II SA/Lu 629/22
WyrokWSA w Lublinie2023-01-17
Skład orzekający: Joanna Cylc-Malec, Grzegorz Grymuza, Brygida Myszyńska-Guziur
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy świadczenie pielęgnacyjne przysługuje osobie, która pobiera emeryturę i sprawuje opiekę nad niepełnosprawną matką, jeśli zakres tej opieki nie stanowi przeszkody do podjęcia zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej?Ratio decidendi
Świadczenie pielęgnacyjne przysługuje za rezygnację z zatrudnienia lub jego niepodejmowanie w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Kluczowe jest istnienie bezpośredniego związku przyczynowo-skutkowego między sprawowaniem opieki a brakiem aktywności zawodowej. Jeśli zakres opieki nie uniemożliwia podjęcia lub wykonywania pracy zarobkowej, a osoba pobiera emeryturę, świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje.Stan faktyczny
Skarżąca wniosła o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad matką, która jest osobą trwale niezdolną do samodzielnej egzystencji. Organ pierwszej instancji odmówił przyznania świadczenia, wskazując na niespełnienie przesłanki wieku powstania niepełnosprawności oraz na fakt pobierania przez skarżącą emerytury. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało decyzję w mocy, uznając, że skarżąca nie spełnia przesłanki związku przyczynowo-skutkowego między niepodejmowaniem zatrudnienia a sprawowaniem opieki, a także że przysługuje jej emerytura. Skarżąca kwestionowała te ustalenia, argumentując, że zakres opieki wyklucza podjęcie zatrudnienia.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Grymuza, Asesor sądowy Brygida Myszyńska-Guziur (sprawozdawca) Protokolant Referent Justyna Kłosowska-Pietrynko po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 stycznia 2023 r. sprawy ze skargi H. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białej Podlaskiej z dnia 6 lipca 2022 r. nr SKO.4004.ŚW/442/22 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę.
H. R. (dalej jako "strona", "skarżąca", "wnioskodawczyni"), wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 6 lipca 2022 r. w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego.
Z akt sprawy i uzasadnienia zaskarżonego rozstrzygnięcia wynika, że wnioskiem złożonym w dniu 20 stycznia 2022 r. skarżąca wystąpiła o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad matką – M. S., legitymującą się orzeczeniem Lekarza Orzecznika ZUS z dnia 28 lutego 2020 r., którym stwierdzono, że jest ona trwale niezdolna do samodzielnej egzystencji. Składając wniosek strona wskazała jednocześnie , że pobiera emeryturę.
Decyzją z dnia 15 marca 2022 r. Wójt Gminy S., odmówił stronie przyznania wnioskowanego świadczenia, wskazując na niespełnienie przesłanki określonej w art, 17 ust. 1b_ ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 615 ze zm. - dalej: "u.ś.r."), gdyż niepełnosprawność M. S. nie powstała w wieku do ukończenia 18. roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia a także z powodu przesłanki negatywnej określonej w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., którą jest przysługujące wnioskodawczyni prawo do emerytury. Organ I instancji podał, że strona opiekuje się matką, która jest osobą leżącą i pampersowaną, jednakże stwierdził, że rodzeństwo wnioskodawczyni również angażuje się w opiekę nad matką - brat mieszkający z matką po sąsiedzku rozpala w piecu jej w domu, dba o opał, jego żona - czasami, gdy skończy pracę przed godziną 14, przynosi teściowej gorący posiłek. Siostra skarżącej, mieszkająca natomiast w sąsiedniej miejscowości, przebywa zazwyczaj u matki po pracy, popołudniami i wykonuje czynności pielęgnacyjne oraz te związane z prowadzeniem gospodarstwa domowego.
W wyniku rozpatrzeniu odwołania strony decyzją z dnia 6 lipca 2022 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.
Uzasadniając swoje stanowisko w sprawie, organ odwoławczy przytoczył treść przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych mających zastosowanie w sprawie oraz zwrócił uwagę na treść wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13, w którym stwierdzono, że przepis art. 17 ust.1b u.ś.r. w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę na osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności - został uznany za niezgodny z art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 2 kwietnia 1997 r. - Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 78 poz. 483 ze zm.). W ocenie Kolegium organ I instancji, stosując w niniejszej sprawie art. 17 ust. 1b u.ś.r. w jego pełnym dotychczasowym brzmieniu po ogłoszeniu ww. wyroku Trybunału Konstytucyjnego, naruszył art. 7 i art. 190 ust. 1 Konstytucji RP a także art. 6 k.p.a. Jego obowiązkiem było rozpatrzenie wniosku skarżącej o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w oparciu o treść normy zawartej w art. 17 u.ś.r., z pominięciem zastrzeżenia z art. 17 ust. 1b tej ustawy, dotyczącego okresu powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki. Organ odwoławczy stwierdził, że naruszenie, o którym mowa, nie ma jednak wpływu na rozstrzygnięcie sprawy, gdyż skarżąca nie spełnia podstawowego warunku przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, którym jest związek przyczynowo-skutkowy między niepodejmowaniem zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej a sprawowaniem stałej opieki nad niepełnosprawną w stopniu znacznym matką, czyli przesłanki, o której mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r.
Kolegium podało ponadto, że z wywiadu środowiskowego przeprowadzonego z wnioskodawczynią w dniu 3 lutego 2022r. oraz jej pisemnego oświadczenia z tego samego dnia wynika, że matka skarżącej nie chodzi od 9 grudnia 2020 r. i jest osoba wymagająca tzw. pampersowaną. Jest po udarze niedokrwiennym prawej półkuli mózgu, wieloogniskowym naczyniopochodnym uszkodzeniu mózgu, ponadto ma demencję starczą, zwyrodnienie kręgosłupa i przepuklinę rozworu przełykowego. Organ odwoławczy podał ponadto, że M. S. mieszka sama. Kolegium nie kwestionując, że matka skarżącej wymaga opieki i pomocy innej osoby w codziennej egzystencji, a skarżąca opiekuje się matką - przychodzi do niej codziennie, wykonuje czynności higieniczne, zmienia pampersy, przebiera, przygotowuje posiłku i karmi matkę, zmienia pozycję ciała, oklepuje, masuje, wykonuje ćwiczenia na rozruszanie stawów, mierzy ciśnienie i temperaturę ciała, robi zastrzyki przeciwzakrzepowe, podaje leki a także zostaje z matką na noc gdy zachodzi taka potrzeba, stwierdziło, że wnioskodawczyni będąc na emeryturze mogłaby pogodzić opiekę nad matką z zatrudnieniem lub inną pracą zarobkową, chociażby na jakąś część etatu, do czego emeryci - co do zasady - są uprawnieni. Organ odwoławczy podkreślił, że z materiału dowodowego wynika, że skarżąca opiekuje się matką wspólnie z rodzeństwem a także przy wsparciu opiekunki (dwa razy w tygodniu). Brat skarżącej M. S. (ur. 1973r.) mieszka z matką na jednej posesji, ale ze względu na to, że prowadzi działalność gospodarczą i przebywa poza domem przez sześć dni w tygodniu od godziny 7 do 19 lub 20, pomaga siostrze głównie w niedziele, natomiast w tygodniu przed wyjazdem do pracy rozpala w piecu w domu matki a jego żona przynosi jego gorący posiłek i ją karmi, jeżeli skończy pracę przed godziną 14. M. S. wyjaśnił, iż poszukiwał lokalnie dodatkowej opiekunki dla matki, aby odciążyć siostrę, ale są z tym trudności. Siostra skarżącej- J. Z., która mieszka w sąsiedniej miejscowości, opiekuje się matką popołudniami, gdyż pracuje w Szkole Podstawowej [...] jako woźna (w lipcu 2022r. mogła przejść już na emeryturę). We wrześniu 2021r. miała operację barku i do 18 stycznia 2022 r. przebywała na świadczeniu rehabilitacyjnym. Stan jej zdrowia uległ poprawie i przyjeżdża do matki codziennie (przywozi ją mąż) około godziny 16.40 i przebywa u niej do około 19 (wraca pieszo). W tym czasie mierzy matce ciśnienie, temperaturę, robi kolację i karmi matkę, podaje coś do picia, leki, a także sprząta, pali w piecu. J. Z. wyjaśniła, że próbowała zabrać matkę do siebie, ale matka nie wyraziła na to zgody.
W ocenie Kolegium podane okoliczności - ustalone w oparciu o wyjaśnienia skarżącej i jej rodzeństwa wskazują, że dzieci M. S. dzielą się obowiązkiem opieki nad matką stosownie do swoich możliwości. Rodzeństwo wypracowało rozwiązanie problemu opieki nad matką w jej miejscu zamieszkania w ten sposób, że skarżąca opiekuje się matką od rana, a jej siostra J. Z. popołudniami, natomiast brat skarżącej, który mieszka z matką na jednej posesji, wspiera siostry w opiece nad matką głównie w niedziele natomiast w tygodniu rozpala w piecu (przed pracą i po pracy), po pracy zagląda do matki, żeby np. podać jej coś do picia. Rodzeństwo ma wsparcie w opiece ze strony żony M. S., która przynosi teściowej gorący posiłek i ją karmi, o ile skończy pracę przed godziną 14. Dodatkowo, do M. S. dwa razy w tygodniu przychodzi opiekunka. M. S. poszukuje też dodatkowej opiekunki dla matki. Rodzeństwo wywiązuje się więc ze swojego obowiązku prawnego i moralnego poprzez osobistą opiekę nad matką a także poprzez finansowanie opieki sprawowanej przez inną osobę (opiekunkę). Kolegium zauważyło ponadto, że skoro skarżąca była zatrudniona do 27 marca 2021r. a jej matka już od 9 grudnia 2020r. była osobą leżącą i pampersowaną to oznacza, że godziła zatrudnienie z opieką (współopieką) nad matką, co zresztą potwierdziła podczas wywiadu środowiskowego w dniu 3 lutego 2022 r., wyjaśniając, że nie zrezygnowała z zatrudnienia na rzecz sprawowania opieki nad niepełnosprawną w stopniu znacznym matką.
W ocenie Kolegium wnioskodawczyni nie spełnia więc warunku bezpośredniego związku przyczynowo- skutkowego między niepodejmowaniem zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a sprawowaniem opieki nad niepełnosprawną w stopniu znacznym matką (art. 17 ust. 1 u.ś.r.).
Organ odwoławczy wskazał także, że w sprawie występuje również przesłanka negatywna przyznania stronie świadczenia pielęgnacyjnego, o której mowa w art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. Stosownie do tego przepisu świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone m.in. prawo do emerytury. H. R. ma ustalone prawo do emerytury od dnia 1 marca 2021 r., co potwierdza znajdująca się w aktach decyzja ZUS z dnia 11 czerwca 2021 r. znak [...] Powołując się na stanowisko sądów administracyjnych Kolegium wskazało, że nie poinformowało jednak skarżącej, o potencjalnie przysługującej jej możliwości wyboru świadczenia (o możliwości zawieszenia emerytury) gdyż stwierdziło, że skarżąca nie spełnia warunku przyznania świadczenia pielęgnacyjnego określonego w art. 17.ust. 1 u.ś.r., którym jest związek przyczynowo-skutkowy między niepodejmowaniem zatrudnienia (w ramach emerytury) a sprawowaniem opieki nad niepełnosprawną w stopniu znacznym matką.
W powołanej na wstępie skardze do tut. Sądu skarżący zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie prawa materialnego - błędną wykładnię art. 17 ust. 1 u.ś.r. poprzez przyjęcie, że niepodejmowanie pracy zarobkowej przez skarżącą w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, nie wypełnia przesłanki niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowani opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności ze wskazaniami: konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osobie w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji.
Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji i orzeczenie co do istoty sprawy przez przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, ewentualnie przekazanie sprawy organowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Jednocześnie wniesiono o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.
W uzasadnieniu podkreślono, że jak wynika z przepisów u.ś.r., podstawowym wymogiem uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego jest sprawowanie stałej, ciągłej opieki wykluczającej podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, przy czym nie musi to być opieka całodobowa. Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych wskazano, że warunku "stałej" opieki nie można rozumieć jako wykonywania opieki nieustannie i przez 24 godziny na dobę, lecz ma to być opieka stała w sensie trwałości, zaś "długotrwała" w sensie rozciągłości w czasie, jako opieka nad niepełnosprawną osobą, której zakres wyznaczony jest niepełnosprawnością osoby wymagającej opieki, a więc koniecznością wykonywania czynności warunkujących egzystowanie tej osoby w warunkach godności człowieka. Istotą opieki, o której mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r. jest więc nie tylko jej stałość i ciągłość, ale także zapewnienie zaspokojenia normalnych, codziennych potrzeb osoby, nad którą jest sprawowana; zapewnienie jej egzystencji, której bez pomocy osób trzecich nie jest w stanie sobie sama zapewnić. Przede wszystkim nie sposób przyjąć, że skoro pomoc (opieka) świadczona przez skarżącą matce nie jest wykonywana przez całą dobę (a jedynie we wskazanych godzinach), to tym samym nie można mówić o opiece "stałej i długoterminowej" w rozumieniu art. 17 ust. 1 u.ś.r. Podniesiono, że abstrahując od kwestii, iż w sprawowaniu opieki, o której mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r. chodzi przede wszystkim o pomoc w zapewnieniu zaspokojenia normalnych, podstawowych i codziennych potrzeb egzystencjalnych osobie niepełnosprawnej, których ta z uwagi na stopień niepełnosprawności (schorowania) nie jest w stanie sobie sama zapewnić.
W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga podlega oddaleniu.
Materialnoprawną podstawę zaskarżonej do Sądu decyzji stanowią przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych.
Kwestie związane z przyznaniem świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej reguluje art. 17 u.ś.r. , który w ust. 1 stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:
1) matce albo ojcu,
2) opiekunowi faktycznemu dziecka,
3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,
4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób
o znacznym stopniu niepełnosprawności
- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji
i edukacji.
W pierwszej kolejności należy podzielić stanowisko organu odwoławczego, że nie jest dopuszczalne oparcie decyzji odmownej na tej części przepisu art. 17 ust. 1b u.ś.r., która została uznana za niezgodną z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP – wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13.
W przedmiotowej sprawie skarżąca niewątpliwe znajduje się w kręgu osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego, albowiem ciąży na niej, w myśl przepisów kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, obowiązek alimentacyjny wobec matki – M. S.. Kwestia ta nie była zresztą podważana przez organy orzekające w sprawie.
Spór w przedmiotowej sprawie koncentruje się natomiast wokół tego, czy zakres sprawowanej przez skarżącą opieki nad matką można uznać za pozostający w związku przyczynowym z rezygnacją lub niepodejmowaniem przez nią z zatrudnienia.
Wyjaśnić należy, że jak wynika z treści art. 17 ust. 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne nie jest świadczeniem należnym za samo sprawowanie opieki; jest to świadczenie należne za rezygnację z aktywności zawodowej wymuszoną koniecznością sprawowania opieki nad najbliższą osobą. Treść art. 17 ust. 1 u.ś.r. ustanawia szereg przesłanek, które muszą zostać spełnione łącznie, aby wnioskodawca mógł otrzymać świadczenie. Główną przesłanką jest istnienie związku przyczynowego pomiędzy sprawowaniem opieki a rezygnacją z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej (lub niepodejmowaniem zatrudnienia albo innej pracy zarobkowej) osoby sprawującej opiekę, na co wskazują słowa "w celu sprawowania opieki". Rezygnacja z aktywności zawodowej musi być zatem wymuszona przez konieczność sprawowania opieki nad chorym, zaś rozmiar tej opieki musi być na tyle duży, aby uniemożliwiał on podjęcie lub wykonywanie pracy zarobkowej. Należy w tym miejscu wskazać na utrwalony w orzecznictwie sądów administracyjnych pogląd, że jeżeli sprawowanie opieki nad osobą niepełnosprawną nie koliduje z wykonywaniem pracy lub potencjalnym podjęciem zatrudnienia, a także w sytuacji, gdy rezygnacja z zatrudnienia nie ma faktycznego związku ze sprawowaniem opieki, bądź osoba sprawująca opiekę nie podejmowała zatrudnienia z innych przyczyn, jak np. brak pracy czy swój stan zdrowia, to świadczenie takie nie będzie przysługiwało. Nie każda bowiem rezygnacja z zatrudnienia lub zaniechanie podjęcia pracy będzie podstawą do przyznania świadczenia, lecz wyłącznie takie, których celem jest sprawowanie opieki (zob. wyrok NSA z dnia 07.11.2019 r., sygn. akt I OSK 1549/19, publ. CBOSA). Oznacza to, że podstawowym wymogiem do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego jest sprawowanie stałej, ciągłej opieki wykluczającej podjęcie zatrudnienia lub powodującej konieczność zrezygnowania z pracy. Ponadto należy wskazać, że świadczenie pielęgnacyjne nie jest przyznawane za samą opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, czy też za gotowość do świadczenia czynności opiekuńczych, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania tej opieki lub za rezygnację z zatrudnienia w celu jej sprawowania. Nie może być ono zatem traktowane jako zastępcze źródło dochodu. Przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. należy zatem stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej (por. wyrok NSA z dnia 17 października 2020 r.; sygn. akt I OSK 1148/20, CBOSA). Ustawodawca wymaga, aby brak podejmowania zatrudnienia lub rezygnacja z zatrudnienia przez osoby wymienione w art. 17 ust. 1 i ust. 1a u.ś.r. pozostawały w bezpośrednim związku przyczynowo - skutkowym z koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Aby spełnione były przesłanki określone w art. 17 ust. 1 u.ś.r., opieka taka musi w sposób oczywisty stanowić przeszkodę do wykonywania pracy zawodowej. Zatem związek między rezygnacją z zatrudnienia (albo jego niepodejmowaniem), a sprawowaną opieką musi być bezpośredni i ścisły (por. wyrok NSA z dnia 12 lutego 2020 r.; sygn. akt I OSK 516/19; CBOSA).
Przesłanka przyznania świadczenia pielęgnacyjnego polegająca na "niepodejmowaniu lub rezygnacji z zatrudnienia celem sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny" powinna być rozumiana jako wystąpienie takiej sytuacji, w której sprawowanie osobistych starań o zapewnienie opieki osobie niepełnosprawnej na tyle wypełnia czas osobie sprawującej opiekę, że nie jest ona w stanie podjąć innej stałej aktywności wymagającej jej codziennego i stałego zaangażowania, przez którą należy rozumieć aktywność zawodową (np. wyrok WSA w Białymstoku z dnia 05.12.2012 r., sygn. akt II SA/Bk 624/12).
Mając na uwadze powyższe, stwierdzić należy, że jedną z podstawowych przesłanek uprawniających do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego jest stała i osobista opieka ubiegającego się o przyznanie świadczenia nad osobą niepełnosprawną. Opieka taka musi w sposób oczywisty stanowić przeszkodę do wykonywania pracy zawodowej. Tym samym związek między rezygnacją z zatrudnienia (albo jego niepodejmowaniem), a sprawowaną opieką musi być bezpośredni i ścisły.
Zdaniem Sądu zasadne jest stanowisko Kolegium, że skarżąca będąc na emeryturze mogłaby pogodzić opiekę nad matką z zatrudnieniem lub inną pracą zarobkową, chociażby na jakąś części etatu, do czego emeryci - co do zasady - są uprawnieni. Jak ustalono skarżąca przychodzi do matki codziennie, wykonuje czynności higieniczne, zmienia pampersy, przebiera, przygotowuje posiłku i karmi matkę, zmienia pozycję ciała, oklepuje, masuje, wykonuje ćwiczenia na rozruszanie stawów, mierzy ciśnienie i temperaturę ciała, robi zastrzyki przeciwzakrzepowe, podaje leki a także zostaje z matką na noc gdy zachodzi taka potrzeba. Natomiast popołudniami (od godziny 16.40 do 19.00) do matki przyjeżdża siostra strony – J. Z., która mierzy matce ciśnienie, temperaturę, robi kolację i karmi, podaje coś do picia, leki, a także sprząta i pali w piecu. W opiekę nad matką zaangażowany jest również mieszkający na tej samej posesji brat skarżącej i jego żona. Także dwa razy w tygodniu przychodzi opiekunka. W ocenie Sądu zakres obowiązków skarżącej w ramach sprawowanej nad matką opieki nie stanowi przeszkody do podjęcia przez nią jakiejkolwiek pracy. W przedmiotowej sprawie Kolegium zasadnie uznało brak bezpośredniego związku pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia albo jego niepodejmowaniem, a sprawowaną przez stronę opieką nad matką. Brak wskazanego związku wynika ze zgromadzonego materiału dowodowego, zarówno z wywiadu środowiskowego, wyjaśnień samej strony jak i jej rodzeństwa. Ze wskazanych dowodów wynika, że skarżąca dzieli opiekę nad matką z rodzeństwem – M. S. oraz J. Z.. Ponadto dzieci M. S. mogą także liczyć na pomoc żony M. S., a także przychodzącej dwa razy w tygodniu opiekunki. Z akt sprawy i prawidłowych ustaleń Kolegium wynika, że w istocie skarżąca wraz ze swoim bratem i siostrą sprawują opiekę nad matką.
Podkreślić należy, że pozostawanie w gotowości do zapewnienia wsparcia, opieki i pomocy potrzebującym tego rodzicom jest powinnością każdego dziecka, szczególnie w zakresie rozmiaru pomocy jakiej udziela skarżąca, co nie jest równoznaczne z niezdolnością tych osób do wykonywania pracy zawodowej. Nieuzasadnione byłoby bowiem obciążanie Skarbu Państwa (a więc w gruncie rzeczy wszystkich podatników) koniecznością wypłaty świadczenia pielęgnacyjnego w sytuacji, gdy członkowie rodziny osoby niepełnosprawnej zobowiązani do alimentacji są w stanie przy ustaleniu odpowiedniej organizacji pogodzić sprawowanie opieki z pracą.
Reasumując, zdaniem Sądu zebrany w sprawie materiał dowodowy jest w pełni wystarczający dla stwierdzenia, że pomiędzy sprawowaną przez skarżącą opieką nad matką, a rezygnacją przez nią z podjęcia zatrudnienia lub niepodejmowaniem zatrudnienia nie istnieje związek przyczynowo - skutkowy. W ocenie Sądu zaskarżone rozstrzygnięcie zostało oparte na prawidłowej analizie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, który pozwolił na wyczerpujące ustalenie istotnych okoliczności sprawy, a mianowicie zakresu i rozmiaru sprawowanej przez skarżącą opieki nad matką.
W tym stanie rzeczy Sąd oddalił skargę jako niezasadną, na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.09.2026. · Źródło