II SA/Lu 611/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Dudek (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz, Sędzia NSA Maria Wieczorek-Zalewska, Protokolant Sekretarz sądowy Beata Skubis-Kawczyńska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 15 listopada 2011 r. sprawy ze skargi J. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Burmistrza z dnia [...] r., nr [...]; II. przyznaje [...] E. O.-M. od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie) kwotę 295,20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy) tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, w tym 55,20 zł (pięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy) należnego podatku od towarów i usług. Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało mocy decyzję Burmistrza Miasta z dnia [...] r. o odmowie przyznania J. S. zasiłku celowego. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 3, 5 i 7 ustawy z dnia 29 grudnia 2005 r. o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" (Dz. U. Nr 267, poz. 2259 ze zm.). Z ustaleń zaskarżonej decyzji wynika, iż J. S. i jej matka H. P. mieszkają razem i prowadzą wspólne gospodarstwo domowe. Źródłem ich utrzymania jest świadczenie emerytalne wraz z dodatkiem pielęgnacyjnym przysługującym H. P. w łącznej kwocie 821,35 zł oraz dodatek mieszkaniowy przyznany J. S. w kwocie 158,19 zł. Kwota tych dochodów (979,54 zł) nie przekraczała 150% kryterium dochodowego, o którym mowa w ustawie o pomocy społecznej i uprawniała J. S. do pomocy w ramach programu "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" (art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 29 grudnia 2005 r. o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania"). Pomoc taka została jej przyznana decyzją z dnia 21 kwietnia 2011 r. wydaną w odrębnej sprawie, co wykluczyło możliwość uwzględnienia wniosku skarżącej w sprawie niniejszej. J. S. w skardze do sądu administracyjnego zarzuciła niezgodność z prawem zaskarżonej decyzji, podnosząc bezzasadność ustaleń co do wspólnego prowadzenia gospodarstwa domowego z matką. Decyzja o odmowie przyznania jej zasiłku celowego jest krzywdząca i niezgodna z zasadami współżycia społecznego. Organ administracji w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie odwołując się do argumentacji zawartej w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Sąd zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Zaskarżona decyzja oraz utrzymana nią w mocy decyzja organu pierwszej instancji są niezgodne z prawem. Z uzasadnień decyzji organów obu instancji oraz wskazanych w tych decyzjach materialnoprawnych podstaw ich wydania wynika, że odmówiono skarżącej przyznania zasiłku celowego z przeznaczeniem na zakup żywności, gdyż decyzją z dnia [...] r. wydaną w odrębnej sprawie na podstawie przepisów ustawy z dnia 29 grudnia 2005 r. o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" przyznano J. S. pomoc finansową w tym zakresie. Jakkolwiek nie można wykluczyć wpływu i znaczenia przyznania pomocy na podstawie przepisów ustawy z dnia 29 grudnia 2005 r. na rozstrzygnięcie sprawy o przyznanie zasiłku celowego, to w okolicznościach rozpatrywanej sprawy nie można podzielić stanowiska organów administracji, iż pomoc przyznana J. S.decyzją z dnia [...] r. na podstawie przepisów powyżej wymienionej ustawy czyni niemożliwym uwzględnienie jej żądania o przyznanie zasiłku celowego z przeznaczeniem na zakup żywności. Ograniczenie takie nie wynika ani z przepisów ustawy z dnia 29 grudnia 2005 r. o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania", ani z przepisów ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 ze zm.), której przepisy mają zastosowanie przy rozstrzyganiu m.in. spraw w przedmiocie zasiłku celowego. Przyznanie pomocy w formach określonych w każdej z tych ustaw uzależnione jest od spełnienia kryteriów w nich określonych. Zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, a w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności (art. 39 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej). Należy mieć jednak na uwadze, że pomoc w tej formie i na tej podstawie prawnej może być przyznana, jeśli osoba ubiegająca się o nią spełnia kryterium dochodowe określone w art. 8 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej. Kryterium to, w dacie wydania zaskarżonej decyzji wynosiło dla osoby samotnie gospodarującej 477 zł, a dla osoby w rodzinie 351 zł (§1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 lipca 2009r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń z pomocy społecznej – Dz. U. Nr 127, poz. 1055). Z niewadliwych ustaleń organu administracji wynika, że skarżąca i jej matka H. P. wspólnie zamieszkują i wspólnie gospodarują, co znajduje potwierdzenie w zebranym materialne dowodowym (wywiad środowiskowy). Wynika to również z ustaleń decyzji z dnia 21 marca 2011 r. przyznającej J. S. dodatek mieszkaniowy oraz z decyzji z dnia [...] r. o przyznaniu H. P. pomocy w trybie ustawy z dnia 29 grudnia 2005 r. o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania". Okoliczności powyższe uprawniały organ administracji do ustalenia, że skarżąca wraz z matką H. P. wspólnie prowadzą gospodarstwo domowe. Podzielenie tego stanowiska oznacza, że dochód na osobę w rodzinie (979,54 zł : 2) przekroczył kryterium dochodowe określone w art. 8 ust. 1 pkt 1 lit. "b" (351 zł) i wykluczał możliwość przyznania J. S.zasiłku celowego na podstawie art. 39 ustawy o pomocy społecznej. Takie też rozstrzygnięcie zostało wydane przez organ pierwszej instancji, a organ odwoławczy utrzymał je mocy zaskarżoną decyzją. Nie oznacza to jednak, że decyzje te mogą być uznane za zgodne z prawem i pozostać w obrocie prawnym. Ustawa o pomocy społecznej w art. 41 przewiduje w szczególnie uzasadnionych przypadkach możliwość przyznania zasiłku celowego mimo przekroczenia kryterium dochodowego. Odnosi się to do specjalnego zasiłku celowego, który nie podlega zwrotowi (pkt 1) oraz zasiłku celowego podlegającego zwrotowi (pkt 2). Organy administracji obu instancji uchyliły się od wyjaśnienia i rozważenia okoliczności sprawy w powyższym zakresie, co stanowi naruszenie art. 7 i 77 § 1 k.p.a., a w konsekwencji spowodowało naruszenie art. 41 ustawy o pomocy społecznej. Nie można bowiem wykluczyć, iż wyjaśnienia i rozważenia wskazanych powyżej istotnych okoliczności sprawy skutkowałoby przyznaniem skarżącej zasiłku celowego, o którym mowa w art. 41 ustawy o pomocy społecznej. Wskazane uchybienia powoduje konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji organu pierwszej instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i "c" w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.). O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu orzeczono na podstawie art. 250 cyt. ustawy w zw. z § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.). Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ administracji uwzględni powyższe uwagi, oceny i wnioski, co pozwoli na wyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności sprawy i rozstrzygnięcia sprawy na podstawie mających zastosowanie przepisów prawa materialnego. Z tych względów należało orzec, jak w sentencji wyroku.