II SA/Lu 619/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maciej Kierek, Sędziowie Asesor WSA Wiesława Achrymowicz,, Asesor WSA Bogusław Wiśniewski-sprawozdawca, Protokolant Referent: Joanna Janiak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 września 2005 r. sprawy ze skargi B. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]. Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie zasiłku porodowego uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia [...]. znak [...] Sygn. akt II SA/ Lu 619/ 05 Uzasadnienie Decyzją z dnia [...] znak [...] Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej działając z upoważnienia Wójta Gminy umorzył postępowanie wszczęte na skutek wniosku B. W. w przedmiocie przyznania jej zasiłku porodowego. W uzasadnieniu decyzji podano, że sprawa będąca przedmiotem żądania została już rozstrzygnięta decyzją administracyjną z dnia [...]r znak : [...]. Decyzja ta stała się ostateczna . Wobec powyższego orzekanie o to samo żądanie stało się bezprzedmiotowe. Po rozpoznaniu odwołania B. W. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. Organ odwoławczy ustalił, iż decyzją z dnia [...] znak : [...] Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej odmówił przyznania B. W. zasiłku macierzyńskiego. Jako powód podano, iż uzyskiwany przez nią dochód przekracza wartość dochodu ustawowego uprawniającego do przyznania świadczeń z pomocy społecznej. Po wznowieniu postępowania postanowieniem z dnia [...] r Kierownik GOPS decyzją z dnia [...] r znak : [...] uchylił swoją wcześniejszą decyzję z dnia [...] r i ponownie odmówił przyznania okresowego zasiłku macierzyńskiego. Decyzja ta stała się ostateczna. Kolegium powołując się na zasadę stabilności decyzji ostatecznych określoną w art.16 § 1 kpa uznało, iż sprawa nie może być ponownie przedmiotem rozpoznania przez organ administracji publicznej. Z tej przyczyny postępowanie stało się bezprzedmiotowe i podlegało umorzeniu na podstawie art.105 § 1 kpa. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego B. W. poddała w wątpliwość właściwe wyliczenie dochodu w jej rodzinie , które okazało się przeszkodą do przyznania jej zasiłku macierzyńskiego. Stwierdziła , iż Kierownik GOPS- u błędnie zaliczył uzyskiwany przez nią przychód z działalności gospodarczej jako dochód rodziny. W konkluzji wnosiła o ponowne rozpoznanie sprawy. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało swoje stanowisko w sprawie, i dodatkowo wyjaśniło, ze obecnie obowiązująca ustawa o pomocy społecznej z dnia 12 marca 2004 r ( Dz.U Nr 64, poz. 593 ze zmianami ) nie przewiduje takiego świadczenia jak macierzyński zasiłek okresowy, co powoduje , iż postępowanie w sprawie zasiłku macierzyńskiego stało się bezprzedmiotowe. Kolegium uznało oczywisty brak podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozpatrzenia sprawy, jak również brak podstawy prawnej do wydania decyzji w zakresie żądania wnioskodawcy. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył , co następuje : Skarga jest uzasadniona, jednak nie z powodów w niej wskazanych. Kwestia ustalenia dochodu skarżącej , co stanowi fundament skargi, nie mogła być przedmiotem rozważenia przez sąd , skoro nie była badana w toku postępowania administracyjnego zakończonego zaskarżoną decyzją. Sąd jednak z mocy art.134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U Nr 153, poz.1270 ze zmianami ) nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną jest zobowiązany do wzięcia pod uwagę z urzędu wszelkich naruszeń prawa, a także wszystkich przepisów , które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie niezależnie od podniesionych w niej żądań i zarzutów. Stosownie do art.105 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego , gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania. W orzecznictwie sądowym ukształtował się pogląd , iż bezprzedmiotowość postępowania o jakiej mowa w tym przepisie oznacza brak przedmiotu postępowania . Tym przedmiotem jest zaś konkretna sprawa, w której organ administracji publicznej jest władny i jednocześnie zobowiązany rozstrzygnąć na podstawie przepisów prawa materialnego o obowiązkach i uprawnieniach konkretnego podmiotu. Sprawa administracyjna jest więc konsekwencją istnienia stosunku administracyjno – prawnego, takiej sytuacji prawnej, w której strona ma prawo żądać od organu administracyjnego skonkretyzowania jej indywidualnych uprawnień wynikających z prawa materialnego. Postępowanie staje się bezprzedmiotowe, gdy brakuje któregoś z elementów tego stosunku materialno – prawnego ( B.Adamiak, J.Borkowski KPA- Komentarz Wyd.C.H. Beck Warszawa 2004 str.478, wyrok NSA z dnia 26 marca 1998 r sygn.akt II S.A. 70/98 LEX 43205 ,wyrok NSA z dnia 6 sierpnia 1999 r sygn. akt IV S.A. 1167/97 LEX 47913 ). Bezprzedmiotowość postępowania zachodzi zatem wówczas, gdy z powodu braku jednego z elementów materialnego stosunku prawnego nie można wydać decyzji rozstrzygającej sprawę co do jej istoty. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji wskazuje , iż podstawą umorzenia postępowania jako bezprzedmiotowego było wcześniejsze rozpoznanie wniosku skarżącej zakończone ostateczną decyzją z dnia [...] r odmawiającą przyznania jej prawa do zasiłku okresowego macierzyńskiego. Z takim stanowiskiem nie można się zgodzić. O tożsamości sprawy w rozumieniu art.156 § 1 pkt.3 kpa można mówić wówczas, gdy występują te same podmioty, dotyczy ona tego samego przedmiotu i tego samego stanu prawnego w niezmienionym stanie faktycznym sprawy.( por .wyrok NSA z dnia 20 stycznia 1999 r sygn akt III SA 6434/97 ). W przypadku świadczeń z pomocy społecznej udzielanych na podstawie ustawy z dnia 29 listopada 1990 r o pomocy społecznej ( tekst jedn. Dz U z 1998 r Nr 64, poz.414 ze zmianami ) czy ustawy o pomocy społecznej z dnia 12 marca 2004 r ( Dz. U nr 64, poz.593 ze zmianami ) przedmiotem oceny organów administracji muszą być takie okoliczności jak sytuacja życiowa, rodzinna i finansowa osób z tych świadczeń korzystających, istniejąca w dacie orzekania. Jeśli zmieni się choćby jeden element tego stanu faktycznego to jest oczywiste, że nie można w tej sytuacji wyprowadzić wniosku o jego niezmienności. Zważyć należy , iż pomiędzy datą wydania decyzji o odmowie przyznania zasiłku okresowego macierzyńskiego z dnia [...] r , a datą ponownego wniosku skarżącej z dnia 7 lutego 2005 r nastąpił znaczny upływ czasu. Czyniło to koniecznym zbadanie istotnych elementów stanu faktycznego na tle którego doszło do rozstrzygania kolejnych wniosków skarżącej, w tym także dochodu jej rodziny. Wymagało to jednak zgodnie z art.7 kpa dokładnego ustalenia stanu faktycznego sprawy . Brak natomiast ustawowej przesłanki uwzględnienia żądania zgłoszonego we wniosku wszczynającym postępowanie nie czyni tego postępowania bezprzedmiotowym w rozumieniu art.105 § 1 kpa, lecz oznacza jedynie bezzasadność żądania strony ( wyrok NSA z dnia 10 stycznia 1998 r SA/ Wr 95). Zaznaczyć należy, iż wniosek skarżącej z dnia 14 stycznia 2003 r dotyczył przyznania zasiłku porodowego z tytułu urodzenia dziecka. Obowiązująca wówczas ustawa o pomocy społecznej z dnia 29 listopada 1990 r o pomocy społecznej ( tekst jedn. Dz .U z 1998 r Nr 64 , poz.593 ze zmianami ) nie przewidywała tego rodzaju zasiłku. W związku z urodzeniem dziecka osoby uprawnione mogły natomiast starać się o zasiłek macierzyński jednorazowy lub okresowy . Decyzją z dnia [...] r odmówiono przyznania zasiłku okresowego macierzyńskiego, mimo, iż skarżąca nie sprecyzowała o jakie świadczenie się ubiega. Należało zatem wezwać skarżącą do sprecyzowania jakiego domaga się świadczenia i poinformowania o przysługujących jej uprawnieniach. Wobec wniosku z dnia 7 lutego 2005 r. , w którym skarżąca wnosiła o ponowne rozpatrzenie jej podania o zasiłek porodowy, rzeczą organów administracji w oparciu o art. 7 i 10 kpa było wyjaśnienie, czego właściwie domagała się skarżąca i w jakim trybie należałoby wniosek rozpoznać. W istocie bowiem nie wiadomo, co było przedmiotem umorzonego postępowania. Przemawia za tym również fakt, iż organ I instancji w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji nie wskazał jako podstawy rozstrzygnięcia braku przepisów dotyczących zasiłku macierzyńskiego, okresowego i jednorazowego, na co wskazywano w odpowiedzi na skargę. Z powodów wyżej podanych na podstawie art.145 § 1 pkt.1 lit . c) oraz art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U Nr 153, poz.1270 ze zmianami ) należało uchylić zarówno zaskarżoną decyzję jak i decyzję organu I instancji.