II SA/Lu 630/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Sidor, Sędziowie Asesor WSA Jerzy Drwal, Asesor WSA Bogusław Wiśniewski - sprawozdawca, Protokolant starszy referent Beata Basak, po rozpoznaniu w dniu 14 stycznia 2005 r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]. Nr [...] w przedmiocie świadczenia z funduszu pomocy społecznej I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. przyznaje [...]. J. A. wynagrodzenie w kwocie 240/dwieście czterdzieści / złotych tytułem nie opłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu; płatne ze środków Skarbu Państwa /kasa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie /; III. nakazuje ściągnąć od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie kwotę 240/dwieście czterdzieści / złotych tytułem zwrotu kosztów pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu. Sygn. akt II SA / Lu 630 / 04 Uzasadnienie Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Kierownika działu Świadczeń i Usług Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie z dnia [...] maja 2004 r znak : [...] odmawiającą przyznania A.K. pomocy finansowej z funduszy pomocy społecznej. Organ odwoławczy ustalił , iż wnioskodawca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe razem z rodzicami oraz bratem. Faktyczny dochód rodziny wynosi 1498, 27 zł, natomiast dochód gwarantowany , określony zgodnie z art.8 ust.1 pkt.3 ustawy o pomocy społecznej uprawniający rodzinę skarżącego do otrzymania świadczeń z pomocy społecznej wynosi 1264 zł. Skoro dochód faktyczny jest wyższy od dochodu gwarantowanego o 234,27 zł, to skarżący nie jest uprawniony do otrzymania bezzwrotnych świadczeń z pomocy społecznej. Organ odwoławczy zaznaczył, iż organ I instancji wydając zaskarżoną decyzję miał na uwadze ograniczone środki finansowe jakimi dysponuje oraz ilość osób ubiegających się o przyznanie pomocy, a nie posiadających żadnych dochodów. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego A.K. podkreślił, iż jest osoba samotną , będącą na utrzymaniu rodziców. Jest też wychowankiem Zakładu Karnego , gdzie koledzy i koleżanki dbali , aby mu niczego nie brakowało. Jego zdaniem organy pomocy społecznej kłamią , że nie mają pieniędzy. Zaznaczył, iż nie ma żadnych ofert pracy. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało swoje stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje : Należy przede wszystkim podkreślić, iż sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem , jeżeli ustawy nie stanowią inaczej ( art.1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r Prawo o ustroju sądów administracyjnych - Dz. U nr 153, poz.1269 ) . Oznacza to, iż sąd może dokonać oceny zaskarżonego aktu lub czynności nawet wówczas , gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. Nie jest też związany użytymi argumentami , podniesionymi wnioskami , zarzutami i żądaniami. Rozpatrując zaskarżoną decyzję w powyższym zakresie uznać należy, iż narusza ona prawo w stopniu powodującym jej uchylenie. Stosownie do art.2 ust.1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r o pomocy społecznej ( Dz. U Nr.64 poz.593 ze zmianami ) pomoc społeczna jest instytucją polityki państwa mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Jej zadaniem jest wspieranie osób i rodzin w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwienia im życia w warunkach odpowiadających godności człowieka. Zadaniem pomocy społecznej jest także zapobieganie sytuacjom o których mowa w art.2 ust.1 przez podejmowanie działań zmierzających do życiowego usamodzielnienia osób i rodzin oraz ich integracji ze środowiskiem ( art.3 ust.2 ustawy ) . Treść powyższych przepisów pozwala traktować pomoc społeczną jako jeden z elementów zabezpieczenia społecznego pojmowanego jako system urządzeń i świadczeń służących zaspokojeniu usprawiedliwionych potrzeb obywateli , którzy utracili lub doznali ograniczenia zdolności do pracy, albo zostali obciążeni nadmiernymi kosztami utrzymania rodziny. Oznacza to powinność państwa w zapewnieniu im pomocy w zakresie zapewnienia samodzielnej egzystencji. Wszelkie jej ograniczenia muszą zatem mieć oparcie w przepisach ustawy. Jednym z nich jest sformułowane w art.8 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej kryterium dochodowe, jakie muszą spełniać osoby lub rodziny ubiegające się o świadczenia pieniężne , którego przekroczenie wyklucza możliwość udzielenia im finansowego wsparcia .Z uwagi jednak na doniosłe znaczenie pomocy społecznej sformułowane w powołanych wyżej przepisach , która w warunkach zubożenia społeczeństwa odgrywa bardzo istotna rolę , ustawa wprowadziła szereg wyjątków , których zaistnienie pociąga za sobą możliwość przyznania świadczeń pomimo nie spełniania kryterium dochodowego. Jednym z nich jest ewentualność udzielenia w szczególnie uzasadnionych przypadkach nie podlegającego zwrotowi specjalnego zasiłku celowego ( art. 41 pkt.1 ). Nie precyzując pojęcia szczególnie uzasadnionego przypadku ustawa umożliwia w ten sposób organom decydującym o przyznaniu pomocy skierowanie jej do tych osób i rodzin , które jej potrzebują , mimo osiąganych dochodów w wysokości przekraczającej wartość ustawową. Jest to działanie uzasadnione, jeśli zważyć, iż nie jest możliwe wymienienie wszystkich okoliczności i zdarzeń wyczerpujących omawiana wcześniej definicję zadań pomocy społecznej. Wspomniany przepis ustawy nie nakłada wprawdzie na organy pomocy społecznej obowiązku udzielenia zasiłku , nie ulega jednak wątpliwości , iż w każdym przypadku , gdy brak przesłanki dochodowej jest jedyną przyczyną odmowy przyznania bezzwrotnych świadczeń pieniężnych , jego zastosowanie powinno być odpowiednio rozważone. Uznaniowość decyzji nie może bowiem prowadzić do całkowitej dowolności nie tylko w kwestii przyznania świadczenia po rozpoznaniu sprawy w kontekście przypadku szczególnie uzasadnionego , ale także w odniesieniu do samej możliwości zastosowania omawianego przepisu. W toku postępowania rozważenia wymagały zwłaszcza takie okoliczności jak leczenie psychiatryczne skarżącego potwierdzone zaświadczeniem lekarskim z dnia 13 września 2004 r czy ustalony orzeczeniem Miejskiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z dnia 16 listopada 2004 r lekki stopień niepełnosprawności . Odpowiedniej oceny wymagały także podnoszone w skardze trudności w przystosowaniu się skarżącego do życia na wolności po opuszczeniu aresztu śledczego. Warto podkreślić, iż świadectwo zwolnienia potwierdza, iż skarżący nie otrzymał żadnej pomocy finansowej lub rzeczowej, a jedyna kwota jaka została mu wypłacona to 22, 75 zł. Brak ustosunkowania się do powyższych okoliczności powoduje, iż decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy. Z tego względu na podstawie art.145 § 1pkt.1 lit.c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U Nr 153, poz.1270 ) zaskarżoną decyzję należało uchylić. O kosztach orzeczono na podstawie art.200 i 223 § 2 cyt. ustawy.