II SA/Lu 62/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maciej Kierek, Sędziowie Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec Asesor WSA Jerzy Drwal, (spr), Protokolant Ref.staż. Małgorzata Poniatowska -Furmaga, po rozpoznaniu w dniu 7 października 2004 r. sprawy ze skargi M.B. na decyzję Kierownika Urzędu d/s Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania uprawnień kombatanckich I uchyla zaskarżoną decyzję; II zasądza od Kierownika Urzędu do spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz M.B. kwotę 100 /sto/ złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia [...] r. Nr [...], wydaną na podstawie art. 127 § 3 w związku z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. "c" ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego, po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] r. Nr [...] o odmowie przyznania M.B. uprawnień kombatanckich. Uzasadniając rozstrzygnięcie organ wskazywał, że M.B. urodziła się w dniu [...] sierpnia 1943 r. w B. i ubiega się o przyznanie uprawnień kombatanckich z uwagi na pobyt jej ciężarnej matki A.C. w obozie przejściowym w Z. w okresie listopad-grudzień 1942 r. Okoliczności dotyczące pobytu A.C. w obozie potwierdzały oświadczenia świadków U.H. i A.M., mających wtedy 3 i 10 lat, którym jednak – zdaniem organu – trudno było dać wiarę z uwagi na wątpliwości, aby ciężarna kobieta zwierzała się małym dzieciom, które miałyby ponadto pamiętać nieznaną sobie osobę, nawet jeśli przebywały z nią w tym samym baraku. Z wyżej wymienionych względów organ nie uznawał faktu osadzenia A.C. w obozie – za udowodniony. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego M.B. zarzuciła organowi, że zaskarżoną decyzję wydał z naruszeniem przepisów procesowych, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W ocenie skarżącej, Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych nie wykonał wynikającego z art. 77 k.p.a. obowiązku wszechstronnego i dokładnego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych sprawy. Z tego powodu wnosiła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości. Uzasadniając szerzej swój wniosek, skarżąca argumentowała przede wszystkim, że organ nie zakwestionował merytorycznych przesłanek zasadności jej żądania przyznania uprawnień kombatanckich na podstawie art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. "c" ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach (...). Zwróciła także uwagę, że świadkowie U.H. oraz A.M. z racji swego pochodzenia mogli znać A.C. jeszcze przed osadzeniem w obozie i dlatego nie była ona dla nich "nieznaną kobietą". Zdaniem skarżącej wiek świadków nie uniemożliwiał rozpoznania jej matki i zapamiętania spotkania w obozie. Skarżąca podniosła również, iż z lakonicznych oświadczeń świadków nie wynikało czy rozmowy o ciąży toczyły się tylko podczas pobytu w obozie, czy też w późniejszym okresie, co obligowało organ do przesłuchania świadków na tę okoliczność. W odpowiedzi na skargę, Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wnosił o jej oddalenie. Odnosząc się do zarzutu, że nie ustalono czy rozmowy o ciąży prowadzone były podczas pobytu w obozie, czy też w okresie późniejszym, organ wskazał, iż z zeznań świadków wynika wyraźnie, iż przebywali oni z matką skarżącej tylko do grudnia 1942 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna i zasługuje na uwzględnienie. Przede wszystkim należy stwierdzić, że słuszny jest zarzut niewłaściwej oceny najważniejszej części materiału dowodowego w postaci zeznań świadków, U.H. i A.M., potwierdzających fakt osadzenia A.C. w obozie przejściowym w Z. Stosownie do art. 80 k.p.a., organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego czy dana okoliczność została udowodniona. Oceny zeznań świadków dokonano z naruszeniem powołanego przepisu, wprowadzającego zasadę swobodnej oceny dowodów. Przekroczenie granic swobodnej oceny materiału dowodowego mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Niezależnie od zarzutów skargi, Sąd stwierdził, iż rozstrzygnięcie organu powinno być poprzedzone oceną figurującego w aktach sprawy pisma Instytutu Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu Oddział w L. z dnia [...] r. Nr [...],adresowane do M.B., informującego, że w wykazie wysiedlonych osób (37 osób)z gromady U., (w poz. 16) wymieniony jest P.C., natomiast z rodziny R. – E. (poz. 13) i P. (poz. 17). Okoliczności podane przez Instytut Pamięci Narodowej – powinny być bliżej wyjaśnione przez organ zgodnie z dyspozycją art. 7 k.p.a. zobowiązującą organ do podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, zwłaszcza że wśród wysiedlonych osób nie było matki skarżącej. Samo pismo Instytutu, jak każdy dowód należało ocenić z uwzględnieniem przepisu art. 80 k.p.a., w powiązaniu z zeznaniami świadków potwierdzającymi pobyt matki skarżącej w obozie w Z. Należy podkreślić, że w myśl art. 77 § 1 k.p.a. obowiązkiem organu było w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Dlatego też nic nie stało na przeszkodzie, aby organ uznając zeznania świadków za niewiarygodne sięgnął po dodatkowe dowody zasięgając w tym celu informacji od specjalistycznych instytucji gromadzących zbiory dokumentacji nie tylko o charakterze archiwalnym. Naruszenie powołanych wyżej przepisów k.p.a. mogło mieć istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia, zważywszy, iż organ nie kwestionował zasadności wniosku skarżącej o przyznanie uprawnień kombatanckich. Mając powyższe na uwadze, zaskarżona decyzja podlegała uchyleniu przez Sąd na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270). Orzeczenie w przedmiocie kosztów uzasadniał przepis art. 200 cyt. ustawy.