II SA/Lu 619/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Witold Falczyński (sprawozdawca), Sędziowie Asesor WSA Jerzy Drwal, Asesor WSA Wojciech Kręcisz, Protokolant Asystent sędziego Jakub Polanowski, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 15 grudnia 2006 r. sprawy ze skargi J. S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]. nr [...] w przedmiocie przekazania według właściwości odwołania w sprawie zasiłku celowego I. oddala skargę; II. przyznaje [...] M. S. wynagrodzenie w kwocie 292,80 (dwieście dziewięćdziesiąt dwa 80/100) złote, w tym należny podatek od towarów i usług, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, które wypłacić z sum budżetowych Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie). Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia czerwca 2006 r. po rozpatrzeniu wniosku J S o ponowne rozpatrzenie sprawy utrzymało w mocy własne postanowienie z dnia maja 2006 r. o przekazaniu Kierownikowi Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej do załatwienia według właściwości odwołania J. S. od decyzji tegoż Kierownika GOPS wydanej z upoważnienia Wójta Gminy K. o odmowie przyznania zasiłku celowego z pomocy społecznej. W uzasadnieniu postanowienia wskazano, że w dniu maja 2006 r. do Kolegium wpłynęło odwołanie J. S. od decyzji Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia kwietnia 2006 r. o odmowie przyznania specjalnego zasiłku celowego z pomocy społecznej. Postanowieniem z dnia maja 2006 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze przekazało odwołanie na podstawie art. 65 w związku z art. 132 kpa do załatwienia według właściwości miejscowej i rzeczowej Kierownikowi Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej. J. S. złożył od powyższego postanowienia odwołanie, które Kolegium potraktowało jako wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Wskazał, że nie jest zadowolony z przesłania jego odwołania do organu I instancji, bowiem świadomie je złożył wprost do Kolegium, aby przyspieszyć czas rozpatrzenia jego sprawy i otrzymać wsparcie finansowe. W tej samej dacie, tj. maja 2006 r. złożył też odwołanie do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej, ale nie ma zaufania do tego organu a nadto obawia się, iż pracownicy GOPS będą się na nim mścić. Samorządowe Kolegium Odwoławcze przywołując unormowanie art. 129 § 1 i 2 kpa podniosło, że odwołanie wnosi się do właściwego organu odwoławczego za pośrednictwem organu, który wydał decyzję. Przepis ten ustanawia zasadę pośredniego trybu wnoszenia odwołania. Takie rozwiązanie pozwala organowi administracji publicznej, który wydał decyzję, jeżeli uzna, że to odwołanie zasługuje w całości na uwzględnienie, na wydanie nowej decyzji, w której uchyli lub zmieni kwestionowane rozstrzygnięcie. Natomiast przekazanie środka zaskarżenia do organu wyższego stopnia celem rozpatrzenia będzie możliwe tylko w razie nieuwzględnienia go przez organ I instancji (art. 132 kpa). Powyższy stan faktyczny i prawny wskazuje, że do rozpatrzenia odwołania J. S. bezpośrednio po jego wniesieniu właściwy był Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej. Zasadnie więc przekazano odwołanie strony do załatwienia temu organowi według właściwości wynikającej z przepisów prawa procesowego. Dodatkowo Samorządowe Kolegium Odwoławcze zwróciło uwagę, że zaskarżone postanowienie o przekazaniu zostało podjęte bez zbędnej zwłoki, bowiem w dniu złożenia wniosku w Kolegium. Postanowienie Kolegium wpłynęło do organu I instancji w dniu 22 maja 2006 r., a już 29 maja 2006 r. odwołanie wraz z całością akt zostało przesłane do Kolegium. J. S. wniósł w dniu czerwca 2006 r. do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w pismo (noszące datę czerwca 2006 r.) nazwane "sprzeciwem przeciwko postanowieniu [...] zapadłego dnia czerwca 2006 roku w przedmiocie utrzymującym w mocy przestępstwa popełnione przez klientelę Urzędu a faktycznie przez zespół osób OPS, oprócz tego również przeciw Postanowieniu niniejszemu o odmowie pomocy". Pismo to SKO potraktowało jako skargę na postanowienie z dnia czerwca 2006 r. i przesłało wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu. Dodatkowo wyjaśniono, że odwołanie J. S. zostało już rozpatrzone przez SKO i w sprawie została wydana decyzja administracyjna w dniu lipca 2006 r. Nr [...], której kserokopię do łączono do akt. Wobec wątpliwości co do charakteru pisma J. S. wniesionego czerwca 2006 r. do Samorządowego Kolegium Odwoławczego i wskazującego tylko ten organ jako adresata, zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia lipca 2006 r. wezwano stronę do wyjaśnienia, czy pismo to stanowi skargę do WSA w Lublinie na postanowienie SKO z dnia czerwca 2006 r. Nr [...] W odpowiedzi J. S. nadesłał obszerne pismo niejednoznaczne w swej treści, w którym z jednej strony wyrażał zdziwienie, iż sprawa jego dotarła do WSA i snuł rozważania, czy opłaci mu się prowadzenie postępowania przed Sądem, z drugiej zaś wyrażał wolę, by postępowanie zakończyło się przed WSA w Lublinie ("... obecnie nie rezygnowałbym z tej sprawiedliwości, jakiej szanse stoją przed Sądem w WSA w Lublinie...", "... wnoszę o ciąg dalszy i kończący decyzją pozytywną"). Wniósł też o przyznanie mu prawa pomocy. Ostatecznie na rozprawie w dniu grudnia 2006 r. ustanowiony z urzędu dla J. S. w ramach prawa pomocy profesjonalny pełnomocnik jednoznacznie oświadczył, że pismo z dnia czerwca 2006 r. jest skargą na postanowienie SKO z dnia czerwca 2006 r. i popierał tę skargę. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Jak trafnie wywiedziono w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia oraz w odpowiedzi na skargę, przepis art. 129 § 1 kpa ustanawia zasadę pośredniego trybu wnoszenia odwołania. Stanowi on wprost: "Odwołanie wnosi się do właściwego organu odwoławczego za pośrednictwem organu, który wydał decyzję". Z kolei unormowanie art. 132 § 1 i 2 kpa pozwala organowi I instancji w określonych w tych przepisach warunkach na dokonanie ponownej oceny wydanego przez siebie rozstrzygnięcia, czego efektem może być nowa decyzja administracyjna, która uchyla lub zmienia zaskarżoną decyzję. Dopiero, gdy organ I instancji nie skorzysta z tego uprawnienia w terminie 7 dni od dnia, w którym otrzymał odwołanie i nie wyda nowej decyzji w myśl art. 132 kpa, ma obowiązek przesłać odwołanie wraz z aktami sprawy organowi odwoławczemu (art. 133 kpa). Powyższa regulacja, określona jako względna dewolutywność odwołania, oznacza, że wniesienie tego środka prawnego powoduje przesunięcie rozpatrzenia sprawy do organu wyższego stopnia tylko w razie nieuwzględnienia go przez organ I instancji. Takiej konstrukcji odwołania przyporządkowany został tryb jego wnoszenia. Organ, który wydał decyzję w pierwszej instancji pośredniczy przy wnoszeniu odwołania do właściwego organu odwoławczego. Wniesienie odwołania bezpośrednio do organu wyższego stopnia (jak to miało miejsce w niniejszej sprawie) powoduje konieczność jego niezwłocznego przekazania organowi pierwszej instancji w drodze postanowienia wydanego na podstawie art. 65 § 1 kpa. Przeprowadzenie zaś postępowania odwoławczego i wydanie decyzji przez organ drugiej instancji z naruszeniem uprawnienia organu pierwszej instancji do weryfikacji własnej decyzji stanowiłoby naruszenie przepisów postępowania administracyjnego o właściwości, skutkujące stwierdzeniem nieważności decyzji organu odwoławczego na podstawie art. 156 § 1 pkt 1 kpa (zob. "Kodeks postępowania administracyjnego. Objaśnienia" pod red. A. Wróbla, Zakamycze 2004, s. 209-210). Zaskarżone postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymujące w mocy własne postanowienie o przekazaniu organowi I instancji wniesionego przez J. S. odwołania od decyzji tego organu jest zatem zgodne z prawem. Dotyczy ono tylko tej jednej kwestii procesowej, wobec czego zbędne jest odnoszenie się przez Sąd do innych okoliczności podnoszonych w skardze. Z tych względów i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji. Ponadto na podstawie art. 250 ppsa oraz § 18 ust. 1 pkt 1 lit.c) i § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.) Sąd przyznał stosowne wynagrodzenie pełnomocnikowi skarżącego ustanowionemu z urzędu w ramach prawa pomocy.