II SA/Lu 611/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Leszek Leszczyński, Sędziowie Asesor WSA Jerzy Drwal (spr.), Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak, Protokolant St. referent Beata Basak, po rozpoznaniu w dniu 7 grudnia 2004 r. sprawy ze skargi J. i S. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]. Nr [...] w przedmiocie administracyjnej kary pieniężnej za wycięcie drzew I uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Burmistrza Miasta z dnia [...]. Nr [...], które nie podlegają wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku; II zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżących J. i S. S. kwotę 203 (dwieście trzy) zł. tytułem zwrotu kosztów postępowania. Burmistrz Miasta decyzją z dnia [...] czerwca 2004 r. Nr [...], wydaną na podstawie art. 104 kpa w związku z art. 47k i art. 47L ust. 8 ustawy z dnia 16 października 1991 r. o ochronie przyrody oraz § 10 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 oraz § 11 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 1998 r. w sprawie kar pieniężnych za nieprzestrzeganie wymagań ochrony środowiska oraz rejestru decyzji dotyczących kar, nałożył na J. i S. małż. S. karę pieniężną w wysokości 5.054,00 zł za usunięcie bez wymaganego zezwolenia trzech świerków. Podstawę do orzeczenia o naliczeniu kary pieniężnej stanowiły wyniki oględzin nieruchomości gruntowej położonej przy ul. S. – przeprowadzonych w dniu 7 listopada 2002 r., podczas których stwierdzono wycięcie trzech świerków o obwodach pni przy ziemi wynoszących dla każdego z drzew 120 cm, 120 cm oraz 140 cm. Według ustaleń organu właściciele posesji nie posiadali właściwego zezwolenia na wycięcie drzew. Zezwolenie takie było wymagane zgodnie z art. 47e ustawy z dnia 26 października 1991 r. o ochronie przyrody, w myśl którego usunięcie drzew lub krzewów z terenu nieruchomości może nastąpić za zezwoleniem właściwego organu (wójta, burmistrza albo prezydenta miasta) wydanym na wniosek władającego. W przypadku usunięcia drzew bez zachowania wymogu uzyskania zezwolenia właściwy organ wymierza administracyjną karę pieniężną (art. 47k cyt. ustawy), której wysokość ustala się na podstawie § 10 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 oraz § 11 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 1998 r. w sprawie kar pieniężnych za naruszenie wymagań ochrony środowiska oraz rejestru decyzji dotyczących kar. Biorąc pod uwagę wynikającą z załącznika do cyt. rozporządzenia, stawkę jednostkową za 1 cm obwodu pnia drzewa mierzonego na wysokości ścięcia świerka pospolitego (przy obwodzie pnia w przedziale 101 – 200 cm) wynoszącą 133,00 zł oraz współczynnik wynoszący 0,1 przy naliczaniu kar dla osób fizycznych – wysokość kary w kwocie 5.054,00 zł ustalono mnożąc obwód pni przez stawkę w złotych za centymetr obwodu i przez współczynnik 0,1. Po rozpatrzeniu odwołania J. i S. małż. S. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] sierpnia 2004 r. Nr [...] utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W ocenie Kolegium zaskarżoną decyzję wydano zgodnie z prawem. Odnosząc się do zarzutów odwołujących się twierdzących, że dokonano pomiaru drzew w sposób wadliwy – na wysokości ścięcia przy zmieni, a nie na wysokości 120 – 130 cm, Kolegium wyjaśniło, że według ówcześnie obowiązującego rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 1998 r. w sprawie kar pieniężnych za naruszenie wymagań ochrony środowiska oraz rejestru decyzji dotyczących tych kar, karę pieniężną należało ustalić mierząc obwód pnia drzewa na wysokości ścięcia. Obowiązek pomiaru pnia drzewa na wysokości 130 cm został wprowadzony rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 6 maja 2003 r. w sprawie jednostkowych kar za usuwanie drzew, obowiązującym od dnia 1 listopada 2003 r. Rozporządzenie to przewiduje wyższe stawki kar za wycięcie świerków. Zdaniem Kolegium, do zastosowania przez organ I instancji łagodniejszych przepisów przewidujących niższe stawki opłat upoważniał przepis art. 158 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody, zgodnie z którym do spraw wszczętych przed dniem wejścia w życie ustawy a nie zakończonych decyzją ostateczną stosuje przepisy poprzednio obowiązujące. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie J. i S. małż. S. zarzucili organowi dokonanie błędnych ustaleń faktycznych skutkujących naruszeniem przepisów prawa materialnego. Skarżący twierdzili, że nie można było mówić o usunięciu trzech drzew w sytuacji, kiedy jedno już było złamane, a dwa pozostałe groziły przewróceniem się, stwarzając w ten sposób zagrożenie dla życia i zdrowia ludzi oraz mienia, co wykluczało możliwość wcześniejszego uzyskania wymaganego prawem zezwolenia na wycinkę świerków. W odpowiedzi na skargę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze wnosiło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna i zasługuje na uwzględnienie. Przede wszystkim należy stwierdzić, że w świetle zgromadzonego materiału dowodowego brak było podstaw do przyjęcia – tak jak to zrobiły orzekające w tej sprawie organy, że dokonano wycięcia trzech świerków pospolitych. Z wydanych decyzji wynika, że były to świerki pospolite. Tymczasem zgromadzony w aktach sprawy materiał dowodowy w szczególności w postaci protokołu z oględzin przeprowadzonych w dniu 7 listopada 2002 r. i z zeznań przesłuchanych świadków pozwalał na ustalenie, że wycięto trzy świerki bez bliższego określenia odmiany tych świerków. W decyzji Burmistrza Miasta z dnia [...] czerwca 2004 r. Nr [...] ustalającej i nakładającej na J. i S. małż. S. wymienia się świerki pospolite. Stawkę opłat jednostkowych przyjęto w wysokości 133 zł przewidzianej dla świerka pospolitego o obwodzie pnia 101 – 200 cm, na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 1998 r. w sprawie kar pieniężnych za naruszanie wymagań ochrony środowiska oraz rejestru decyzji dotyczących tych kar (Dz. U. z 1998 r. Nr 162, poz. 1138). Stawka jednostkowa opłaty wynikała z załącznika dot. stawek kar pieniężnych za usuwanie bez zezwolenia lub zniszczenie drzew lub krzewów oraz zniszczenie terenów zieleni, zamieszczonego w wyżej wymienionym rozporządzeniu. Należy zaznaczyć, że jednostkowe stawki opłat za wycięcie pozostałych gatunków i odmian świerków przy obwodzie pnia 101 – 200 cm wynosiły 666,00 zł. Zgodnie z art. 7 kpa obowiązkiem orzekającego organu było podjęcie niezbędnych kroków w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. W rozpoznawanej sprawie organ w sposób dorozumiany ustalił, iż wycięto trzy świerki pospolite – rozstrzygając tę kwestię w decyzji, a co powinno wynikać w sposób bezsporny z całokształtu materiału dowodowego zebranego i rozpatrzonego w sposób wyczerpujący – w myśl art. 77 § 1 kpa. Zgodnie z art. 80 kpa organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego czy dana okoliczność została udowodniona, co powinno mieć swoje odzwierciedlenie w uzasadnieniu faktycznym decyzji oraz uzasadnieniu prawnym – wyjaśniającym podstawę prawną rozstrzygnięcia (art. 107 § 1 i 3 kpa). Oceniając zapadłe rozstrzygnięcie o ustaleniu kary pieniężnej organ odwoławczy tę kwestię przemilczał i zaakceptował je jako zgodne z prawem. Niestety tego rodzaju uchybienie dotyczące obowiązku dokładnego ustalenia stanu faktycznego nie powinno było mieć miejsca. Z tego względu skład orzekający przyjął, iż decyzję organu I instancji oraz rozstrzygnięcie organu odwoławczego wydano z naruszeniem powołanych wyżej przepisów kodeksu postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 47L ust. 1 ustawy z dnia 16 października 1991 r. o ochronie przyrody (tekst jednolity: Dz. U. z 2001 r. Nr 99, poz. 1079 ze zm.), jednostkowe stawki kary nie mogą przekroczyć za jeden centymetr obwodu pnia drzewa mierzonego na wysokości 130 cm, trzykrotnej stawki jednostkowej opłaty przewidzianej dla danego rodzaju lub gatunku (odmiany) drzewa. Biorąc pod uwagę przepis art. 47L ust. 1 ustawy o ochronie przyrody, orzekający organ powinien dokonać pomiaru obwodu wyciętych drzew na wysokości 130 cm. Jaki był obwód pni wyciętych (usuniętych drzew) na wysokości 130 cm tego organ nie ustalił. Ustalono obwód pni po usuniętych świerkach na wysokości ich ścięcia, według akt sprawy, tuż nad ziemią. Dla potrzeb postępowania dowodowego rozpoznawanej sprawy takie ustalenia były niezbędne. Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy organ powinien wyjaśnić i odnieść się do wyłaniającego się problemu podnoszonego przez skarżących, że usunięcie drzew nastąpiło w szczególnej sytuacji – po burzy. Według skarżących drzewa te wycięto ze względu na konieczność uchylenia bezpośredniego niebezpieczeństwa dla ludzi i mienia wywołanego możliwością przewrócenia się drzew na ziemię w każdej chwili. Działanie skarżących w stanie wyższej konieczności zwalniałoby ich od obowiązku uzyskania zezwolenia na wycięcie drzew. Mając powyższe na uwadze, Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta z dnia [...] czerwca 2004 r. Nr [...] na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270). Stosownie do art. 152 cyt. ustawy, w razie uwzględnienia skargi, Sąd w wyroku określa czy i w jakim zakresie zaskarżony akt lub czynność nie mogą być wykonane. Kierując się powyższym przepisem Sąd wstrzymał wykonanie uchylonych decyzji do czasu uprawomocnienia się wyroku. Sąd miał tu na uwadze procesowe skutki jakie wywołuje ostateczna decyzja o nałożeniu kary pieniężnej za usunięcie drzew przez J. i S. małż. S. wprowadzona do obrotu prawnego (art. 130 § 1 w związku z art. 16 § 1 kpa). Zgodnie z art. 47L ust. 8 ustawy z dnia 16 października 1991 r. o ochronie przyrody, kary ustalone, nie uiszczone w terminie, podlegają z odsetkami za zwłokę przymusowemu ściągnięciu w trybie określonym w przepisach o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Decyzja organu I instancji ustalała czternastodniowy termin do uiszczenia administracyjnej kary pieniężnej – liczony od dnia, w którym decyzja ta stała się ostateczna. Orzeczenie w przedmiocie zwrotu kosztów uzasadniał art. 200 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.