II SA/Lu 616/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia NSA Maciej Kierek, Sędzia NSA Leszek Leszczyński, Protokolant Asystent sędziego Jakub Polanowski, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 18 października 2007 r. sprawy ze skargi W. M. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego . z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie zwrotu podania w sprawie wydania decyzji stwierdzającej nabycie prawa własności nieruchomości oddala skargę. Postanowieniem z dnia [...], znak: [...], wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 66 § 3 k.p.a. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpoznaniu zażalenia W. M., utrzymało w mocy postanowienie Starosty z dnia [...], znak: [...], w sprawie zwrotu W. M. podania z dnia 18 kwietnia 2007 r. w przedmiocie wydania decyzji administracyjnej stwierdzającej, że brat B. M. nabył własność nieruchomości rolnej nr ewid. [...], o pow. [...], położonej w wsi M., gm. K., na podstawie ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Samorządowe Kolegium Odwoławcze wyjaśniło, iż w dniu 18 kwietnia 2007 r. W. M. złożyła wniosek o wydanie decyzji administracyjnej stwierdzającej, że brat B. M. nabył własność nieruchomości rolnej nr ewid. [...], o pow. [...], położonej w wsi M., gm. K., na podstawie ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych. Starosta postanowieniem z dnia [...., znak: [...], zwrócił wnioskodawczyni powyższy wniosek z dnia 18 kwietnia 2007 r. Organ pierwszej instancji podniósł, że zgodnie z ustawą z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne, ewidencja gruntów i budynków pełni funkcje informacyjno-techniczne, nie rozstrzyga zaś sporów o prawo do gruntów. Sprawy dotyczące stwierdzenia nabycia własności nieruchomości przez posiadacza samoistnego na podstawie ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych przeszły od 1982 r. do kompetencji sądów powszechnych. Starosta wyjaśnił także, iż od 1992 r. wyłączona została kontrola administracyjna decyzji administracyjnych (aktów własności ziemi) wydanych w trybie powołanej wyżej ustawy przed dniem 6 kwietnia 1982 r., stwierdzających nabycie z mocy prawa własności nieruchomości. Organ odwoławczy, utrzymując w mocy postanowienie organu pierwszej instancji, podkreślił, że zgodnie z art. 63 ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz.U. Nr 107, poz. 464) do decyzji administracyjnych zwanych aktami własności ziemi nie stosuje się przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego dotyczących wznowienia postępowania, stwierdzenia nieważności i uchylenia lub zmiany decyzji. Przepis ten nie ma natomiast zastosowania, jak wynika z orzecznictwa sądowego, w sytuacji sprostowania oczywistej omyłki w decyzji stosownie do art. 113 § 1 k.p.a., ponieważ decyzja administracyjna, mimo dokonania sprostowania, nie zostaje wzruszona i nadal obowiązuje. Zdaniem Kolegium, przepis ten nie dotyczy również sytuacji, gdy nie został wydany akt własności ziemi przed dniem 1 stycznia 1992 r. Skoro zatem brak jest szczególnego przepisu ustawowego przekazującego sprawę ustalenia prawa własności do określonej nieruchomości do właściwości organu administracji, to – w ocenie organu odwoławczego – rozpatrzenie tej sprawy należy do kompetencji właściwego sądu powszechnego. Nie ma przy tym znaczenia, jak podkreśliło Kolegium, że nabycie prawa do nieruchomości mogło nastąpić w dniu 4 listopada 1971 r., a więc przed dniem przekazania do kompetencji sądów powszechnych spraw dotyczących nabycia własności na podstawie ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych. Odnosząc się do podniesionej w zażaleniu okoliczności odrzucenia w dniu 15 września 2006 r. przez Sąd Rejonowy w Lublinie wniosku o zasiedzenie przedmiotowej działki, organ odwoławczy stwierdził, iż w aktach sprawy brak jest tego orzeczenia Sądu, dlatego też nie można ustalić przyczyn, dla których Sąd odmówił stwierdzenia zasiedzenia nieruchomości posiadanej samoistnie przez stronę. Zdaniem organu, jeżeli przyczyną odmowy stwierdzenia zasiedzenia tej nieruchomości był zbyt krótki okres posiadania nieruchomości, to W. M. będzie mogła ponownie złożyć do Sądu wniosek w tym przedmiocie. Skargę na powyższe postanowienie do sądu administracyjnego złożyła W. M., domagając się uchylenia w całości tego aktu oraz postanowienia Starosty z dnia [...], znak: [...]. Strona skarżąca podniosła, iż jej brat B. M. z mocy prawa, jako samoistny posiadacz, stał się właścicielem przedmiotowej nieruchomości w dniu 4 listopada 1971 r. na podstawie ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych, a skarżąca nabyła prawo własności do tej nieruchomości w drodze dziedziczenia. Oznacza to – w ocenie skarżącej – iż od ponad 50 lat działka ta pozostawała w samoistnym posiadaniu w dobrej wierze brata, a następnie samej skarżącej, co potwierdza dodatkowo fakt, że przez cały ten okres opłacali oni podatek rolny za tę działkę gruntu. Strona skarżąca podkreśliła, że sąd powszechny z nieznanych jej powodów odrzucił wniosek skarżącej o wydanie orzeczenia w sprawie zasiedzenia przez nią wskazanej wyżej działki. W ocenie skarżącej w sprawie zachodzi więc negatywny spór kompetencyjny, gdyż organ odmówił wydania rozstrzygnięcia merytorycznego w sprawie, a sąd powszechny odrzucił jej wniosek w sprawie zasiedzenia. Dlatego też postanowienia organów administracji obu instancji, które nie rozstrzygnęły sprawy co do istoty, lecz zwróciły jej podanie, naruszają przepisy kodeksu postępowania administracyjnego. Zdaniem W. M., organy administracji, w myśl przepisów działu VIII k.p.a., zobowiązane były potraktować jej podanie jako wniosek o wszczęcie postępowania, bądź też jako środek odwoławczy lub wniosek o wydanie zaświadczenia w trybie k.p.a. Skarżąca wskazała również, iż oczekuje, że uzyska na podstawie art. 7 k.p.a. informację prawną, w której organ administracji wskaże jej, gdzie i w jaki sposób będzie mogła załatwić tę sprawę zgodnie z jej żądaniem. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sąd administracyjny sprawuje kontrolę w zakresie zgodności zaskarżonego aktu z obowiązującym prawem, do czego uprawniony jest w świetle art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.). Zaskarżone postanowienie prawa nie narusza, a zatem skargi na ten akt nie można uznać za zasadną. W świetle przepisu art. 20 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. – Prawo geodezyjne i kartograficzne (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r. Nr 100, poz. 1086 ze zm.), ewidencja gruntów i budynków obejmuje informacje dotyczące: 1) gruntów – ich położenia, granic, powierzchni, rodzajów użytków gruntowych oraz ich klas gleboznawczych, oznaczenia ksiąg wieczystych lub zbiorów dokumentów, jeżeli zostały założone dla nieruchomości, w skład której wchodzą grunty, 2) budynków – ich położenia, przeznaczenia, funkcji użytkowych i ogólnych danych technicznych oraz 3) lokali – ich położenia, funkcji użytkowych oraz powierzchni użytkowej. Przepis ten wprowadza zasadę wpisywania do rejestru ewidencji gruntów jedynie właściciela nieruchomości na podstawie dokumentów dotyczących własności gruntu, to jest aktów notarialnych, orzeczeń sądowych, decyzji administracyjnych (wyrok NSA z dnia 21 stycznia 1998 r. sygn. akt II SA 725/97, niepubl.). Rejestr ewidencji gruntów jest bowiem wyłącznie odzwierciedleniem aktualnego stanu prawnego dotyczącego danej nieruchomości, zawiera jedynie dane wynikające z tytułu własności, ma charakter deklaratoryjny, a nie konstytutywny, co oznacza, że nie kształtuje nowego stanu prawnego nieruchomości, a jedynie potwierdza stan prawny nieruchomości zaistniały wcześniej (wyrok NSA z dnia 20 listopada 1998 r., sygn. akt II SA 914/98, LEX nr 41816). W ocenie Sądu prawidłowe jest stanowisko organów administracji orzekających w sprawie, że organy właściwe w sprawach ewidencji gruntów i budynków nie są władne rozstrzygać spory dotyczące stwierdzenia nabycia nieruchomości przez posiadacza samoistnego w trybie ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz.U. Nr 27, poz. 250 ze zm.). W dniu 6 kwietnia 1982 r., to jest z dniem wejścia w życie ustawy z dnia 26 marca 1982 r. o zmianie ustawy – Kodeks cywilny oraz o uchyleniu ustawy o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz.U. Nr 11, poz. 81), sprawy o stwierdzenie nabycia własności nieruchomości przez posiadacza samoistnego w trybie ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych – w myśl art. 8 powołanej ustawy z dnia 26 marca 1982 r. – przekazane zostały do rozpoznania właściwym sądom powszechnym. Na podstawie zaś art. 63 ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz.U. Nr 107, poz. 464), w stosunku do ostatecznych decyzji wydanych na podstawie przepisów ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych, wyraźnie wyłączona została możliwość stosowania przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego dotyczących wznowienia postępowania, stwierdzenia nieważności i uchylenia lub zmiany decyzji. Zgodnie z art. 19 k.p.a. na organach administracji publicznej ciąży obowiązek przestrzegania z urzędu swojej właściwości rzeczowej i miejscowej na każdym etapie postępowania. Naruszenie tego obowiązku stanowi kwalifikowane uchybienie proceduralne stanowiące przesłankę stwierdzenia nieważności aktu administracyjnego na podstawie art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a. W orzecznictwie sądowym i w nauce prawa administracyjnego podkreśla się, iż naruszenie każdego rodzaju właściwości przez organ administracji przy wydawaniu decyzji administracyjnej powoduje nieważność decyzji, bez względu na trafność merytorycznego rozstrzygnięcia (wyrok NSA z dnia 7 października 1982 r., sygn. akt II SA 1119/82, ONSA 1982, nr 2, poz. 95; J. Borkowski (w:) B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wyd. C.H. Beck, Warszawa 2006, s. 734). Skoro organy administracji, badając z urzędu swoją właściwość w niniejszej sprawie, ustaliły, że brak jest normy kompetencyjnej wskazującej te organy jako właściwe do rozstrzygnięcia rozpoznawanej sprawy, zaś właściwym w tej sprawie jest sąd powszechny, to prawidłowo zwróciły podanie na podstawie art. 66 § 3 k.p.a. Stosownie bowiem do tego przepisu, gdy z podania wynika, że właściwym w sprawie jest sąd powszechny, organ, do którego podanie wniesiono, zwraca je wnoszącemu w drodze postanowienia, na które służy zażalenie. Zarzuty skarżącej, iż organy administracji obu instancji naruszyły przepisy kodeksu postępowania administracyjnego, gdyż nie rozstrzygnęły sprawy co do istoty, lecz zwróciły jej podanie, są bezzasadne. Wprawdzie w myśl przepisu art. 66 § 4 k.p.a., organ administracji nie może wydać postanowienia o zwrocie podania wnoszącemu z tej przyczyny, że właściwym w sprawie jest sąd powszechny, jeżeli w tej sprawie sąd uznał się już za niewłaściwy, to jednak z akt sprawy nie wynika, by w rozpoznawanej sprawie zachodziła wskazana sytuacja, a tym samym by zachodził, jak twierdzi skarżąca, negatywny spór kompetencyjny pomiędzy organem administracji a sądem powszechnym. Skarżąca wskazała jedynie ogólnikowo, iż Sąd Rejonowy w Lublinie w dniu 15 września 2006 r. z powodów nieznanych skarżącej odrzucił jej wniosek o zasiedzenie przedmiotowej działki. Wbrew treści zażalenia z dnia 27 maja 2007 r., z akt administracyjnych sprawy nie wynika, by załączyła ona do tego pisma kopię powołanego orzeczenia sądowego. Odnosząc się do pozostałych zarzutów skarżącej należy podkreślić, iż Sąd nie dopatrzył się w toku postępowania administracyjnego naruszeń przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), skargę oddalił.