II SA/Lu 622/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Leszek Leszczyński, Sędziowie Asesor WSA Jerzy Drwal /sprawozdawca/, Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak, Protokolant st.referent Beata Skubis-Kawczyńska, po rozpoznaniu w dniu 14 grudnia 2004r. sprawy ze skargi Z. i J. małż. S. na decyzję Wojewody z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie stwierdzenia wydania z naruszeniem prawa i odmowy uchylenia decyzji zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej pozwolenia na budowę oddala skargę Decyzją Nr [...] z dnia [...]., wydaną na podstawie art. 28, art. 33 ust. 1, art. 34 ust. 4 i art. 36 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane i art. 104 § 1 kpa ,, Starosta zatwierdził projekt budowlany i udzielił Domowi Rodzinnemu pozwolenia na budowę przydomowej oczyszczalni ścieków na działce Nr [...]. Pozwolenie na budowę obejmowało realizację obiektu – indywidualnej przydomowej oczyszczalni ścieków z drenażem rozsączającym (odprowadzeniem oczyszczonych ścieków drenażem do gruntu) - zgodnie z projektem budowlanym, opracowanym przez osobę dysponującą uprawnieniami budowlanymi Nr [...] w specjalności instalacyjnej w zakresie sieci instalacji i urządzeń wodociągowych i kanalizacyjnych . Postanowieniem Nr [...] z dnia [...]r. – po rozpatrzeniu wniosku (z dnia 3 czerwca 2002r.) Z. i J. małż. S. dysponujących sąsiednią działką [...] – Starosta wznowił postępowanie w sprawie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia Domowi Rodzinnemu pozwolenia na budowę przydomowej oczyszczalni ścieków. W świetle uzasadnienia przedmiotowego postanowienia, Z. i J. małż. S. nie brali udziału w postępowaniu poprzedzającym wydanie przez organ decyzji z dnia [...]r. Starosta decyzją Nr [...] z dnia [...]r. wydaną na mocy art. 145 § 1 i art. 151 § 1 pkt 1 kpa – odmówił uchylenia decyzji Nr [...] z dnia [...]r. zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej pozwolenia na budowę przydomowej oczyszczalni ścieków. Uzasadniając rozstrzygnięcie organ wskazał, iż inwestor składając wniosek o wydanie pozwolenia na budowę przedłożył prawomocną decyzję Nr [...] z dnia [...]r. o warunkach zabudowy zagospodarowania terenu wydaną przez Wójta Gminy , projekt budowlany przydomowej oczyszczalni ścieków oraz dowód stwierdzający prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Organ podniósł także, iż projekt zagospodarowania działki sporządzony został na kopii aktualnej mapy zasadniczej stosownie do wymagań określonych w § 4 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 21 lutego 1995r. w sprawie rodzaju i zakresu opracowań geodezyjno-kartograficznych oraz czynności geodezyjnych obowiązujących w budownictwie , natomiast lokalizacja przydomowej oczyszczalni ścieków jest zgodna z § 36 ust 2 pkt 1 i 2 rozporządzenia Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 14 grudnia 1994r. w sprawie warunków technicznych , jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, gdyż odległość wylotu wentylacji zbiornika ścieków od okien budynku mieszkalnego znajdującego się na działce Nr [...] stanowiącej własność Z. i J. małż. S.– wynosi 8 m, a odległość do granicy wspomnianej działki wynosi 4 m, co spełnia wymagania tego rozporządzenia określającego, że odległość pokryw i wylotów wentylacji ze zbiorników na nieczystości ciekle na nie skanalizowanych terenach zabudowy jednorodzinnej i zagrodowej, powinna wynosić co najmniej – od okien i drzwi wewnętrznych do pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi – 5 m i od granicy działki sąsiedniej, drogi lub ciągu pieszego – 2 m. Organ zaznaczył przy tym, że budynek mieszkalny na działce Nr [...]jak i inne sąsiednie budynki mieszkalne były podłączone do wiejskiej sieci wodociągowej, co świadczyło o spełnieniu wymagań określonych w powyższym rozporządzeniu. Wojewoda postanowieniem Nr [...] z dnia [...]r. , wydanym na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 i art. 101 § 1 kpa zawiesił z urzędu postępowanie w sprawie odwołania Z.S. od decyzji Starosty Nr [...] z dnia [...]. odmawiającej uchylenia decyzji z dnia [...]. zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej pozwolenia na budowę przydomowej oczyszczalni ścieków. Uzasadniając postanowienie organ odwoławczy podniósł, iż rozpoznanie sprawy uzależnione jest wydania pozwolenia wodnoprawnego wymaganego na podstawie art. 122 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 18 lipca 2001r. Prawo wodne. Biorąc pod uwagę, że wynik postępowania odwoławczego zależy od wydania decyzji w przedmiocie pozwolenia wodnoprawnego , zawieszenie postępowania było – w ocenie organu – uzasadnione. Z. i J. małż. S. zakwestionowali postanowienie o zawieszeniu postępowania – zażaleniem z dnia 30 września 2002r. skierowanym do Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego, który postanowieniem Nr [...] z dnia [...] r., stwierdził uchybienie terminu do wniesienia zażalenia. Z akt sprawy wynikało, że Starosta decyzją Nr [...] z dnia [...] r. udzielił Domowi Rodzinnemu pozwolenia wodnoprawnego na odprowadzanie – w okresie do dnia 15 października 2012 r. _ oczyszczonych ścieków z kontenerowej oczyszczalni ścieków o przepustowości 3,0 m3/d. Po rozpoznaniu odwołania Z. i J. małż. S. Wojewoda decyzją NR [...] z dnia [...]r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję, w przedmiocie udzielonego pozwolenia wodnoprawnego. Wojewoda podjął w dniu [...] roku zawieszone z urzędu postępowanie w sprawie odwołania Z.S. od decyzji Starosty z dnia [...] r. odmawiającej uchylenia decyzji z dnia [...] r. zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej Domowi Rodzinnemu pozwolenia na budowę przydomowej oczyszczalni ścieków, a następnie decyzją Nr [...] z dnia [...]. uchylił zaskarżoną decyzję w całości oraz stwierdził, że decyzja o pozwoleniu na budowę przydomowej oczyszczalni – wydana została z naruszeniem prawa. Nie uchylił jej jednak, gdyż uznał, iż w wyniku wznowionego postępowania mogłaby zapaść wyłącznie decyzja odpowiadająca w swej istocie decyzji dotychczasowej. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy podał - analizując zgodność z prawem zaskarżonej decyzji z dnia [...] r. - że podlegała ona uchyleniu bowiem w postępowaniu przed organem I instancji wystąpiły błędy. Odmowa uchylenia decyzji mogła nastąpić tylko wtedy, gdy postępowanie przeprowadzone na podstawie art. 149 § 2 kpa wykaże, że nie zachodzi żadna z podstaw do wznowienia postępowania określona w art. 145 § 1 kpa. Tymczasem z akt sprawy wynikało, że Z. i J. małż. S. bez własnej winy nie brali udziału w postępowaniu zakończonym decyzją z dnia [...]. udzielającej Domowi Rodzinnemu pozwolenia na budowę przydomowej oczyszczalni ścieków i zaistniała określona w art. 145 § 1 pkt 4 kpa podstawa do wznowienia postępowania. Wykluczało to zastosowanie art. 151 § 1 pkt 1 kpa, stanowiącego podstawę do wydania decyzji odmawiającej uchylenia dotychczasowej decyzji. Z tego względu decyzja Starosty z dnia [...]. odmawiająca uchylenia decyzji z dnia [...] r. – była decyzją wadliwą i podlegającą uchyleniu. Oceniając decyzję z dnia [...]. udzielającą Domowi Rodzinnemu pozwolenia na budowę przydomowej oczyszczalni ścieków, Wojewoda doszedł do wniosku, że w wyniku wznowionego postępowania mogłaby zapaść wyłącznie decyzja odpowiadająca w swej istocie decyzji dotychczasowej (art. 146 § 2 kpa),co wynikało z uzasadnienia decyzji organu I instancji. Z tego względu nie uchylił decyzji dotychczasowej, stwierdzając na podstawie art. 151 § 2 kpa, że wydano ją z naruszeniem prawa. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie Z .i J. małż. S. podnieśli zarzut, iż bez własnej winy nie brali udziału w postępowaniu administracyjnym i zostali pozbawieni w ten sposób prawa do obrony swoich interesów. We wnioskach domagali się uchylenia zaskarżonej decyzji jako wydanej z naruszeniem prawa. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wnosił o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna i nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Kluczowym zagadnieniem rozpatrywanej przez Sąd skargi była kwestia udziału skarżących w postępowaniu poprzedzającym wydanie przez organ I instancji decyzji zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej Domowi Rodzinnemu pozwolenia na budowę przydomowej oczyszczalni ścieków w aspekcie zasadniczych i podstawowych wymogów prawa budowlanego, wprowadzających stosownie do art. 5 ust. 1 pkt 6 i ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2000 r. nr 106, poz. 1126) – obowiązek projektowania i budowania obiektów budowlanych w sposób zapewniający ochronę uzasadnionych interesów osób trzecich. Bezspornym był fakt, że skarżący nie brali udziału w postępowaniu poprzedzającym wydanie decyzji zezwalającej na budowę przydomowej oczyszczalni ścieków. Z tego względu postępowanie zakończone ostateczną decyzją zostało wznowione i orzekający organ ocenił przedmiotową decyzję jako "wydaną z naruszeniem prawa". Sąd podzielił słuszność takiej oceny z uwagi na argumentację przytoczoną przez organ. Z akt sprawy wynikało, że organ I instancji nie dopełnił obowiązku wynikającego z art. 32 ust. 1 Prawa budowlanego, w myśl którego pozwolenie na budowę obiektu budowlanego może być wydane po uprzednim uzyskaniu przez inwestora wymaganych przepisami szczególnymi, uzgodnień, pozwoleń lub opinii innych organów i nie zbadał czy inwestor posiada pozwolenie wodnoprawne w związku z zamierzoną inwestycją postaci budowy oczyszczalni ścieków. Pozwolenie wodnoprawne na odprowadzenie oczyszczonych ścieków do gruntu – wymagane ustawą Prawo wodne – zostało bowiem wydane inwestorowi dopiero na etapie rozpatrywania przez Wojewodę odwołania od decyzji Starosty [...] z dnia [...]r. o odmowie uchylenia decyzji z dnia [...]. pozwalającej na budowę obiektu budowlanego – już po wznowieniu postępowania administracyjnego. Sąd zważył, iż skarżący po wznowieniu postępowania w czerwcu 2002r. , mieli zapewniony czynny udział w tym postępowaniu i zagwarantowane prawo do obrony swoich interesów. Należy zwrócić uwagę, że postanowieniem z dnia [...] r. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego stwierdził uchybienie przez skarżących terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Wojewody o z dnia [...] r. zawieszające z urzędu postępowanie na mocy art. 97 § 1 pkt 4 kpa. Postępowanie to organ zawiesił z uwagi na stwierdzony brak - w dokumentacji dotyczącej rozpoznawanej sprawy – pozwolenia wodnoprawnego niezbędnego do ubiegania się przez inwestora pozwolenia na budowę obiektu budowlanego. Zażalenie skarżących z dnia 30 września 2002 r. nie mogło zostać merytorycznie rozpatrzone przez Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego, bowiem wniesiono je po terminie. Zatem sami skarżący nie zadbali należycie o swoje interesy na tym etapie postępowania. Skarżący brali udział w postępowaniu związanym z wydaniem przez właściwy organ (Starostę ) decyzji z dnia [...]. – udzielającej inwestorowi - pozwolenia wodnoprawnego na odprowadzanie oczyszczonych ścieków do gruntu. Decyzję tę uznano po rozpatrzeniu odwołania skarżących – w trakcie kontroli instancyjnej – za zgodną z prawem, w myśl decyzji Wojewody z dnia [...]. utrzymującej w mocy decyzję organu I instancji. W tej sprawie decyzję organu odwoławczego doręczono skarżącym. W tej sytuacji , żądanie skarżących zamieszczone w skardze do Sądu – uchylenia decyzji wydanej z naruszeniem prawa w celu przeprowadzenia nowego postępowania umożliwiającego im obronę swoich interesów, nie mogło być uwzględnione. W uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia orzekający organ stwierdził wyraźnie, że decyzję zatwierdzającą projekt techniczny przydomowej oczyszczalni ścieków i udzielającą Domowi Rodzinnemu pozwolenia na budowę wydano z naruszeniem prawa. Odmówił jednak jej uchylenia, gdyż uznał, że w wyniku wznowionego postępowania mogłaby zapaść decyzja odpowiadająca w swej treści decyzji dotychczasowej. Organ uzasadniał swój pogląd tym, że inwestor spełniał - po wydaniu ostatecznej decyzji zawierającej pozwolenie wodnoprawne – wszystkie przesłanki niezbędne do uzyskania pozwolenia na budowę obiektu budowlanego, zwracając uwagę na zachowanie wymagań określonych w przepisach wykonawczych do ustawy Prawo budowlane. Organ podniósł także, iż nie zostały naruszone przepisy § 36 ust. 2 pkt 1 i 2 rozporządzenia Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 14 grudnia 1994r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (t.j. Dz.U. z 1999 r. nr 15, poz. 140 ze zm.), normujące minimalne odległości oczyszczalni ścieków od granic sąsiedniej nieruchomości (zachowanie minimalnej odległości 2 m) oraz od należącego do skarżących budynku mieszkalnego, podłączonego do wiejskiej sieci wodociągowej (zachowanie odległości 8 m). W ocenie Sądu, wprawdzie organ I instancji nie sprecyzował w swej decyzji szczegółowych warunków , jakie muszą zostać spełnione przez inwestora przy realizacji projektowanej budowy oczyszczalni i nie odniósł się do kwestii związanej z potrzebą ochrony uzasadnionych interesów osób trzecich, w szczególności nie podał żadnych okoliczności i argumentów, z których by wynikało, że interesy nie zostaną naruszone w stopniu wykraczającym poza dopuszczalne normy, jednakże już z projektu technicznego wynikało, że oczyszczalnia ścieków jest obiektem nieuciążliwym dla otoczenia. Zgodnie z projektem technicznym, wyczuwalność zapachów na wylocie z kominka wentylacyjnego przy pogodzie bezwietrznej nie przekroczy 1,5 m , natomiast przy wietrze zapach będzie niewyczuwalny, a powietrze z wentylacji nie będzie zawierało aerozoli, pleśni oraz bakterii (str. 8 pkt 17.2 projektu budowlanego). Z tego względu należało przyjąć, że ochrona uzasadnionych interesów skarżących (będących właścicielami sąsiedniej działki Nr [...]) w procesie budowlanym w związku z działalnością inwestycyjną Domu Rodzinnego w aspekcie ograniczeń lub uciążliwości, o których mowa w art. 5 ust. 2 ustawy Prawo budowlane, a w szczególności związanych z zanieczyszczeniem powietrza, wody lub gleby (art. 5 ust. 2 pkt 4 ustawy), nie została naruszana przez orzekający organ. Zatem interesy skarżących nie były naruszone w stopniu wykraczającym poza dopuszczalne normy. Należy zwrócić uwagę, że sprawa ochrony uzasadnionych interesów osób trzecich w procesie budowlanym, była zagadnieniem rozważanym przez Sąd Najwyższy, który w wyroku z dnia 7 marca 1996r. III ARN 73/95 (OSN 1996, Nr 18, poz. 260) – dotyczącym sprawy załatwianej pod rządami Prawa budowlanego z 1974r. ale godnym uwagi ze względu na identyczność uregulowań zawartych w Prawie budowlanym z 1994r. - przypomniał, że ustawodawca ustanowił nakaz projektowania budowy i utrzymania obiektów budowlanych w sposób zapewniający ochronę uzasadnionych interesów osób trzecich zgodnie z przepisami w tym techniczno-budowlanymi. W swoich rozważaniach Sąd Najwyższy nawiązał do przepisów prawa cywilnego, w tym do art. 144 Kodeksu cywilnego zawierającego nakaz adresowany do właściciela nieruchomości, który powinien powstrzymywać się od działań, które zakłóciłyby korzystanie z nieruchomości sąsiednich ponad przeciętną miarę wynikającą ze społeczno-gospodarczego przeznaczenia nieruchomości i stosunków miejscowych. Kierując się powyższymi względami Sąd oddalił skargę na mocy art. 151 z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270).