II SA/Lu 626/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Wieczorek - Zalewska, Sędziowie Sędzia WSA Joanna Cylc - Malec (sprawozdawca), Sędzia NSA Witold Falczyński, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Beata Basak, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 18 lutego 2016 r. sprawy ze skargi P. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie przywrócenia stosunków wodnych na gruncie I. oddala skargę; II. przyznaje [...] Ł. Sz. od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie) kwotę 295,20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy) tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, w tym 55,20 zł (pięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy) należnego podatku od towarów i usług. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2015 r. znak: [...] Wójt Gminy C. zobowiązał B. Ś. - D., właścicielkę działki nr [...] w miejscowości W. C., do wykonania szczelnego murku betonowego o wymiarach: 71,5 m długości, 0,2 m szerokości, 0,65 m wysokości, w tym 0,1 m nad powierzchnią terenu na granicy działki nr [...] z działką nr [...] w miejscowości W. C. lub alternatywnie z elementów żelbetowych o wymiarach 0,65 m wysokości, 0,06 m grubości i długości 71,5 oraz P. W., właściciela działki nr [...] (niepełnoletni), reprezentowanego przez ojca - J. W. do wykonania murku betonowego szczelnego o wymiarach: długość 15,1 m, szerokość 0,2 m, wysokość 0,65 m lub z elementów żelbetowych o wymiarach: długość 15,1 m, wysokość 0,65 m i grubość 0,06 m. Decyzją z dnia [...] lipca 2015r., znak: [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpatrzeniu odwołania P. W. oraz B. Ś. – [...] uchyliło tę decyzję na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 kpa w zw. z art. 29 ustawy z dnia [...] lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2015 r. poz. 469) i odmówiło nakazania przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom wobec niewystąpienia zmian stosunków wodnych na gruncie. W uzasadnieniu organ odwoławczy wyjaśnił, że postępowanie zostało wszczęte w związku z wnioskiem J. W. z dnia [...] października 2008r. w sprawie zakłócania stosunków wodnych na działce nr [...] w wyniku podwyższenia terenu na działce sąsiedniej nr [...] należącej do B. Ś. – [...]. Sprawa była już przedmiotem rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, który wyrokiem z dnia [...] grudnia 2013r., sygn. akt II SA/Lu 463/13 uchylił poprzednią decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] marca 2013r., utrzymującą w mocy decyzję Wójta Gminy C. z dnia [...] lutego 2013r. o odmowie nakazania B. Ś. – [...] przywrócenia stanu wody na działce nr [...] (obecnie [...]. Sąd wskazał na konieczność umożliwienia stronom odniesienia się do opinii biegłego geologa mgr inż. J. R. z 2012r. w sposób określony w art. 79 § 2 kpa i sprawdzenie czy biegły posiada – potwierdzone odpowiednim dokumentem – kwalifikacje uprawniające go do sporządzania opinii z zakresu Prawa wodnego. W wyniku tego wyroku Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] kwietnia 2014r. uchyliło decyzję organu I instancji i przekazało temu organowi sprawę do ponownego rozpatrzenia z uwzględnieniem wytycznych Sądu. Rozpatrując sprawę ponownie organ I instancji zlecił przeprowadzenie uzupełniających badań hydrogeologicznych przez biegłego geologa, który w dniu [...] lipca 2014 r., w obecności zainteresowanych stron wykonał otwory badawcze w celu określenia profilu geologicznego terenu. Wykonany otwór na działce nr [...] wykazał występowanie od 0,00 - 0,45 m humusowego nasypu ziemnego z glebą, głębiej od 0,45 - 0,60 m zwietrzeliny gliniastej kredy piszącej, natomiast na działce nr [...] od 0,00 - 0,85 m humusowego nasypu ziemnego z glebą, następnie od 0,85 - 1,00 m zwietrzeliny gliniastej kredy piszącej. Biegły stwierdził, że na działkach tych dokonano częściowej zmiany ukształtowania terenu poprzez wykonanie makroniwelacji w związku z realizacją zabudowy mieszkaniowej i zagospodarowania terenu i w konsekwencji biegły uznał za zasadne, wobec zróżnicowanych warunków morfologicznych na sąsiednich działkach, zabezpieczenie istniejącego drewnianego ogrodzenia, jak i działki nr [...] przed ewentualnymi spływami wód z ulewnych opadów deszczu lub roztopów wiosennych. Organ I instancji zlecił również firmie [...] Usługi Geodezyjne w C. wykonanie pomiarów wysokościowych obu działek tj. nr [...] i nr [...]. Następnie na podstawie uzupełnionej opinii hydrologicznej oraz wykonanych pomiarów sytuacyjno - wysokościowych terenu, organ I instancji uznał, że zmiana ukształtowania powierzchni dotyczy obydwu działek i dla ich zabezpieczenia przed ewentualnymi spływami wód pochodzących z ulewnych deszczy lub wiosennych roztopów niezbędne jest podjęcie działań naprawczych. Teren nasypowy działki nr [...] jest wyższy od terenu działki nr [...] od 10 do 30 cm, natomiast różnica wysokości po granicy działek wynosi 3 do 25 cm (najwyższa w rejonie wybudowanych domów). Organ stwierdził jednocześnie, że na krótkich odcinkach wzdłuż granicy woda z działki nr [...] po ulewnych deszczach może spływać na działkę nr [...]. Organ uznał, że doszło do zmiany stanu wody na działce nr [...], na skutek zmian ukształtowania części działki nr [...] ze spadkiem na działkę nr [...], co ma zasadniczy wpływ na zwiększony napływ wód na działkę P. W.. Na niektórych jednak odcinkach niekorzystne zmiany dotyczą również działki B. Ś. - D.. Wobec powyższego organ I instancji – na podstawie art. 29 ust. 3 ustawy z dnia [...] lipca 2001r. - Prawo wodne (tekst jedn. Dz.U. z 2012r., poz.145 ze zm.), zwanej dalej "Prawo wodne" - zobowiązał właścicieli obu działek do wykonania murku wzdłuż ich granicy, w rozmiarze proporcjonalnym do dokonanych zmian w kierunkach spływu wód opadowych i roztopowych. Odwołania od tej decyzji wnieśli B. Ś. - D. i P. W.. B. Ś. – [...] podnosiła, że organ bezzasadnie nałożył na nią obowiązek wykonania murku oporowego, w szczególności nie ustalił jednoznacznie czy wody powierzchniowe napływają na działkę nr [...] w wyniku zagospodarowania przez nią działki nr [...]. Wskazywała, że dach i orynnowanie jej budynku jest tak ukształtowane, że wody z niego spływają w czterech miejscach narożnych, przy czym tylko dwa znajdują się od strony granicy działki nr [...], a kierunek odpływu wody z rynien biegnie równolegle do granicy działki, dlatego mając na uwadze ukształtowanie terenu, nie ma możliwości zalewania działki nr [...] wodami opadowymi z działki nr [...] nawet przy największych opadach. Podniosła ponadto, że wykonała na swojej działce studzienki chłonne, zabezpieczające spływ wody opadowej z jej działki na działkę nr [...]. Jej zdaniem, brak jest dowodów potwierdzających, że podwyższyła swoją działkę o 45 cm, z dokonanych pomiarów wynika natomiast, że to P. W. zmienił ukształtowanie swojej działki podwyższając ją, przez co na granicy działek nr [...] i nr [...] gromadzą się wody opadowe, gdyż zmienił się naturalny spadek terenu w kierunku południowo - wschodnim. Ponadto woda opadowa z dachów jego budynków spływa w stronę jej działki nr [...], powodując na niej zastoiny i niszcząc drewniane ogrodzenie. P. W., reprezentowany przez J. W., zakwestionował z kolei decyzję w części nakładającej na niego obowiązek wykonania murku betonowego. Jego zdaniem organ I instancji błędnie uznał, że zmiana ukształtowania powierzchni dotyczy obydwu działek, gdyż ze względu na ukształtowanie terenu niemożliwe jest, by działka nr [...] zalewała działkę nr [...], położoną wyżej. Uzasadnione jest zatem, jego zdaniem, zobowiązanie do wykonania zabezpieczeń wyłącznie przez właścicielkę działki nr [...]. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazaną na wstępie decyzją z dnia [...] lipca 2015r. uchyliło decyzję organu I instancji i odmówiło nakazania przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom wobec niewystąpienia zmian stosunków wodnych na gruncie. W uzasadnieniu Kolegium przytoczyło treść opinii hydrologicznej rzeczoznawcy J. R. w 2012 r., uzupełnionej opinią z lipca 2014 r. W opinii tej stwierdzono, że teren działki nr [...] (aktualnie nr [...]) to grunty posiadające [...] przepuszczalność, a więc wody opadowe szybko infiltrują w podłoże. Powierzchnia terenu wokół zabudowy mieszkaniowej i gospodarczej pokryta jest głównie trawą, a ciągi komunikacyjne i opaska wokół budynku mieszkalnego jest utwardzona. Wody z dachu budynku mieszkalnego są ujęte w system kanalizacji deszczowej odprowadzanej do studzienek chłonnych. Działka ta po zagospodarowaniu jest płaska z nieznacznym pochyleniem od budynku mieszkalnego w kierunku wschodnim w głąb działki. Na powierzchni działki brak jest oznak spływu wód opadowych poza jej granice. W ocenie biegłego nieznaczne podwyższenie terenu tej działki nie wpłynęło niekorzystnie na stosunki wodne na działkach przyległych, w tym nr [...] (aktualnie [...]). Podczas oględzin w dniu [...] lipca 2014 r. biegły wykonał otwory badawcze w celu określenia profilu geologicznego i na tej podstawie stwierdził, że w badanym rejonie występują piaski i mułki na kredzie piszącej, a miąższość tych osadów jest zmienna. Na spornych działkach dokonano częściowej zmiany powierzchni terenu poprzez wykonanie makroniwelacji w związku z realizacją zabudowy mieszkaniowej i zagospodarowania terenu. Warunki wodne w omawianym rejonie są niekorzystne. Stosunkowo płytko występuje poziom wód gruntowych, który podlega sezonowym wahaniom, a ze względu na morfologię terenu odpływ powierzchniowy jest utrudniony. Biegły stwierdził negatywny wpływ wód na fundamenty budynku mieszkalnego P. W. i nieszczelności oraz uszkodzenia drewnianego ogrodzenia na granicy działek. W tej sytuacji biegły zalecił zabezpieczenie tego ogrodzenia, jak i działki nr [...] przed ewentualnymi spływami z ulewnych opadów deszczu lub wiosennych roztopów. Na zlecenie organu sporządzony został również pomiar wysokości na terenie działek przez uprawnionego geodetę. Wynika z niego, że woda spływa w znacznej części z działki nr [...] na działkę nr [...], natomiast na trzech odcinkach występuje spadek w kierunku działki nr [...] z działki nr [...]. W ocenie Kolegium zebrany materiał dowodowy nie uzasadnia wydania decyzji nakazującej wykonania urządzenia zabezpieczającego poprzez budowę murku betonowego stronom postępowania, pomimo takiej sugestii biegłego. Opinia geologiczna jednoznacznie bowiem wskazuje, że nieznaczne podwyższenie terenu działki nr [...] nie wpłynęło niekorzystnie na stosunki wodne na działkach sąsiednich, a tylko wówczas możliwe byłoby wydanie decyzji na podstawie art. 29 Prawa budowlanego. Kolegium dodało, że decyzja organu I instancji nie określa precyzyjnie nałożonych obowiązków, gdyż nie wynika z niej, który element murku ma wykonywać strona. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie P. W. domagał się uchylenia decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L.. Podniósł, że właścicielka działki nr [...] – B. Ś. – [...] podwyższając teren swojej działki w związku z budową budynku mieszkalnego, zwiększyła spływ wody opadowej na działkę skarżącego, dlatego zasadne jest zobowiązanie jej do wykonania odpowiednich zabezpieczeń. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna, albowiem zaskarżona decyzja prawa nie narusza. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowił art. 29 Prawa wodnego. Zgodnie z tym przepisem właściciel gruntu, o ile przepisy nie stanowią inaczej, nie może zmieniać stanu wody na gruncie, a zwłaszcza kierunku odpływu znajdującej się na jego gruncie wody opadowej ani kierunku odpływu ze źródeł, ze szkodą dla gruntów sąsiednich (ust. 1). Na właścicielu gruntu ciąży obowiązek usunięcia przeszkód oraz zmian w odpływie wody, powstałych na jego gruncie wskutek przypadku lub działania osób trzecich, ze szkodą dla gruntów sąsiednich (ust. 2). Jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta może, w drodze decyzji, nakazać właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom (ust.3). Wydanie decyzji na podstawie powołanego przepisu jest możliwe tylko w razie jednoznacznego ustalenia, że spowodowana zmiana stanu wód na gruncie szkodliwie oddziałuje na grunty sąsiednie, a więc że powoduje szkodę, przy czym pomiędzy dokonaną zmianą a szkodą musi zachodzić adekwatny związek przyczynowo – skutkowy, co oznacza, że szkoda powinna być typowym, normalnym następstwem dokonanej na gruncie zmiany stanu wód. Prawidłowo Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, że brak jest podstaw w niniejszej sprawie do wydania decyzji na podstawie tego przepisu. Z opinii hydrogeologicznej z 2012r., uzupełnionej w 2014r. oraz wyjaśnień biegłego wynika, że warunki wodne w rejonie obejmującym sporne działki są niekorzystne. Poziom wód utrzymuje się stosunkowo płytko i podlega sezonowym wahaniom. Ze względu na morfologię terenu (o słabej przepuszczalności – co potwierdziły wykonane w dniu [...] lipca 2014r. otwory badawcze, k.147), odpływ powierzchniowy wód jest utrudniony. Biegły ustalił jednocześnie, że na obu działkach dokonano "częściowej zmiany powierzchni terenu poprzez wykonanie makroniwelacji w związku z realizacją zabudowy mieszkaniowej i zagospodarowania terenu" oraz stwierdził negatywny wpływ wód opadowych na fundamenty budynku mieszkalnego na działce nr [...], należącej do skarżącego oraz nieszczelności i uszkodzenia ogrodzenia na granicy obu działek. Wskazał zatem, że wobec "zróżnicowanych warunków morfologicznych" uzasadnione jest zabezpieczenie drewnianego ogrodzenia, jak i działki nr [...] przed ewentualnymi spływami wód z ulewnych opadów deszczu lub roztopów (k.145-147). Biegły nie potwierdził zatem, ani tego, że dokonane na obu działkach makroniwelacje terenu spowodowały zmiany spływu wód, ani tym bardziej, że na skutek tych makroniwelacji powstały uszkodzenia ogrodzenia czy "negatywny wpływ" na fundamenty budynku skarżącego. Biegły natomiast wprost wskazał, że nieznaczne podwyższenie działki nr [...] nie wpłynęło niekorzystnie na działkę nr [...], a na działce nr [...] wykonano kanalizacje odprowadzającą wody opadowe z dachu budynku mieszkalnego do studzienek chłonnych, co stanowi istotne zabezpieczenie przed ewentualnym spływem wód opadowych z dachu budynku mieszkalnego na tej działce na działkę skarżącego. Podniósł, że również z dokumentacji fotograficznej nie wynika, by właścicielka działki nr [...] zmieniła stan wód na gruncie, a zwłaszcza ich odpływ. (k.120). Z opinii i wyjaśnień biegłego wynika zatem, że możliwe jest zalewanie obu działek wodami opadowymi, szczególnie w okresie ulewnych deszczów bądź wiosennych roztopów, ale wynika to nie z dokonanych przez właścicieli działek nr [...] i nr [...] zmian stanu wód, ale ze zróżnicowanych warunków morfologicznych. Wobec powyższego, prawidłowo stwierdziło Samorządowe Kolegium Odwoławcze, że nie ma podstaw do wydania decyzji w trybie art. 29 Prawa wodnego. Podkreślić należy, że skoro biegły nie potwierdził związku przyczynowo – skutkowego pomiędzy dokonanymi przez właścicieli obu działek makroniwelacjami terenu a negatywnym oddziaływaniem wód opadowych na te działki, to organ nie był związany propozycją biegłego zabezpieczenia ogrodzenia i budynku skarżącego przed takim oddziaływaniem, niezależnie od tego, że zgromadzony materiał dowodowy, w tym oświadczenia skarżącego nie potwierdzają, by na skutek okresowego podtapiania fundamentów jego budynku, powstało trwałe uszkodzenie tego budynku. W sytuacji występującej w sprawie za prawidłowe więc należy uznać rozstrzygnięcie organu odwoławczego o braku podstaw do wydania decyzji w trybie art. 29 Prawa wodnego. Skarga nie zasługuje zatem na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja, prawa nie narusza, dlatego Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia [...] sierpnia 2002r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r., poz.270) orzekł, jak w sentencji.