II SA/Lu 607/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec po rozpoznaniu w dniu 5 października 2007 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [..]. Nr [..] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego w zakresie wniosku o przyznanie prawa pomocy obejmującego ustanowienie adwokata p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy. Wnioskiem o przyznanie prawa pomocy, złożonym na urzędowym formularzu J. K. zwróciła się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie adwokata. Postanowieniem z dnia 12 września 2007 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie odmówił J. K. przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie. Od powyższego postanowienia skarżąca w ustawowym terminie wniosła sprzeciw. Z uzasadnienia sprzeciwu wynika, że referendarz sądowy rozpatrując wniosek nie wziął pod uwagę, iż posiadane przez nią gospodarstwo rolne przynosi jej zyski w postaci płodów rolnych, dzięki którym utrzymuje siebie i swoja rodzinę. Ponadto wskazała na wysokie koszty rehabilitacji syna wynikające z kosztów zabiegów i dojazdów. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, zważył co następuje: Na wstępie podnieść należy, iż wniesienie sprzeciwu przez stronę powoduje, na mocy art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.) zwanej dalej "ppsa", że zaskarżone postanowienie referendarza sądowego traci moc, a Sąd na nowo rozpoznaje wniosek o przyznanie prawa pomocy bazując na materiale dowodowym zgromadzonym w sprawie. Zgodnie z unormowaniem art. 199 ppsa, strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Dlatego J. K. wnosząc skargę zobowiązana jest do ponoszenia kosztów związanych z postępowaniem przed sądem administracyjnym do których zaliczają się również koszty działania pełnomocnika. Ubocznie należy wskazać, ze przedmiotowe postępowanie na mocy art. 239 ppsa, korzysta z ustawowego zwolnienia z obowiązku uiszczania kosztów sądowych, co oznacza, ze strona skarżąca nie ma obowiązku uiszczania ani wpisu od skargi, ani opłat kancelaryjnych związanych z postępowaniem. Powracając do rozpatrywania wniosku wskazać należy, że przesłanki od spełnienia których uzależnione jest przyznanie prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym unormowane zostały w art. 246 § 1 ustawy ppsa, zgodnie z którym przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1) lub w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Skarżąca wnosząc o ustanowienie adwokata, wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym (art. 245 § 3 ustawy ppsa). Podkreślenia wymaga, iż przyznanie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym zarówno w zakresie całkowitym jak i częściowym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie jej udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście i obiektywnie niemożliwe, z przyczyn niezależnych od niej. Na obecnym etapie postępowania jego koszty sprowadzają się - i to wyłącznie z woli strony - do kosztów wynagrodzenia adwokata. Przy czym należy zauważyć, że postępowanie przed sądem nie wymaga reprezentowania strony przez profesjonalistę, sąd nie jest związany granicą skargi w związku z czym z urzędu bada całe postępowanie w zakresie zgodności wydanej decyzji z prawem. Czynnością której jedynie nie może dokonać skarżąca samodzielnie jest sporządzenie skargi kasacyjnej od wydanego w sprawie wyroku (art. 175 § 1 ppsa). Pomijając powyższe rozważania, należy wskazać, że przedstawione przez skarżącą oświadczenia i dowody na okoliczność jej sytuacji majątkowej, finansowej i rodzinnej nie pozwalają na przyjęcie, że wykazała, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z oświadczenia złożonego przez skarżącą oraz nadesłanych przez nią dokumentów źródłowych wynika, że prowadzi ona wspólne gospodarstwo domowe wraz z mężem i trojgiem niepełnoletnich dzieci, z którymi zamieszkuje w domu o powierzchni 50 m2 i utrzymuje się z uprawy własnego gospodarstwa rolnego o powierzchni 7,47 ha przynoszącego miesięczny dochód w kwocie 800,00 złotych. Ponadto jest współwłaścicielem samochodu osobowego Opeł Vectra rok produkcji 1997 r., kombajnu zbożowego oraz ciągnika rolniczego Ursus C – 360. Posiada oszczędności w wysokości 5.000,00 złotych, które w całości zamierza przeznaczyć na rehabilitację syna. Do dochodów strony należy również otrzymywane zasiłki pielęgnacyjne i świadczenia rodzinne w wysokości 857,00 złotych miesięcznie. Ponadto mężowi skarżącej została przyznana za rok 2006 płatność bezpośrednia do użytkowanych gruntów rolnych w wysokości 6672, 59 złotych. Natomiast na koszty utrzymania gospodarstwa składają się wydatki na utrzymanie ciągnika rolniczego, kombajnu w sezonie żniwnym i samochodu, opłaty za telefon, opłaty na rzecz zakładu komunalnego, składka za małżonków na KRUS, oraz koszty rehabilitacji syna. Mając na uwadze przedstawiony na podstawie wniosku, a następnie sprzeciwu oraz załączonych dokumentów stan majątkowy oraz szeroko pojętą sytuację strony, stwierdzić należy, że sytuacja finansowa i majątkowa skarżącej jest stabilna; przy czym w ocenie sądu skarżąca nie wykazała, by znajdowała się w sytuacji uprawniającej ją do skorzystania z prawa pomocy. Wykazany przez wnioskodawcę stan majątkowy, jednoznacznie świadczy, że przy odpowiedniej staranności jest ona w stanie sprostać ciężarowi poniesienia kosztów postępowania. Reasumując nie można przyjąć, że skarżąca wykazała, że nie jest w stanie ponieść bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny pełnych kosztów sądowych, co uzasadnia odmowę przyznania prawa pomocy w żądanym przez nią zakresie. W ocenie Sądu skarżąca dysponuje znacznym majątkiem trwałym przynoszącym dochody. Pozostawanie wnioskodawcy we wspólnym gospodarstwie domowym ze współmałżonkiem, pozwala również na ocenę możliwości płatniczych w odniesieniu do sytuacji majątkowej całej rodziny. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą ponosić kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić najpierw oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa. Powyższe oznacza, iż w ramach planowania wydatków skarżąca, przewidując realizację swoich praw przed sądem, powinna uwzględnić także konieczność posiadania odpowiednich środków pieniężnych na prowadzenie procesu sądowego (patrz. postanowienie WSA w Gdańsku, II SA/Gd 296/04, LEX nr 203311). Biorąc powyższe pod uwagę, skoro nie występują przesłanki wymienione w art. 246 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w postanowieniu.