II SA/Lu 61/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Wieczorek-Zalewska (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz,, Sędzia WSA Bogusław Wisniewski, Protokolant Referent Marzena Okoń, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 10 maja 2012 r. sprawy ze skargi K. N. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy wydania nakazu rozbiórki uchyla zaskarżoną decyzję, która nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r., znak: [...]. Decyzją z dnia [...] listopada 2011 r. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w L. utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w C. z dnia [...] września 2011 r. odmawiającą, na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. - Prawo budowlane (tekst jedn. Dz. U. z 2010 r. Nr 243, poz. 1623 ze zm.), nakazania inwestorowi - Gminie C. rozbiórki przydomowej oczyszczalni ścieków budowanej na działce nr ewid. [...] w miejscowości S. Ł. W uzasadnieniu decyzji drugoinstancyjnej organ wskazał, iż z akt sprawy wynika, że Gmina C. dokonała w dniu [...] grudnia 2010 r. w Starostwie Powiatowym w C. zgłoszenia zamiaru budowy 134 przydomowych oczyszczalni ścieków na terenie Gminy C. Zgłoszenie to obejmowało również wykonanie przydomowej oczyszczalni ścieków na działce nr [...] w miejscowości S. Ł. Starostwo Powiatowe w C. pismem z dnia 19 stycznia 2011 r. zawiadomiło inwestora, że nie wnosi sprzeciwu w sprawie budowy przedmiotowej przydomowej oczyszczalni ścieków, zgodnie z załączonym Rozwiązaniem Technicznym Przydomowej Oczyszczalni Ścieków autorstwa mgr inż. M. M. oraz projektem zagospodarowania działki. Projekt zagospodarowania działki nr [...] określa usytuowanie pola drenażu rozsączającego w odległości 2,0m i osadnika w odległości ok. 3,0m od granicy działki nr [...]. Podczas oględzin dokonanych przez organ pierwszej instancji w dniu 7 września 2011 r. ustalono, że na działce nr [...], położonej w miejscowości S. Ł., budowana jest przydomowa oczyszczalnia ścieków, służąca do odbioru ścieków z budynku mieszkalnego. Stwierdzono, że zamontowano w gruncie osadnik o pojemności 2 m³ oraz początkową studzienkę drenażu. Nie wykonano pola drenażowego oczyszczalni. Ustalono, iż zamontowany osadnik zlokalizowano w odległości 9,0m od budynku mieszkalnego oraz w odległości 3,30m od budynku gospodarczego, usytuowanego na działce sąsiedniej o nr [...] w granicy z działką nr [...]. Początek pola drenażowego zlokalizowano w odległości 2,60m od przedmiotowego budynku gospodarczego. Nie stwierdzono prowadzenia robót polegających na podwyższeniu terenu działki nr [...]. Na działce tej znajdują się dwie pryzmy piasku oraz pryzma kruszywa, które zostaną wykorzystane do budowy oczyszczalni. Obecny podczas oględzin K. N. wniósł do protokółu wniosek o przesuniecie oczyszczalni na odległość 100m od będącego jego własnością budynku gospodarczego. W ocenie organu odwoławczego, w omawianej sprawie nie zachodzą okoliczności uzasadniające wydanie decyzji nakładającej obowiązki doprowadzenia wykonywanych robót do stanu zgodnego z prawem na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego. Organ wskazał, iż rozporządzenie Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynku i ich usytuowanie nie normuje kwestii usytuowania oczyszczalni na działce. Jedynie § 37 rozrządzenia stanowi, że przepływowe, szczelne osadniki podziemne, stanowiące część przydomowej oczyszczalni ścieków gospodarczo-bytowych, służące do wstępnego ich oczyszczania, mogą być sytuowane w bezpośrednim sąsiedztwie budynków jednorodzinnych, pod warunkiem wyprowadzenia ich odpowietrzenia przez instalację kanalizacyjną co najmniej 0,6m powyżej górnej krawędzi okien i drzwi zewnętrznych w tych budynkach. W świetle powołanego przepisu, fakt, że oczyszczalnia realizowana jest z odstępstwem od określonego w zgłoszeniu jej usytuowania nie stanowi, zdaniem organu, przesłanki do uznania, że naruszone zostały przepisy prawa w stopniu skutkującym wydaniem nakazu jej rozbiórki. Odnośnie do usytuowania oczyszczalni, organ podkreślił, iż budowę oczyszczalni poprzedziły badania geologiczne, podczas których dokonano odwiertu o głębokości 2,5m. Stwierdzone w badanym podłożu warunki gruntowo-wodne umożliwiają realizację oczyszczalni ścieków. Zachowane również będą kryteria odległości 1,5 m pomiędzy projektowanym drenażem a położeniem zwierciadła wody gruntowej. W skardze na powyższą decyzję K. N. wniósł o jej uchylenie oraz o uchylenie utrzymanej nią w mocy decyzji organu pierwszej instancji i zarzucił naruszenie przepisów postępowania administracyjnego tj.: 1) art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. przez utrzymanie w mocy decyzji organu pierwszej instancji mimo naruszenia prawa przez ten organ; 2) art. 7 i 77 § 1 k.p.a. poprzez niewyczerpujące rozpatrzenie zebranego materiału dowodowego i błędne przyjęcie, że posadowienie przydomowej oczyszczalni ścieków na działce [...], sąsiadującej z działką nr [...], której właścicielem jest skarżący, odpowiada normom prawa budowlanego w sytuacji, gdy oczyszczalnia ta usytuowana jest w sąsiedztwie budynków gospodarczych i studni głębinowej skarżącego, na terenie, na którym wody opadowe zalewają od trzech lat nieruchomość skarżącego; 3) art. 11 oraz art. 8 i art. 107 § 3 k.p.a. polegające na wadliwym uzasadnieniu decyzji przez organy obu instancji a w szczególności nieodniesienie się do konkretnych okoliczności sprawy wskazanych przez skarżącego, które, w jego ocenie, miały podstawowe znaczenie dla rozstrzygnięcia. W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, iż organ drugiej instancji nie przeprowadził dowodu w postaci ekspertyzy lub dowodu z opinii biegłego na okoliczność, czy nie ma przeciwwskazań do wybudowania oczyszczalni na terenie, na którym przez cały rok stoi woda, bo przepuszczalność gleby jest zerowa i czy może być usytuowana w pobliżu studni głębinowej, z której skarżący czerpie wodę, a także, czy nie zagraża to epidemią ze względu na bliskie sąsiedztwo z przydomową oczyszczalnią ścieków. Ponadto wody opadowe z działki, na której budowana jest oczyszczalnia, zalewają regularnie posesję skarżącego. W ocenie skarżącego, organ nie odniósł się do jego argumentacji. Ponadto, jak wskazał skarżący, uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie zawiera faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Na podstawie treści zaskarżonej decyzji nie można ustalić motywów, jakimi kierowały się organy, wydając decyzje w niniejszej sprawie. Organy nie dokonały jakiejkolwiek oceny okoliczności faktycznych, które miały wpływ na wynik sprawy. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Zaskarżona decyzja oraz utrzymana nią w mocy decyzja organu pierwszej instancji zostały wydane z naruszeniem prawa uzasadniającym ich uchylenie. Przedmiotem kontroli Sądu są rozstrzygnięcia organów nadzoru budowlanego odmawiające nakazania rozbiórki przydomowej oczyszczalni ścieków, wykonanej na podstawie zgłoszenia na działce nr [...] położonej w miejscowości S. Ł. Prowadząc postępowania zakończone tym rozstrzygnięciami, organy obu instancji naruszyły dyspozycje art. 7, art. 76 § 1, art. 77 § 1 i 2 oraz art. 80 k.p.a. Zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej, sformułowaną w art. 7 k.p.a. i skonkretyzowaną w art. 77 § 1 k.p.a., organ administracji publicznej, działając w zgodzie z zasadą oficjalności, obowiązany jest samodzielnie zebrać materiał dowodowy, a następnie ocenić go w całości działając w ramach swobodnej oceny dowodów, o jakiej mowa w art. 80 k.p.a. Realizacji zasady prawdy obiektywnej służy opisany w art. 75 § 1 k.p.a. obowiązek dopuszczenia jako dowodu wszystkiego, co może służyć wyjaśnieniu sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Jednym z takich dowodów jest dokument urzędowy. W myśl art. 76 § 1 k.p.a., dokumenty urzędowe sporządzone w przepisanej formie przez powołane do tego organy państwowe w ich zakresie działania stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone. Z powołanego przepisu wynika domniemanie zgodności z rzeczywistym stanem rzeczy tego, co zostało urzędowo w tym dokumencie stwierdzone. Domniemanie to dotyczy jednak tylko dokumentów sporządzonych w przepisanej formie i może być obalone (art. 76 § 2 k.p.a.). Jednym z dwóch podstawowych dowodów, na których oparto zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu pierwszej instancji, była załączona do akt kopia fragmentu planu zagospodarowania terenu, obejmująca działkę nr [...] (k. 9 akt organu pierwszej instancji oraz k. 6 akt organu drugiej instancji). Organy potraktowały ją jak dokument urzędowy i m.in. na jego podstawie przesądziły o braku podstaw do nakazania rozbiórki przedmiotowej oczyszczalni ścieków na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego. Żadna z dwóch kopii fragmentu planu zagospodarowania terenu nie zawierała urzędowego poświadczenia jej zgodności z oryginałem, jak też nie odnotowano, przez kogo została złożona do akt. Taki dowód nie korzysta z domniemania prawdziwości (art. 76 § 1 k.p.a.) i w tej formie (niepoświadczona kopia) nie mógł stanowić wystarczającej podstawy do podjęcia decyzji. Moc dowodową oryginału dokumentu urzędowego mają wyłącznie uwierzytelnione fotokopie dokumentów bądź uwierzytelnione wydruki poczty elektronicznej stanowiące odpisy dokumentów (wyrok WSA w Białymstoku z dnia 23 czerwca 2005 r., II SAB/Bk 32/05, LEX nr 173673). Umieszczenie na odpisie lub kserokopii oświadczenia zaopatrzonego podpisem, zawierającego stwierdzenie jego zgodności z oryginałem, stanowi uwierzytelnienie. Organy przed podjęciem decyzji w niniejszej sprawie powinny były zatem z urzędu wystąpić do właściwego organu administracji architektoniczno - budowlanej o wydanie aktualnego i poświadczonego planu zagospodarowania terenu. Dopiero w oparciu o dowód w takiej formie można rozstrzygnąć sprawę co do istoty. Również drugi z dokumentów, na podstawie którego wydano rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie – "Rozwiązanie techniczne przydomowej oczyszczalni ścieków" (k. 10 – 12 akt organu pierwszej instancji), został złożony w postaci nieuwierzytelnionej kopii. Ponadto w aktach organu drugiej instancji znajdują się niepoświadczone za zgodność z oryginałem kopie: protokołu odbioru przyłącza kanalizacji sanitarnej i uruchomienia przydomowej oczyszczalni ścieków na działce nr [...] oraz inwentaryzacji powykonawczej, które nie wnoszą niczego istotnego w kwestii rozstrzygnięcia legalności posadowienia przedmiotowej oczyszczalni. Powyższe uchybienia przepisom postępowania dowodowego było wystarczające dla uchylenia zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji organu pierwszej instancji. W związku z powyższym, Sąd uchylił decyzje organów obu instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., Poz. 270). Rozpatrując sprawę ponownie, organ przeprowadzi postępowanie dowodowe urzeczywistniające zasadę prawdy obiektywnej, realizując w szczególności poczynione wyżej uwagi dotyczące mocy dowodowej dokumentu urzędowego. Organ zbada i oceni legalność usytuowania przedmiotowej oczyszczalni ścieków na działce nr [...], w tym względem sąsiedniej działki nr [...], a wnioski w tym zakresie zamieści w uzasadnieniu decyzji, stosownie do treści art. 107 § 3 k.p.a. Mając na uwadze powyższe, Sąd orzekł jak w sentencji.