II SA/Lu 629/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz, Sędziowie Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec (sprawozdawca),, Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski, Protokolant Referent Agata Jakimiuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 22 września 2011 r. sprawy ze skargi E. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie bezzwrotnego zasiłku celowego oddala skargę Decyzją z dnia [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy z [...]r., którą odmówiono przyznania E. W. zasiłku celowego w wysokości 39.000 zł z przeznaczeniem na usuniecie skutków powodzi. Decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym: Wnioskiem z dnia 7 lipca 2011 r. E. W. (dalej zwana skarżącą) zwróciła się o przyznanie jej zasiłku celowego w kwocie 100.000 zł na remont budynku mieszkalnego położonego w miejscowości J., z tytułu strat poniesionych w wyniku powodzi. Decyzją z dnia [...] r. Wójt Gminy przyznał skarżącej świadczenie z pomocy społecznej w formie bezzwrotnego zasiłku celowego w kwocie 60.973,82 zł w związku ze stratami poniesionymi w budynku mieszkalnym w wyniku powodzi, która wystąpiła na terenie Gminy w czerwcu 2010 r. Decyzja ta jest ostateczna. Skarżąca nie wnosiła od niej odwołania. Następnie pismem z dnia 30 grudnia 2010 r. skarżąca poinformowała Wójta Gminy , że w wyniku mrozów w jej budynku mieszkalnym wystąpiły dalsze uszkodzenia, które nie były ujęte w poprzednich wycenach. W związku z tym w dniu 2 marca 2011 r. wystąpiła o przyznanie zasiłku celowego w kwocie 39.000 zł, dołączając "wycenę zabezpieczenia fundamentów budynku" sporządzoną na jej zlecenie przez S. J . Decyzją z dnia z dnia [...] r. Wójt Gminy odmówił przyznania skarżącej zasiłku celowego w kwocie 39.000 zł, z przeznaczeniem na remont budynku mieszkalnego. W uzasadnieniu organ stwierdził, że skarżącej na podstawie dwukrotnej wyceny szkód w budynku mieszkalnym został przyznany zasiłek w kwocie 60.973,82 zł, który został wypłacony, a strona przedkładając faktury rozliczyła się z przyznanej pomocy. W dalszej części dodał, iż w protokole Gminnej Komisji dokonującej oceny strat w budynkach, zawarto szczegółowe informacje o uszkodzeniach pomieszczeń do wysokości 70 cm, jedynie na najniższej kondygnacji. Osłabienie fundamentów spowodowała natomiast niewątpliwie dokonana adaptacja strychu na pomieszczenia mieszkalne. Również w dodatkowym protokole oględzin odnotowano, że na podmurówce istotnie występuje rysa (bez przemieszczenia), która nie ma jednak wpływu na statykę budynku. W chwili obecnej zniszczone pomieszczenia na najniższej kondygnacji zostały wyremontowane i są użytkowane, a podczas oględzin skarżąca nie zgłaszała potrzeb odnośnie przeprowadzenia dalszych prac wewnątrz budynku. Zgłaszała potrzebę przeprowadzenia prac polegających na zabezpieczeniu fundamentów, wskazanych w kosztorysie sporządzonym na własne zlecenie. Organ podniósł, iż zasiłek celowy nie stanowi jednak odszkodowania, ma jedynie na celu przywrócenie pomieszczeń mieszkalnych do stanu przed powodzią, na podstawie wyceny dokonanej przez rzeczoznawców powołanych wyłącznie przez wojewodę. Z tych względów brak - jest zdaniem organu - podstaw do przyznania kolejnego zasiłku na prowadzenie dalszych prac. W odwołaniu od tej decyzji E. W. podniosła, iż zaskarżona decyzja zamiast na rzetelnej ekspertyzie budowlanej dotyczącej ustalenia związku osiadania budynku i pękania ścian ze skutkami zalania opiera się na faktach nie związanych ze sprawą - wnioskiem o refundacje szkód ujawnionych dopiero na skutek mrozów. Brak jest bowiem zdaniem skarżącej związku pękania murów budynku z dokonaną jego nadbudową, co przyjął organ. Decyzją z dnia [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że zasiłek celowy przyznany na podstawie art. 40 ustawy o pomocy społecznej ma charakter pomocy doraźnej, ukierunkowanej na konkretny cel - stratę, która musi być szczegółowo wykazana przez wnioskodawcę. W przedmiotowej sprawie skarżąca wraz z rodziną na skutek przyznanej pomocy finansowej ma możliwość ponownego swobodnego korzystania z wyremontowanego budynku. Tym samym nie znajduje się w sytuacji, w której została całkowicie pozbawiona możliwości zaspokojenia swych potrzeb mieszkaniowych. Zalane podczas powodzi pomieszczenia zostały wyremontowane i nadają się do zamieszkania, natomiast dalej prowadzone prace remontowe mają na celu poprawę standardu mieszkaniowego. Temu też celowi służy zaciągnięty przez stronę przed powodzią kredyt. Kolegium podniosło, iż nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczność występowania wad fizycznych budynku oraz analiza ich przyczyn, bowiem z przepisów ustawy o pomocy społecznej nie wynika, aby zasiłek celowy miał pokryć wszelkie koszty związane z przywróceniem nieruchomości do stanu sprzed klęski żywiołowej. Oznacza to, iż wnioskodawca nie może domagać się wypłaty świadczeń z pomocy społecznej na zasadach typowych dla ubezpieczeń majątkowych. Pomoc ta powinna być skierowana do osób, które utraciły swe domy i mieszkania i nie mają żadnych możliwości przezwyciężenia tej sytuacji w ramach posiadanych środków i zasobów, do których to osób skarżąca wraz z rodziną nie może zostać zaliczona. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skarżąca powtórzyła, iż wady ukryte w budynku mieszkalnym ujawniły się w zimie w związku z mrozem. Wady te nie były ujęte w ekspertyzie, a zasiłek którego się domaga przeznaczony jest na pokrycie kosztów związanych z dodatkowym remontem budynku zniszczonego na skutek klęski żywiołowej. Dodała, iż podczas oględzin dokonywanych przez komisję nie udzielono jej głosu i nie uwzględniono jej żądań odnośnie uwzględnienia strat na zewnątrz budynku. Nadto wykonana zmiana pokrycia dachowego z eternitu na blachodachówkę spowodowała zmniejszenie obciążenia obiektu, a nie jego zwiększenie. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem niniejszej sprawy jest odmowa przyznania świadczenia z pomocy społecznej w postaci zasiłku celowego. Zatem podstawą materialnoprawną rozstrzygnięć administracyjnych podjętych w badanej sprawie były przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 ze zm.) - zwanej dalej w skrócie u.p.s. Zgodnie z art. 40 ust. 2 i 3 u.p.s., zasiłek celowy może być przyznany osobie albo rodzinie, które poniosły straty w wyniku klęski żywiołowej lub ekologicznej niezależnie od dochodu i może nie podlegać zwrotowi. Treść tego przepisu wskazuje zatem jednoznacznie, iż finansowe wsparcie udzielane na jego podstawie nie jest skierowane bezwzględnie do wszystkich osób, które doznały uszczerbku w wyniku zdarzeń losowych oraz w takim rozmiarze jak tego żądają. Adresatem tej decyzji mogą być tylko osoby znajdujące się w trudnych sytuacjach życiowych, w tym także w sytuacjach wynikłych ze zdarzeń losowych, czy klęsk żywiołowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Nadto, co uznać trzeba także za istotne, celem tego wsparcia nie jest pełna rekompensata z tytułu trudności życiowych, czy poniesionych strat lecz wyłącznie umożliwienie zaspokojenia niezbędnych potrzeb i powrotu do życia w warunkach odpowiadających godności człowieka. Istota działań pomocy społecznej polega bowiem na tym, że udzielana w jej ramach pomoc ma wyłącznie charakter pomocniczy. W rzeczywistości oznacza to, iż pomoc ta ma tylko uzupełniać środki, możliwości i uprawnienia własne osoby objętej systemem świadczeń z pomocy społecznej i łączyć się musi z współdziałaniem z jej strony, zmierzającym do przezwyciężenia powstałych trudności życiowych. Osoba wnioskująca o przyznanie pomocy zobligowana jest w pierwszej kolejności do przezwyciężania we własnym zakresie swych problemów, a dopiero gdy nie jest w stanie tego dokonać, pomoc społeczna może zostać jej przyznana. W tych warunkach nie można zgodzić się ze skarżącą, która utożsamiała swoje żądanie z bezwzględnym obowiązkiem pokrycia przez organ poniesionej przez nią z tytułu powodzi szkody w całości, a nawet w kwocie przekraczającej wartość szkody (przedstawiona przez skarżącą wycena zabezpieczenia fundamentów budynku opiewa na kwotę 26.875 zł, a skarżąca żąda przyznania świadczenia w wysokości 39.000 zł). Pamiętać należy, iż regulacja prawna związana z udzielaniem pomocy osobom w trudnych sytuacjach życiowych, w tym także osobom, które poniosły straty w wyniku klęski żywiołowej zawarta została w ustawie o pomocy społecznej, co nie pozwala na udzielanie poszczególnych form pomocy bez zwrócenia uwagi na zasadnicze cele tej ustawy zawarte w art. 2 ust. 1 i art. 3 ust. 1 u.p.s. i utożsamiania wsparcia udzielanego ze środków publicznych z odszkodowaniem za straty majątkowe. Oceniając pod tym kątem zaskarżone rozstrzygnięcie, najważniejszą okolicznością jest to, że ostateczną decyzją Wójta Gminy z dnia [...] r. przyznano skarżącej zasiłek celowy na pokrycie kosztów remontu budynku mieszkalnego, który uległ zalaniu w wyniku powodzi w czerwcu 2010 r. w kwocie 60.973,82 zł. Na taką bowiem kwotę zostały oszacowane poniesione przez skarżącą w wyniku powodzi szkody, na których pokrycie przewidziano dotacje ze Skarbu Państwa, udzielane obywatelom za pośrednictwem jednostek samorządu terytorialnego. Istotne przy tym jest, iż z dokonanym na tę kwotę szacunkiem strat skarżąca się zgodziła nie wnosząc od wydanej decyzji odwołania. Oznacza to tym samym, iż skarżąca wykorzystała swoje prawo żądania przyznania pomocy na usunięcie skutków powodzi. Skutki te bowiem zostały usunięte. Skarżąca rozliczyła się z przyznanej jej pomocy, a wykonane za przyznane środki prace remontowe przywróciły możliwość wykorzystywania budynku na cele mieszkaniowe. Tym samym brak jest podstaw do udzielenia pomocy finansowej na usuniecie usterek budynku już po dokonaniu przez stronę jego naprawy, przyjmując nawet, na co brak jednoznacznych dowodów, iż uszkodzenia te są następstwem zalania budynku w czasie powodzi. Bezspornym bowiem jest, na co położył nacisk organ odwoławczy, iż potrzeby mieszkaniowe zostały już zaspokojone, a okoliczność ta przesądza o braku możliwości przyznania kolejny raz zasiłku celowego na usunięcie nowo powstałych skutków powodzi. Zatem przyjmując nawet, iż budynek mieszkalny skarżącej wymaga wykonania dodatkowych prac budowlanych, to żądanie wsparcia na pokrycie wszystkich szkód powstałych w budynku byłoby sprzeczne z celem pomocy społecznej, jakim jest zaspokojenie niezbędnych potrzeb życiowych osób i rodzin ubiegających się o świadczenie. Jak już wskazano świadczenia z pomocy społecznej nie mają charakteru odszkodowawczego i nie mogą być traktowane jako kompleksowa rekompensata za straty spowodowane klęską żywiołową. Pomoc społeczna finansowana jest ze środków publicznych, a zatem obowiązek udzielania świadczeń z pomocy społecznej powinien obejmować jedynie te osoby lub rodziny, które takiej pomocy rzeczywiście potrzebują. Skarżąca oraz członkowie jej rodziny w dacie złożenia kolejnego wniosku do takich osób nie mogli zostać zaliczeni, głównie z tej przyczyny, iż mieli zaspokojone potrzeby mieszkaniowe. Nadto skarżąca nie powołała się na jakiekolwiek dowody, które wskazywałyby, iż po pierwsze ujawnione po zimie uszkodzenia mają związek z zalaniem budynku, a po wtóre, że rozmiar tych uszkodzeń budynku uniemożliwia w nim zamieszkiwanie. Konkludując, w ocenie Sądu orzekające w sprawie organy uwzględniły zasady zawarte w u.p.s., a w szczególności tę, iż celem wsparcia w ramach pomocy społecznej nie jest pełna rekompensata z tytułu trudności życiowych czy poniesionych strat, lecz wyłącznie umożliwienie zaspokojenia niezbędnych potrzeb i powrotu do życia w warunkach odpowiadających godności człowieka. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) skargę oddalił.