II SA/Lu 619/03

WyrokWSA w Lublinie2004-05-14

Skład orzekający: Sędzia NSA Jerzy Dudek, Sędzia NSA Witold Falczyński, asesor WSA Jerzy Drwal (spr.)

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy obiekt budowlany wybudowany na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę, która następnie została uchylona, może być uznany za samowolę budowlaną uzasadniającą nakaz rozbiórki?
Ratio decidendi
Obiekt budowlany wybudowany na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę, która została następnie uchylona, nie może być traktowany jako samowola budowlana uzasadniająca nakaz rozbiórki. Inwestor, który działał w oparciu o obowiązującą decyzję administracyjną, nie dopuszcza się samowoli budowlanej, nawet jeśli decyzja ta została później wyeliminowana z obrotu prawnego. Uchylenie decyzji o pozwoleniu na budowę po zakończeniu robót budowlanych nie stanowi podstawy do nakazania rozbiórki obiektu.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego utrzymującą w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego odmawiającą wydania nakazu rozbiórki stacji bazowej telefonii komórkowej. Inwestycja została wybudowana na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę, która została następnie uchylona wyrokami NSA. Skarżący twierdzili, że budowa była samowolą budowlaną, ponieważ została zrealizowana niezgodnie z warunkami zabudowy i pozwoleniem na budowę, a inwestor nie posiadał prawa do dysponowania nieruchomością. Sąd administracyjny oddalił skargę.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Dudek, Sędzia NSA Witold Falczyński, Jerzy Drwal (spr.) asesor WSA, Protokolant stażysta Tomasz Wójcik, po rozpoznaniu w dniu 14 maja 2004 r. sprawy ze skargi K. K., H. A., R. B., A. B., S. G., H. O., J. S., I. W. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...]. Nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego oddala skargę Decyzją Nr [...] Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lutego 2003 r. – wydaną na podstawie art. 48 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. – Prawo budowlane oraz art. 104 kpa – odmówiono wydania nakazu rozbiórki stacji bazowej telefonii komórkowej [...] (wraz z przyłączem energetycznym) wybudowanej na działkach Nr [...] i [...] w P. W., gm. G. W uzasadnieniu decyzji wskazano, iż przedmiotowa inwestycja została zrealizowana na podstawie – podlegającej wykonaniu – ostatecznej decyzji Nr [...] Wójta Gminy wydanej w dniu [...] października 1999r., udzielającej firmie [...] SA pozwolenia na budowę. Organ sygnalizował, że decyzja a została w trakcie kontroli instancyjnej utrzymana w mocy decyzją Nr [...] Wojewody z dnia [...] listopada 1999r. Uzasadniając rozstrzygniecie, organ wziął pod uwagę stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego, wyrażające się w tezie , iż "inwestor, który prowadził roboty budowlane lub wybudował obiekt budowlany na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę, która to decyzja została następnie uchylona (wyeliminowana z obiegu prawnego), nie może być traktowany jako osoba dopuszczająca się samowoli budowlanej ..." oraz zasadę trwałości aktów prawnych (z domniemaniem obowiązywania decyzji) i przyjął, iż obiekt wzniesiono legalnie, wobec czego nie było formalnych przesłanek do wydania na podstawie art. 48 Prawa budowlanego – decyzji o nakazie rozbiórki stacji telefonii komórkowej. Powyższą decyzję zaskarżyli: H.O., J.S., S.G., K.K., R.B., A.B. i H.A. wnosząc o jej uchylenie. Uzasadniając swoje stanowisko twierdzili, że inwestycję zrealizowano niezgodnie z warunkami zabudowy i zagospodarowania terenu oraz pozwoleniem na budowę , które inwestor uzyskał, pomimo że nie legitymował się prawem do dysponowania nieruchomością na cele budowlane w odniesieniu do działek Nr [...] i [...]. Zdaniem odwołujących się przywołane przez organ nadzoru budowlanego stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego dotyczące traktowania inwestora realizującego inwestycję na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę, nie było trafne i nie powinno w tej sprawie stanowić okoliczności chroniącej inwestora, którego należało zobowiązać do rozbiórki obiektu. Po rozpoznaniu odwołania, Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego , działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa oraz art. 80 ust. 2 pkt 2 i art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane, decyzją Nr [...] z dnia [...] kwietnia 2003 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W świetle uzasadnienia decyzji, organ odwoławczy kierował się przepisem art. 48 Prawa budowlanego, zgodnie z którym właściwy organ nakazuje, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę albo zgłoszenia. Organ odwoławczy wyłączył możliwość rozbiórki stacji bazowej telefonii komórkowej w sytuacji kiedy inwestycję zrealizowano na podstawie – jak ustalono - ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę, której wykonanie wstrzymano – postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 lutego 2000 r. (sygn. akt II SA/Lu 1424/99) już po zakończeniu robót budowlanych. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniesionej przez I.W., H.A., A.B., S.G., R.B., J.S., K.K. i H.O. – skarżący domagali się uchylenia decyzji i wydania nakazu rozbiórki spornej stacji. Zdaniem skarżących, wobec wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji o pozwoleniu na budowę, w istocie budowę zrealizowano bez wymaganego pozwolenia na budowę i to niesłusznie wydanego bez udokumentowanego prawa inwestora do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Skarżący podnosili fakt, iż inwestor był stroną zawartej z R.K. umowy dzierżawy dotyczącej tylko działki Nr [...] i nie było przeszkód prawnych do wydania nakazu rozbiórki obiektu, gdyż przypadek ten stanowił w tych okolicznościach przykład samowoli budowlanej. W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wnosił o jej oddalenie podtrzymując zasadność swojego rozstrzygnięcia o odmowie rozbiórki stacji. Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznając skargę zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Zaskarżona decyzja zgodna jest z prawem wbrew twierdzeniom skarżących, formułujących zarzuty o nielegalności inwestycji, wobec ewidentnego naruszenia przepisów prawa przez organy administracji publicznej rozstrzygające w przedmiocie dopuszczalności budowy stacji. Zgromadzony w tej sprawie materiał dowodowy wykazywał, iż inwestor [...] SA rozpoczynając, a następnie realizując budowę stacji bazowej telefonii komórkowej w miejscowości O.W., gm. G. dysponował ostateczną decyzją o pozwoleniu na budowę stacji, wydaną przez uprawniony do tego organ administracji publicznej. Inwestor działał zatem w oparciu o obowiązującą wówczas decyzję administracyjną upoważniającą go do prowadzenia robót budowlanych związanych z realizacją obiektu budowlanego – stacji bazowej telefonii komórkowej. Uchylenie decyzji o pozwoleniu na budowę stacji nie stanowiło podstawy do uznania tej inwestycji i traktowania jej jako przejawu samowoli budowlanej, uzasadniające zastosowanie art. 48 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. – Prawo budowlane (Dz. U. Nr 89, poz. 414 ze zm.) . Kluczowym zagadnieniem dla prawnej oceny stanu faktycznego dotyczącego budowy stacji bazowej telefonii komórkowej był czas realizacji inwestycji. Materiał dowodowy zebrany w tej sprawie , jednoznacznie świadczył o tym, iż obiekt budowlany był realizowany od początku procesu inwestycyjnego na podstawie wydanych przez właściwe organy administracji publicznej decyzji niezbędnych do rozpoczęcia, a następnie zakończenia przez inwestora budowy stacji bazowej telefonii komórkowej. Z akt postępowania administracyjnego wynikało, że na wniosek inwestora wydana została decyzja Nr [...] Wójta Gminy z dnia [...] października 1999r. zatwierdzająca projekt budowlany i udzielająca firmie [...] SA pozwolenia na budowę stacji bazowej telefonii komórkowej [...] wraz z przyłączem energetycznym na działkach Nr [...], [...] i [...] w miejscowości P.W., gm. G. Powyższą decyzję poprzedzała decyzja Nr [...] Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lutego 1999r. wydana na mocy art. 138 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, art. 40 ust. 1 i 4 pkt 2 i art. 42 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. o zagospodarowaniu przestrzennym – po rozpoznaniu odwołania [...]S.A. od decyzji Wójta Gminy z dnia [...]stycznia 1999r, w przedmiocie odmowy ustalenia warunków zabudowy i zagospodarowania terenu dla lokalizacji zamierzonej przez wnioskodawcę inwestycji - na podstawie, której zostały ustalone warunki zabudowy i zagospodarowania terenu dla inwestycji polegającej na budowie stacji bazowej telefonii cyfrowej [...] w P.D., gm. G. na działkach Nr [...] i [...]. Zgodnie z kodeksową zasadą trwałości decyzji administracyjnych – wynikającą z art. 16 § 1 kpa, stanowiącym, iż decyzje od których nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji, są ostateczne, i uchylenie lub zmiana takich decyzji, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w kodeksie lub ustawach szczególnych, decyzja o pozwoleniu na budowę stacji – była wiążąca i obowiązująca w dacie rozpoczynania robót budowlanych, jak również ich finalizowania. Należy wyjaśnić, że wyeliminowanie wyżej wymienionych decyzji z obrotu prawnego już po zakończeniu realizacji inwestycji (decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]lutego 1999r. o ustaleniu warunków zabudowy i zagospodarowania terenu dla budowy stacji – została uchylona wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 czerwca 2000 r. w sprawie sygn. akt II SA/Lu 454/99, natomiast decyzja o pozwoleniu na budowę z dnia [...]października 1999r. oraz utrzymująca ją w mocy decyzja Wojewody z dnia [...]listopada 1999 r. – wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 kwietnia 2001r. w sprawie sygn. akt II SA/Lu 1424/99) - nie może skutkować (jak tego się domagają skarżący) likwidację zbudowanej stacji, w wykonaniu jedynie słusznego i oczekiwanego przez nich rozstrzygnięcia o nakazie rozbiórki obiektu budowlanego. Według ustaleń poczynionych przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego, przeprowadzającego kontrolę inwestycji w dniu 15 lutego 2000r. inwestor dopuścił się nieistotnego odstępstwa od warunków pozwolenia na budowę, polegającego na zmianie lokalizacji ogrodzenia na działce Nr [...] poprzez przesunięcie go w głąb nieruchomości (odsunięto ogrodzenie na pewnym odcinku od granic sąsiednich działek). Tego rodzaju odstępstwo nie stanowiło podstawy do wstrzymania prac budowlanych. Tym samym nie potwierdziły się zarzuty B.B., stwierdzającej w piśmie z dnia 3 lutego 2000r. adresowanym do organu nadzoru budowlanego, iż przesunięto wieżę o około 15-20 m w porównaniu do projektu. Do wstrzymania prac przy budowie obiektu, uprawnia przepis art. 50 ust. 1 ustawy Prawo budowlane, zgodnie z którym w przypadkach innych niż określone w art. 48, właściwy organ wstrzymuje postanowieniem prowadzenie robót budowlanych wykonywanych bez wymaganego pozwolenia albo zgłoszenia lub w sposób mogący spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia, bądź zagrożenia dla środowiska, czy też w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w pozwoleniu bądź w przepisach. Z tego względu Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją Nr [...]z dnia [...]lutego 2000r. odmówił wstrzymania prowadzenia robót budowlanych po przeprowadzonej kontroli obiektu. Zarzuty skarżących nie były słuszne i nie mogły zasługiwać na uwzględnienie. Zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa procesowego czy też materialnego. Sąd ma obowiązek wziąć pod uwagę naruszenie prawa z urzędu, niezależnie od zarzutów i wniosków skarżących, stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) , zgodnie z którym Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Stąd też , zdaniem Sądu, zarówno zaskarżona decyzja jak i poprzedzająca ją decyzja Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego o odmowie rozbiórki stacji bazowej telefonii komórkowej [...] SA , jako pozbawione wad prawnych, nie mogły być w uzasadniony sposób zakwestionowane w postępowaniu sądowoadministracyjnym, którego ustawowym celem jest kontrola działalności administracji publicznej, pod względem zgodności z prawem, stosownie art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269). Mając powyższe na uwadze, skarga podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło