II SA/Lu 62/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec, Sędziowie Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak (sprawozdawca) Asesor, WSA Wojciech Kręcisz, Protokolant Referent Małgorzata Poniatowska-Furmaga, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 lutego 2006 r. sprawy ze skargi "[...]" spółka jawna na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie kary wymierzonej w toku postępowania administracyjnego w sprawie użytkowania części obiektu budowlanego bez pozwolenia oddala skargę. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia [...]listopada 2005 r. (Nr [...]) wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i art. 144 kpa w związku z art. 80 ust. 2 pkt 2 oraz art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 roku - Prawo budowlane (tekst jednolity: Dz. U. z 2003 roku Nr 207, poz. 2016 ze zm.) - po rozpatrzeniu zażalenia radcy prawnego E.H. pełnomocnika "[...]" Spółka Jawna, na postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...]września 2005 r. (znak: [...]) wymierzające karę w wysokości 40 000,00 złotych (słownie: czterdzieści tysięcy złotych), z tytułu nielegalnego użytkowania części obiektu budowlanego oczyszczalni ścieków dla "[...]", zlokalizowanej na działce nr ewid. [...] w miejscowości P., bez wymaganego prawem pozwolenia na użytkowanie obiektu - utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu stwierdził, że właściwy organ I instancji postanowieniem wydanym na podstawie art. 57 ust. 7, art. 59f ust. 1 cyt. ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane, wymierzył Spółce Jawnej "[...]" w P. karę w wysokości 40 000,00 zł, za przystąpienie do użytkowania oczyszczalni ścieków bez wymaganego pozwolenia na użytkowanie. Na powyższe postanowienie wniósł zażalenie radca prawny E.H. pełnomocnik "" Spółka Jawna. Zdaniem skarżącego organ I instancji nie wyjaśnił wszystkich okoliczności sprawy przez co został błędnie ustalony stan faktyczny sprawy. Wynikało to z braku ustosunkowania się do wyjaśnień strony co spowodowało naruszenie art. 57 i 59f Prawa budowlanego. Ponadto podczas postępowania pominięto fakt, że inwestor zdecydował się na przyłącze do komunalnej sieci sanitarnej. Rozpatrując zażalenie organ II instancji stwierdził, że na podstawie całości akt sprawy, ustalenie kary z tytułu nielegalnego użytkowania znajduje uzasadnienie w obowiązujących przepisach ustawy z dnia 7 lipca 1994 roku - Prawo budowlane. Zgodnie z art. 57 ust. 7 w przypadku stwierdzenia przystąpienia do użytkowania obiektu budowlanego lub jego części z naruszeniem art. 54 i 55, właściwy organ wymierza karę z tytułu nielegalnego użytkowania obiektu budowlanego. Natomiast w świetle art. 57 ust. 7 Prawa budowlanego do kary tej stosuje się przepisy dotyczące kar, o których mowa w art. 59f ust. 1 z tym, że stawka opłaty podlega dziesięciokrotnemu podwyższeniu. Kara stanowi w świetle cyt. przepisów iloczyn dziesięciokrotnej stawki opłaty (s), współczynnika kategorii obiektu (k) i współczynnika wielkości obiektu budowlanego (w). Stawka opłaty wynosi 500 zł, zaś współczynnik kategorii obiektu i współczynnik wielkości obiektu określone są w załączniku do Prawa budowlanego i wynoszą dla oczyszczalni ścieków (kategoria XXX) odpowiednio: k = 8,0 i w = 1,0 dla wydajności poniżej 50 m3/h. W tej sytuacji orzekł organ II instancji, prawidłowo organ I instancji ustalił wysokość kary z tytułu nielegalnego użytkowania obiektu budowlanego, która wynosi: 10 x 500 zł x 8 x 1 = = 40 000 zł. Natomiast ustalenie przez organ nadzoru budowlanego kary z tytułu nielegalnego użytkowania obiektu budowlanego jest obowiązkiem wynikającym z ustawy Prawo budowlane. W tej sprawie jednoznacznie ustalono, na podstawie protokołu oględzin z dnia 19 sierpnia 2005 r. i 26 sierpnia 2005 r., że przystąpiono do użytkowania części oczyszczalni ścieków bez wymaganego pozwolenia na użytkowanie. Z kolei, podkreślił organ odwoławczy, podnoszone w zażaleniu argumenty dotyczące zezwolenia na zlokalizowanie sieci kanalizacji sanitarnej KS w pasie drogowym i zgłoszenie w dniu 3 października 2005 r. w Starostwie Powiatowym , budowy przyłącza kanalizacji sanitarnej do budynku socjalno-biurowego, nie mogą stanowić podstawy do odstąpienia od wymierzenia kary. W skardze do Sądu pełnomocnik strony skarżącej wystąpił o uchylenie postanowienia Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] listopada 2005 r. W treści skargi podnosi dwa podstawowe zarzuty, podtrzymując w tym zakresie stanowisko wyrażone w zażaleniu wniesionym na postanowienie wydane przez organ I instancji. Po pierwsze stwierdza, że jego zdaniem zaskarżone postanowienie wydane przez organ II instancji narusza przepis art. 136 kpa, poprzez zaniechanie przeprowadzenia dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie, czy nawet zlecenia przeprowadzenia tego postępowania organowi pomimo, że w zażaleniu organowi I instancji zarzucono naruszenie przepisu art. 7 i 77 k.p.a. Po drugie podnosi, że został także naruszony przepis art. 104 kpa przez organ II instancji, poprzez nie rozpatrzenie istoty zażalenia oraz brak wskazania podstawy faktycznej w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. W odpowiedzi na skargę organ II instancji podtrzymał swoje stanowisko i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Kognicja wojewódzkiego sądu administracyjnego obejmuje zgodnie z dyspozycją art. 3 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) także kontrolę ostatecznych postanowień wydanych po wyczerpaniu środków zaskarżenia w zakresie ich zgodności z prawem (art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych – Dz. U. Nr 153, poz. 1269). Z tych względów, w przedmiotowej sprawie jest konieczne w pierwszej kolejności prawidłowe ustalenie stanu faktycznego w świetle dyspozycji art. 77 § 1 kpa w związku z art. 80 kpa, pod kątem oceny prawidłowości subsumpcji odpowiednich przepisów prawa materialnego. W szczególności po pierwsze, podstawowe ustalenie faktyczne dokonane w tej sprawie jest prawidłowe, gdyż z osnowy decyzji z dnia [...] sierpnia 1994 r. o zatwierdzeniu planu realizacyjnego i udzieleniu pozwolenia na budowę (Nr [...] i Nr [...]) przedmiotowej oczyszczalni ścieków wynika, że przed oddaniem oczyszczalni ścieków do użytkowania należy uzyskać pozwolenie na użytkowanie tego obiektu (karta Nr 31 akt sprawy). Ponadto specyfiką tego rodzaju inwestycji było także wydanie przez Wojewodę pozwolenia wodnoprawnego na wykonanie oczyszczalni ścieków w celu odprowadzania ścieków oczyszczonych do drenażu – co nastąpiło decyzją ostateczną z dnia [...] czerwca 1994 r. (Nr [...]). Powyższa decyzja zawierała także tzw. klauzule dodatkowe, a w szczególności w pkt III, że "Pozwolenie wydaje się na czas oznaczony", tj. do [...] grudnia 1996 roku, a w pkt IV zobowiązano "osobę upoważnioną do wykonania obiektu zgodnie z opracowaną dokumentacją i obowiązującą sztuką budowlaną" (pkt 1) oraz pkt 3 do "prawidłowej eksploatacji i konserwacji oczyszczalni ścieków" (karta Nr 29 akt sprawy). Po drugie, należy stwierdzić, że wbrew zarzutom ze skargi – nawet jeżeli przyjąć, co podnosi strona skarżąca, że budowa przedmiotowej oczyszczalni ścieków nie została zakończona – to nastąpiło jednak oddanie do użytkowania części tego obiektu budowlanego bez uzyskania pozwolenia na użytkowanie. Świadczą o tym ustalenia faktyczne dotyczące częściowego użytkowania przedmiotowej oczyszczalni ścieków wynikające z protokołu oględzin z dnia 19 sierpnia 2005 r. (karta Nr 43 akt sprawy), jak i protokołu oględzin z dnia 26 sierpnia 2005 r. (karta Nr 47 akt sprawy), które zostały także podpisane przez Pana L.J. Z ustaleń pierwszego powyższego protokołu oględzin wynika, że przedmiotowe ścieki są odprowadzane z pominięciem minibloku biologicznego oczyszczania oraz przepompowni ścieków bezpośrednio do zbiornika retencyjnego. Ponadto Pan L.J., w złożonych do tego protokołu oględzin uwagach oświadczył, że pominięcie minibloku wężem spowodowane jest awarią pompy w przepompowni (silnik w remoncie). Także z protokołu oględzin z dnia 26 sierpnia 2005 r. w ramach przeprowadzonego uzupełniającego postępowania dowodowego wynikają dalsze następujące ustalenia faktyczne. Po trzecie, miniblok biologiczny łącznie z osadnikiem wstępnym oraz przepompownią nie działają. Z kolei ścieki z budynku produkcyjnego odprowadzane są bezpośrednio wężami typu strażackiego do poletka filtracyjnego. Ponadto został wykonany dodatkowy zbiornik tzw. poletko filtracyjne o wymiarach 20.0 x 15.0 m, nie przewidziane w projekcie. Z oświadczenia właściciela wynika, że poletko zostało wykonane w formie niecki zagłębionej w terenie z wyłożeniem ścian folią, zaś jako materiału filtracyjnego użyto kruszywa o zmiennej frakcji (piasek, pospółka, żwir). Powyższe poletko wykonano jako rozwiązanie alternatywne w stosunku do minibloku. Natomiast inwestor również zmienił gabaryty zbiornika retencyjnego, gdyż projekt przewidywał zbiornik o wymiarach 30.0 x 14.0 m i pojemności użytkowej V = 380 m3, zaś zbiornik został wykonany o wymiarach 19.0 x 15.0 m, co w zasadniczy sposób zmniejszyło jego pojemność użytkową. Ponadto, nie wykonano także drenażu rozsączającego, będącego ostatnim etapem w procesie technologicznym oczyszczalni ścieków. Natomiast wody schładzające powstałe w procesie technologicznym są odprowadzane powierzchniowo po terenie, zaś projekt przewidywał odprowadzenie wód do zbiornika retencyjnego. Dlatego też nastąpiło wykonanie dodatkowego poletka filtracyjnego, zmiana gabarytów (parametrów) zbiornika retencyjnego oraz rezygnacja z wykonania drenażu. W tym miejscu należy podkreślić, że powyższe działania faktyczne zostały prawidłowo ustalone w postępowaniu dowodowym w świetle dyspozycji art. 77 § 1 i 80 kpa, wbrew zarzutom ze skargi i wystąpiły już po 1999 roku, kiedy – czego nie kwestionuje nawet skarżący – nastąpił pierwszy rozruch przedmiotowej oczyszczalni ścieków. Wykazał on w świetle badań Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska, że ścieki po oczyszczeniu nie odpowiadają warunkom wymaganym przez pozwolenie wodnoprawne, a w szczególności co do ich jakości (karty Nr 32-41 i 45 akt sprawy). Natomiast proces oczyszczania ścieków powinien obejmować odprowadzenie ścieków "surowych" poprzez studzienkę rewizyjną do osadnika wstępnego, następnie ścieki powinny być przepompowywane do minibloku biologicznego (główny cykl oczyszczania), a z kolei oczyszczone odprowadzane do zbiornika retencyjnego oraz sieci drenażu rozsączającego. Oznacza to, że ustalenia faktyczne przeprowadzone w tej sprawie przez kompetentne organy – także wynikające z będącej w aktach sprawy dokumentacji fotograficznej – jednoznacznie wykazały, że część obiektów oczyszczalni ścieków dla "[...]" jest użytkowana bez pozwolenia na użytkowanie. Dlatego też nastąpiła prawidłowa subsumpcja odpowiednich przepisów prawa materialnego biorąc pod uwagę ustalenia stanu faktycznego. Dotyczy to wykładni art. 57 ust. 7 w związku z art. 59f ust. 1 cyt. ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jednolity: Dz. U. z 2003 r. Nr 207, poz. 2016 ze zm.). Ubocznie należy stwierdzić, że strona skarżąca nie występowała także o zmianę sposobu użytkowania całości lub części przedmiotowej oczyszczalni ścieków do dnia wydania zaskarżonego postanowienia. Ponadto orzekając w tym stanie faktycznym właściwy organ w drodze wykładni systemowej musi także brać pod uwagę dyspozycję art. 4 ust. 2 w związku z art. 11 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz. U. Nr 62, poz. 627 ze zm.) zgodnie z konstytucyjną zasadą zrównoważonego rozwoju wyrażoną w art. 5 Konstytucji RP z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483) oraz art. 3 pkt 50 cyt. ustawy – Prawo ochrony środowiska. Z tych względów i na podstawie art. 151ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Sąd orzekł jak w sentencji.