenia terenu, na jakim znajduje się inwestycja, w dacie budowy nie budziła wątpliwości. Wysunięte jednak przez nie wnioski budzą istotne zastrzeżenia. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego właśnie na treści wspomnianego pisma Starosty [...] z [...]. dowodził braku zgodności budowy z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obowiązującego zarówno w dacie budowy, jak i w dacie orzekania. Nie wskazał jednak na czym konkretnie miałaby polegać niezgodność z planem w dacie budowy, skoro w decyzji wskazano, że według tego pisma zgodność z planem dotyczyła samej lokalizacji pijalni piwa, a nie budowy przybudówki do domu. Nie dość, że Starosta sam wskazał na objęcie projektem budowlanym właśnie przybudówki, chociaż nie była naniesiona na mapę, to przecież organ w żadnym razie nie odniósł się do tego, na czym w przypadku dobudowy do budynku mieszkalnego niezgodność ta miałaby polegać. Prawdą jest, że organ powołał się na pismo Burmistrza M. Ł. z [...]., z którego jednak nic nie wynika. Informowano w nim o posiadaniu w latach 1993- 1994 miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i przekazano jego fragment. Wydaje się, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dokonał jego samodzielnej oceny, nie podał jednak, na czym konkretnie niezgodność ta polega. Z treści decyzji organu odwoławczego jasno natomiast wynika, że chodzi właśnie o funkcje obowiązujące na terenie inwestycji, opatrzonym na rysunku Miejscowego Planu Szczegółowego Zagospodarowania Przestrzennego Terenu Budownictwa Jednorodzinnego przy ulicy [...] i B. W. P. w Ł. zatwierdzonego uchwałą Nr [...]/73 Prezydium PRN w Ł. z dnia [...]. ogłoszoną w Dzienniku Urzędowym Wojewódzkiej Rady N. w L. z dnia [...]. ( Nr [...]. poz. 160 ) symbolem 62 MNj. Opisano je jako rzemiosło usługowe średniouciązliwe do których, w jego opinii, nie można zaliczyć pijalni piwa, znajdującej się, zgodnie z pismem Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...]., w rozbudowanej części. Tezie tej w oczywisty sposób przeczy jednak zarówno treść decyzji z [...]., jak i wyjaśnienia Starosty, które organ odwoławczy całkowicie pominął. Należy przy tym zauważyć, że opis terenu o symbolu 62 MNj, na który organ się powołuje, w ogóle nie zawiera treści dotyczącej funkcji rzemiosła usługowego średniouciązliwego, co przypisano dla terenu oznaczonego symbolem 1 MNj. Odwołano się natomiast do zapisów dotyczących obszarów o symbolach 21MNj, której to części brak w aktach sprawy i 59MNj w zakresie adaptacji działek. Zmiana sposobu użytkowania części budynku wynikała natomiast z decyzji Starosty [...] z [...]. Trzeba też wskazać, że akta sprawy nie zwierają jakiejkolwiek informacji, z której można było wnioskować o wykorzystywaniu w ten sposób rozbudowanej części przed datą udzielenia zezwolenia na zmianę sposobu użytkowania. Nie ma też informacji, aby decyzja z 2003r., na podstawie której udzielono takiego zezwolenia, została w jakikolwiek sposób wzruszona. Nigdy natomiast nie kwestionowano, że zgodnie ze wspomniana już uchwałą Nr [...]/73 Prezydium PRN w Ł. z dnia [...].) działka [...] była położona na terenie mieszkalnictwa jednorodzinnego. Trudno zaś uznać, że dobudowa do budynku mieszkalnego, jaka miała miejsce w latach 1993-1994, co nie było kwestionowane, pozostaje w sprzeczności z takim przeznaczeniem. Także w dacie orzekania, według pisma Prezydenta M. Ł. z [...]., zgodnie z obowiązującym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego M. Ł. przyjętego uchwałą Nr [...] Rady M. Ł. z [...]. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego M. Ł. dla terenu położonego w Ł. pomiędzy granicami administracyjnymi miasta od strony wschodniej ul. [...] , ul. [...], ul. [...] , ul. [...] i terenem P. ( Dz. Urz. Woj. L. z dnia [...]. Nr [...], poz. 1469 ) przedmiotowa działka znajduje się na terenie oznaczonym symbolem MNU96 przeznaczonym na realizację i utrzymanie zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej i usług nieuciążliwych. Wbrew przekonaniu organów trudno także uznać, że wprowadzenie w tym planie, po niemal 17 latach od daty inwestycji, nieprzekraczalnej linii zabudowy, która w sposób ewidentny nie uwzględnia już istniejącej zabudowy, wzniesionej w warunkach samowoli, bez jednoczesnej zmiany przeznaczenia nieruchomości, miałaby stanowić podstawę do nakazania rozbiórki. Takie działanie jest nie do pogodzenia z zasadami, które Naczelny Sąd Administracyjny wskazał w powołanej uchwale. Jest to uzasadnione tym bardziej, jeśli zważyć, że do 2009r. nie podejmowano żadnych czynności związanych z samowolą budowlaną skarżącego, co więcej, dobudowę do budynku uwzględniono przy udzieleniu pozwolenia na zmianę sposobu użytkowania jego części. Ponownie rozpoznając sprawę organ uwzględni powyższe uwagi oraz dokona oceny zgodności inwestycji z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obowiązującego w dacie realizacji inwestycji, biorąc pod uwagę treść decyzji z [...]. i wyjaśnień Starosty [...] z [...]. Z tych powodów na podstawie art. 145 § 1 pkt.1 lit. a) i c) oraz art. 135 ustawy z dnia [...]. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (. Dz. U z 2016r. poz. 718 ze zmianami ) należało uchylić zarówno zaskarżoną decyzję, jak i poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł.. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 1 powołanej ustawy.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło