II SA/Lu 630/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Grymuza Sędziowie Sędzia WSA Brygida Myszyńska-Guziur Asesor sądowy Anna Ostrowska (sprawozdawca) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 8 stycznia 2026 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lipca 2025 r., znak: [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę. Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie decyzją z dnia 24 lipca 2025 r., znak: [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej także jako: Kolegium), po rozpoznaniu odwołania M. S. (dalej jako: skarżący), utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta P. (dalej także jako: organ I instancji) z dnia 27 marca 2025 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego na pokrycie opłat za mieszkanie w kwocie 715 zł w miesiącu lutym 2025 r. oraz zwrotu pokrytych kosztów za opłaty wcześniejsze. Decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym. Wnioskiem z 3 lutego 2025 r. skarżący zwrócił się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w P. (dalej jako: MOPS) o przyznanie zasiłku celowego na pokrycie opłat za mieszkanie w kwocie 715 zł, tj. na czynsz 148 zł, OPEC 116 zł na energię elektryczną 209 zł, na gaz 48 zł i wodę 194 zł. Oświadczył, że sam opłaca rachunki, w związku z czym wnosi również o zwrot poniesionych kosztów za wcześniejsze miesiące, w których nie udzielono mu pomocy na ten cel. Decyzją z 27 marca 2025 r., Prezydent Miasta Puławy odmówił skarżącemu przyznania zasiłku celowego na pokrycie opłat za mieszkanie w kwocie 715 zł w miesiącu lutym 2025 r. oraz zwrotu poniesionych kosztów za opłaty mieszkaniowe za wcześniejsze miesiące. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że spełnienie warunku kryterium dochodowego nie obliguje do przyznania zasiłku celowego, tym bardziej, że obowiązek ponoszenia opłat mieszkaniowych spoczywa w pierwszej kolejności na właścicielce lokalu (siostrze skarżącego) oraz rodzicach skarżącego realizujących obowiązek alimentacyjny względem syna. Za niewiarygodne uznano oświadczenia skarżącego dotyczące samodzielnego opłacania mieszkania (715 zł miesięcznie) ze względu na oczywistą sprzeczność z pismem z dnia 31 stycznia 2025 r., w którym pouczony o odpowiedzialności karnej, za składanie fałszywych oświadczeń, wskazał zerowy dochód za grudzień 2024 r. oraz brak zatrudnienia, w tym również brak podejmowania prac dorywczych. Nadto, organ wskazał, że świadczenia z pomocy społecznej nie mają charakteru odszkodowawczego i nie stanowią zwrotu kosztów opłat mieszkaniowych. W dalszej części wywodu wskazano, że brak współdziałania skarżącego z pracownikiem socjalnym oraz odmowa zawarcia kontraktu socjalnego, wyczerpują ustawowe przesłanki odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia. W odwołaniu od decyzji skarżący podniósł zarzuty naruszenia szeregu przepisów Konstytucji RP, Kodeksu postępowania administracyjnego oraz ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tj. Dz. U. z 2025 r. poz. 1214, dalej: u.p.s.). W szczególności zarzucił: naruszenie przepisów postępowania polegające na zaniechaniu informowania go o etapach postępowania, w tym o jego zakończeniu, co uniemożliwiło mu realizację uprawnienia do zapoznania się z aktami sprawy oraz wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów przed wydaniem decyzji; błąd w ustaleniach faktycznych, polegający na przyjęciu, że skarżący nie współpracował z organem i odmówił podpisania wywiadu środowiskowego, podczas gdy dokument ten został przez niego podpisany w dniu 20 lutego 2025 r.; wadliwą ocenę materiału dowodowego w zakresie sytuacji osobistej i majątkowej skarżącego, a także podejmowanych przez niego prób znalezienia pracy; naruszenie prawa materialnego, poprzez błędną wykładnię przepisów Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego w zakresie interpretacji obowiązku alimentacyjnego rodziców oraz poświadczenie nieprawdy przez pracowników organu w dokumentach mających służyć jako dowód w toczącym się postępowaniu w organie MOPS. Po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z 24 lipca 2025 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu Kolegium powołało się na poczynione ustalenia faktyczne, z których wynika, że wnioskodawca ma 48 lat i prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Zajmuje jednopokojowe mieszkanie, które jest własnością siostry. Nie posiada żadnych dochodów. Jest osobą długotrwale bezrobotną, zarejestrowaną w Powiatowym Urzędzie Pracy w P. bez prawa do zasiłku od 29 grudnia 2021 r. Ma wykształcenie wyższe techniczne - mechanika i budowa maszyn, a doświadczenie zawodowe wynosi ok. 3 lat. Nie legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności, a występujące schorzenia to alergia i astma. Nie podejmował żadnych prac dorywczych. Obecnie nie uzyskuje żadnych dochodów. Z informacji uzyskanych podczas wywiadu środowiskowego wynika, że przez większą część życia nie podejmował skutecznych działań związanych z poprawą sytuacji życiowej. W toku postępowania proponowano skarżącemu zawarcie kontraktu socjalnego oraz podjęto próby wspólnego uzgodnienia jego zapisów. W dniu 18 stycznia 2024 r., doręczony został skarżącemu projekt kontraktu socjalnego, w którym przedstawione zostały działania mające wpływ na rozwiązanie trudnej sytuacji życiowej, jednak pomimo ustalanych wielokrotnie terminów na jego podpisanie skarżący nie zgłosił się do siedziby organu. Kolegium w pełni podzieliło stanowisko organu I instancji, wskazując na brak wykazywania przez skarżącego współdziałania z pracownikiem socjalnym w zakresie rozwiązywania jego trudnej sytuacji życiowej. Powyższe stwierdzenie, zdaniem organu przejawiało się w uniemożliwieniu przeprowadzenia rodzinnego wywiadu środowiskowego, uchylaniu się od zawarcia kontraktu socjalnego mimo stosownych wezwań, a także niedostarczeniu dokumentów potwierdzających aktywność związaną z poszukiwaniem pracy. W ocenie organu odwoławczego brak podejmowania przez skarżącego realnych działań zmierzających do poprawy własnej sytuacji bytowej wykluczało przyznanie wnioskowanego świadczenia, co z kolei czyni zaskarżoną decyzję zasadną. Organ odwoławczy wskazał, że pomimo deklaracji skarżącego co do całkowitego braku dochodów oraz wsparcia ze strony rodziny, ustalenia wywiadu środowiskowego nie wskazują na oznaki funkcjonowania skarżącego w warunkach niedostatku lub ubóstwa. Kolegium podzieliło również stanowisko organu I instancji, dotyczące braku wiarygodności twierdzeń skarżącego w zakresie samodzielnego ponoszenia kosztów opłat mieszkaniowych w wysokości 715 zł miesięcznie. Powyższy wniosek organu, wynikał z faktu, że w oświadczeniu z 31 stycznia 2025 r. skarżący wykazał całkowity brak dochodów. Ponadto, w ocenie organu, wskazane przez skarżącego we wnioskach z 31 stycznia 2025 r. oraz 3 lutego 2025 r., odległe terminy przeprowadzenia wywiadu środowiskowego (odpowiednio: 11 maja 2025 r. i 14 maja 2025 r.), wskazują, że wnioskowane potrzeby bytowe są zaspokojone. W skardze do sądu administracyjnego na decyzję Kolegium, M. S. wyraził niezadowolenie z wydanego rozstrzygnięcia, zarzucając organowi szereg błędów w ustaleniach faktycznych, dotyczących: 1) ustalenia, że wedle przepisów Ustawy o Pomocy Społecznej, krewni tj. rodzice, którzy nie zamieszkują wspólnie ze skarżącym pod tym samym adresem i nie prowadzą wspólnie z nim gospodarstwa domowego są jego rodziną, podczas gdy zgodnie z powołaną ustawą, rodzice, zamieszkujący pod innym adresem i nie prowadzący wspólnie ze skarżącym gospodarstwa domowego, tworzą osobną komórkę społeczną; 2) ustalenia, że rodzice sprawują nad skarżącym pieczę podczas, gdy takiej pieczy nie sprawują, gdyż skarżący jest osobą w średnim wieku oraz nie jest osobą ubezwłasnowolnioną ani niepełnosprawną umysłowo czy chorą psychicznie, a więc na krewnych tj. rodzicach nie spoczywa obowiązek opieki i utrzymywania skarżącego, jako osoby dorosłej, która zamieszkuje pod innym adresem i prowadzi osobne gospodarstwo domowe, a taki obowiązek wedle Konstytucji RP i Ustawy o pomocy społecznej spoczywa na organie MOPS i na małżonce skarżącego; 3) ustalenie, że skarżący pozostaje na utrzymaniu rodziców, podczas gdy skarżący od 2022 r. nie zamieszkuje z rodzicami, nie prowadzi z nimi wspólnego gospodarstwa domowego i nie utrzymuje z nimi żadnego kontaktu, a rodzice w żaden sposób nie zaspokajają jego potrzeb życiowych ani żywieniowych, co w konsekwencji doprowadziło do oparcia decyzji na nieaktualnym wywiadzie środowiskowym z dnia 16 lipca 2024 r., z którego wynika, że rodzice skarżącego nie są w stanie świadczyć na jego rzecz jakiejkolwiek pomocy finansowej i potwierdzają całkowity brak relacji ze skarżącym; 4) ustalenie, że skarżący korzysta z pralki w mieszkaniu u rodziców, podczas, gdy nie utrzymuje z nimi żadnego kontaktu, ani osobistego, ani telefonicznego; 5) ustalenie, że rodzice wspierają skarżącego rzeczowo i materialnie, m.in. poprzez realizację recept lekarskich, podczas, gdy skarżący nie utrzymuje z nimi żadnego kontaktu; 6) ustalenie, że organ prowadził ze skarżącym uzgodnienia dotyczące wsparcia go przez świadczenia społeczne, w celu przezwyciężenia trudnej sytuacji życiowej, podczas, gdy kolejnymi decyzjami odmawiano mu świadczeń z pomocy społecznej; 7) ustalenie, że organ prowadził uzgodnienia ze skarżącym dotyczące kontraktu socjalnego w celu pomocy w przezwyciężaniu trudnej sytuacji życiowej, podczas gdy zaprzeczeniem powyższego są kolejne pisma skarżącego (z 10 marca 2025 r. i 3 kwietnia 2025 r.) składane do organu MOPS i brak odpowiedzi na te pisma oraz znajdujące się w nich wnioski, a także brak odpowiedzi na wnioski zawarte w pismach z 31 stycznia 2025 r. i 3 lutego 2025 r. 8) ustalenie, że ze strony skarżącego zachodzi brak współdziałania i współpracy z MOPS, podczas gdy zaprzecza temu wywiad środowiskowy i dokonanie przez skarżącego wszystkich czynności, do których zobowiązał go organ, co powinno być potraktowane jako brak chęci współpracy pracowników MOPS ze skarżącym oraz jako niedopełnienie obowiązków przyznania skarżącemu wnioskowanych świadczeń, podczas, gdy on spełniał wszystkie kryteria do ich przyznania; skarżący podał właściwy adres, aby umożliwić przeprowadzenie wywiadu i wyraził zgodę na jego przeprowadzenie w dniu 20 lutego 2025 r., poza tym dostarczył wszystkie niezbędne dokumenty i udzielił wszelkich informacji i wyjaśnień niezbędnych do uzyskania świadczeń z pomocy społecznej co potwierdza formularz wywiadu środowiskowego; powyższe działania skarżącego, są określane w orzecznictwie Wojewódzkich Sądów Administracyjnych jako pełna współpraca. 9) ustalenie, że skarżący odmówił, udokumentowania odmowy przyjęcia go do pracy przez pracodawców, gdzie podczas wywiadu nikt go o taką dokumentację nie prosił. Mając powyższe na uwadze, skarżący wniósł o uchylenie i zmianę zaskarżonej decyzji, poprzez przyznanie mu wnioskowanego świadczenia w formie zasiłku celowego za okres dwunastu miesięcy. Ponadto, wniósł o zabezpieczenie roszczenia poprzez wypłacenie mu zaległego świadczenia w formie zasiłku celowego w miesiącu styczniu i lutym za dwanaście miesięcy. Z uwagi na wniesienie kilku skarg do sądu, wniósł o połączenie wszystkich spraw w jedną, ze względu na okoliczność, że dotyczą tego samego problemu. W uzasadnieniu skargi, podniósł, że odmowa przyznania świadczenia z pomocy społecznej jest dla niego krzywdząca, ponieważ znajduje się w bardzo trudnej sytuacji materialnej i osobistej. Z uwagi długotrwałe bezrobocie pozostaje bez jakichkolwiek środków do życia i nie może liczyć na jakakolwiek pomoc. W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył co następuje Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492 ze zm.) sąd kontroluje zaskarżone akty pod względem ich zgodności z prawem, przy czym nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, lecz granicami danej sprawy - art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r., poz. 143 ze zm. - dalej jako: p.p.s.a.). Sąd ma obowiązek dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu, biorąc pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy, nawet jeżeli nie zostały podniesione w skardze. Sąd bada legalność zaskarżonej decyzji, jej zgodność z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Uchylenie decyzji następuje w szczególności w przypadku, gdy zaskarżony akt narusza przepisy prawa materialnego lub przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 3 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). W tym kontekście, w pierwszej kolejności należy odnieść się do wniosku skarżącego o zabezpieczenie roszczenia poprzez jego wypłatę. Wniosek ten nie znajduje oparcia w obowiązujących przepisach prawa i jako taki jest całkowicie bezzasadny. Przepisy ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi kształtują model ochrony tymczasowej w sposób odmienny od procedury cywilnej, co wynika ze specyfiki kontroli administracji publicznej. W przeciwieństwie do procesu cywilnego, w którym instytucja zabezpieczenia roszczeń pozwala na tymczasowe zaspokojenie interesów powoda jeszcze przed wydaniem wyroku (art. 730 k.c.), w kognicji sądu administracyjnego brak jest instrumentów pozwalających na zobowiązanie organu do spełnienia świadczenia pieniężnego przed prawomocnym zakończeniem postępowania. W odniesieniu natomiast do wniosku skarżącego o połączenie wszystkich jego spraw do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia, Sąd wskazuje, że pomimo tożsamości stanu faktycznego oraz okoliczności, że dotyczą podobnego problemu – odmowy przyznania świadczeń z pomocy społecznej - brak jest podstaw prawnych do ich połączenia. Zaskarżenie różnych aktów prawnych konstytuuje odrębne przedmioty sporu, co uniemożliwia ich łączne rozpatrzenie w ramach jednego postępowania. Przechodząc do oceny merytorycznej zaskarżonego rozstrzygnięcia, należy uznać, że skarga w niniejszej sprawie nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja została wydana bez naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Rozstrzygające w sprawie organy nie naruszyły także przepisów prawa materialnego. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowią przepisy ustawy o pomocy społecznej. Zgodnie z art. 2 ust. 1 u.p.s. pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Zadaniem pomocy społecznej jest wspieranie osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwianie im życia w warunkach odpowiadających godności człowieka, a także zapobieganie wskazanym w art. 2 ust. 1 u.p.s. trudnym sytuacjom przez podejmowanie działań zmierzających do życiowego usamodzielnienia osób i rodzin oraz ich integracji ze środowiskiem (art. 3 ust. 1 i 2 u.p.s.). Pomoc społeczna udzielana jest osobom czy rodzinom m.in. z powodu ubóstwa, sieroctwa, bezdomności, bezrobocia, niepełnosprawności, długotrwałej lub ciężkiej choroby (art. 7 u.p.s.), z zaznaczeniem, że potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny być uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej (art. 3 ust. 4 u.p.s.). Z treści wyżej przytoczonych przepisów wynika zatem, że pomoc społeczna umożliwia "osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych" i jedynie "wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb". Podzielić należy pogląd wyrażany wielokrotnie w orzecznictwie sądów administracyjnych, że pomoc społeczna pełni jedynie rolę subsydiarną, wymagając współdziałania beneficjenta udzielanej pomocy w rozwiązywaniu jego trudnej sytuacji życiowej. Ten trafny pogląd przyjęty został również w analogicznych do niniejszej sprawy rozstrzygnięciach zawartych w szeregu wyroków WSA w Lublinie, wydanych w innych sprawach skarżącego (zob. np. wyroki z: 27 czerwca 2024 r. sygn. akt II SA/Lu 147/24; 1 sierpnia 2024 r. sygn. akt II SA/Lu 150/24; 13 lutego 2025 r. sygn. akt II SA/Lu 775/24; 27 lutego 2025 r. sygn. akt II SA/Lu 782/24; 20 czerwca 2024 r. sygn. akt II SA/Lu 148/24; z 18 lutego 2025 r. sygn. akt II SA/Lu 784/24). W wyrokach tych wskazano, że przepisy ustawy o pomocy społecznej wprowadzają zasadę, zgodnie z którą osoba oczekująca pomocy powinna w pełni wykorzystać własne zasoby i możliwości w celu pokonania trudnej sytuacji życiowej. Jeśli więc obowiązek ten nie jest realizowany, nie występuje podstawowa przesłanka udzielenia pomocy ze środków publicznych. Pomoc przyznawana na podstawie omawianej ustawy - bez względu na jej rodzaj - ma charakter jedynie przejściowy i zakłada wykształcenie odpowiednich postaw u osób z niej korzystających w celu pokonania życiowych trudności. Pomoc ta nie może w żadnym wypadku zamieniać się w stałe i jedyne źródło utrzymania dla występujących o nią osób. Jednym z dostępnych świadczeń pieniężnych jest zasiłek celowy, o którego przyznanie wystąpił skarżący we wniosku z 3 lutego 2025 r. Zgodnie z art. 39 ust. 1 u.p.s., w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. Organ pomocy społecznej, oprócz ustalenia, czy wystąpiły pozytywne przesłanki przyznania powyższego świadczenia, zobowiązany jest każdorazowo zbadać, czy w sprawie nie zachodzą przesłanki negatywne, o których mowa w art. 11 ust. 2 u.p.s. Przepis ten nakłada obowiązek ustalenia, czy postawa wnioskodawcy nie powinna skutkować odmową przyznania wsparcia bądź ograniczenia jego wysokości. Jak wynika z treści zaskarżonej decyzji, przyczyną odmowy przyznania skarżącemu wnioskowanego przez niego świadczenia był brak współdziałania z organem w rozwiązywaniu jego trudnej sytuacji życiowej, poprzez lekceważenie prób sformułowania treści kontraktu socjalnego, a w konsekwencji odmowa jego podpisania. Dodatkowo organ wskazał, że skarżący utrudniał przeprowadzenie wywiadu środowiskowego, a także nie dostarczał dokumentów potwierdzających aktywność w poszukiwaniu pracy. Należy podkreślić, że ustawodawca zasadniczą wagę przywiązuje do współdziałania świadczeniobiorcy z pracownikami pomocy społecznej. W szczególności, zgodnie z art. 4 u.p.s., osoby i rodziny korzystające z pomocy społecznej są obowiązane do współdziałania w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej. Ponadto, w świetle art. 11 ust. 2 u.p.s. brak współdziałania osoby lub rodziny z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej może stanowić podstawę do odmowy przyznania świadczenia, uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia lub wstrzymania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej. Osoby, które wnoszą o przyznanie im pieniędzy publicznych na zaspokajanie własnych potrzeb, mają obowiązek współdziałania z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu trudnej sytuacji pod rygorem odmowy przyznania świadczenia. Nie mogą odmówić udzielenia żądanych w trakcie wywiadu środowiskowego informacji czy też przedstawienia stosownych dokumentów. Brak współpracy ze strony wnioskodawcy, zwłaszcza połączony z antagonistycznym i roszczeniowym nastawieniem do pracowników socjalnych, stanowią jednoznaczną przesłankę do odmowy przyznania świadczeń z pomocy społecznej (por. wyroki NSA: z 28 października 2016 r. sygn. akt I OSK 431/15; z 19 grudnia 2016 r. sygn. akt I OSK 2186/16; wyrok WSA w Krakowie z 13 grudnia 2016 r. sygn. akt III SA/Kr 975/16). Poglądy wyrażane w przywołanych orzeczeniach znajdują pełne zastosowanie w zaskarżonym rozstrzygnięciu. W niniejszej sprawie ziściła się bowiem przesłanka odmowy przyznania świadczenia, o której mowa w art. 11 ust. 2 u.p.s., w postaci braku współdziałania skarżącego z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej oraz odmowy zawarcia kontraktu socjalnego. Analiza akt sprawy wskazuje, że skarżący z jednej strony kieruje liczne żądania przyznania mu świadczeń z pomocy społecznej, z drugiej jednak strony nie wyraża woli współpracy, a wręcz przeciwnie, przyjmuje antagonistyczną postawę, albo w ogóle nie reagując na wezwania organu, albo uzależniając swoją aktywność od spełnienia przez organ jego żądań co do przebiegu postępowania (np. wyznaczanie nierealnych terminów na dokonanie czynności urzędowych, doręczenie uzgodnionego kontraktu socjalnego w ściśle określonym terminie, narzucanie składu osobowego pracowników socjalnych przeprowadzających wywiad środowiskowy). Opór skarżącego przejawiał się także poprzez lekceważenie prób zawarcia z nim kontraktu socjalnego. Materiał dowodowy zgromadzony w toku postępowania wskazuje, że skarżący uniemożliwił realizację ustalonej z nim na dzień 21 lutego 2025 r. wizyty pracowników socjalnych w miejscu jego zamieszkania oraz zignorował wezwanie do stawiennictwa w organie w dniach 12-19 marca 2025 r. Przedłożone zaświadczenie lekarskie (od dnia 17 marca 2025 r.) nie stanowiło wystarczającego usprawiedliwienia dla uchybienia terminu w dniach 12-16 marca 2025 r., bowiem skarżący miał pięć dni roboczych na podjęcie kontaktu z organem, zanim wystąpiła niezdolność do pracy. Z kolei w piśmie z dnia 3 kwietnia 2025 r., skarżący wprost odmówił zawarcia nowego kontraktu socjalnego, uzależniając tę czynność od przywrócenia nieaktualnych już zapisów kontraktu z kwietnia 2023 r. Taka postawa skarżącego stoi w sprzeczności z istotą pomocy społecznej. Skarżący nie może uzależniać czynności podpisania kontraktu socjalnego od zawarcia w nim warunków kontraktu z 2023 r., z uwagi na okoliczność, że kontrakt socjalny musi odpowiadać aktualnej sytuacji bytowej i możliwościom aktywizacyjnym. W ten sposób realizowana jest zasada pomocy społecznej, jaką jest adekwatność rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy (art. 3 ust. 3 u.p.s.). Kontrakt socjalny jest bowiem umową zawieraną pomiędzy stroną i pracownikiem socjalnym (art. 6 pkt 6 i art. 108 ust. 1 u.p.s.) mającą doprowadzić do określenia wzajemnych praw i obowiązków stron umowy, z uwzględnieniem indywidualnej sytuacji osoby ubiegającej się o pomoc. Przy jego zawieraniu istotne znaczenie ma wiedza i doświadczenie pracownika socjalnego, który ma specjalistyczne przygotowanie zawodowe w celu pomocy osobom znajdującym się w trudnej sytuacji życiowej. Jeżeli jednak skarżący lekceważy wszelkie próby sformułowania treści kontraktu socjalnego z udziałem pracownika socjalnego, nie przychodzi na umówione wizyty albo żąda przywrócenia zapisów nieaktualnego już kontraktu, to prowadzi do jednoznacznych wniosków o braku jakiekolwiek woli współpracy ze strony skarżącego. Należy podkreślić, że w świetle dyspozycji art. 11 ust. 2 u.p.s. odmowa zawarcia kontraktu socjalnego może stanowić samodzielną podstawę odmowy przyznania świadczenia z pomocy społecznej. Jakkolwiek z przepisu tego wynika, że w przypadku braku współdziałania w postaci odmowy podpisania kontraktu socjalnego organ "może", a więc nie musi, odmówić przyznania świadczenia, to jednak skorzystanie z tej kompetencji przez organ w okolicznościach kontrolowanej sprawy uznać należy za uprawnione. Sąd podziela stanowisko wyrażone w wyroku WSA w Warszawie z dnia 23 października 2012 r., (I SA/Wa 1319/12), zgodnie z którym odmowa zawarcia kontraktu socjalnego może stanowić podstawę do odmowy przyznania świadczenia, zwłaszcza gdy chodzi o osobę młodą, zdrową, od której decyzji w dużej mierze zależy to, czy przezwycięży swą trudną sytuację życiową (inaczej niż np. osoby niepełnosprawne w stopniu znacznym, czy niezdolne do jakiejkolwiek pracy, co jednak w niniejszej sprawie nie ma miejsca). Ze stanu faktycznego ustalonego w toku postępowania, a także wiedzy posiadanej przez Sąd z urzędu w związku z innymi sprawami skarżącego toczącymi się przed tutejszym Sądem, wynika, że skarżący jest osobą długotrwale bezrobotną, składającą dużą liczbę wniosków o przyznanie świadczeń z pomocy społecznej i - wbrew jego twierdzeniom - nie podejmującą realnych działań zmierzających do poprawy sytuacji bytowej, w tym faktycznego podjęcia zatrudnienia. Wnioskodawca, składając wnioski o świadczenia z pomocy społecznej, powołuje się na swój stan zdrowia i choroby, które uniemożliwiają mu podjęcie pracy, a także brak ofert odpowiadających jego wykształceniu i doświadczeniu zawodowemu. Z akt sprawy wynika, że skarżący nie ma stwierdzonej niepełnosprawności, ma alergię i astmę (przy czym aktualny rozwój medycyny i farmakologii pozwala na normalne funkcjonowanie osób zarówno z alergią, jak i astmą), jest w wieku aktywności zawodowej i posiada wykształcenie wyższe techniczne. Pomimo bezspornego uznania, że skarżący nie ma żadnego stałego źródła utrzymania i spełnia kryterium dochodowe, odmowa przyznania mu zasiłku celowego jest ze wszech miar uzasadniona. Spełnienie przesłanki bezrobocia określonej w art. 7 u.p.s. nie stanowi bowiem gwarancji przyznania wnioskowanego świadczenia z pomocy społecznej. W niniejszej sprawie ziściła się natomiast przesłanka odmowy przyznania świadczenia w postaci braku współdziałania z pracownikiem socjalnym (art. 11 ust. 2 u.p.s.). Skarżący ma wynikające ze stanu zdrowia, wieku oraz wykształcenia możliwości samodzielnego przezwyciężenia trudnej sytuacji finansowej, w jakiej się znajduje, a jeżeli faktycznie ma problemy ze znalezieniem zatrudnienia na rynku lokalnym, powinien poszukać pracy poza nim. W orzecznictwie przyjmuje się, że przez współdziałanie osoby ubiegającej się o pomoc należy rozumieć gotowość do podjęcia współpracy z pracownikiem socjalnym oraz skorzystanie z jego uzasadnionych i rozsądnych propozycji pomagających osobie przezwyciężyć trudne sytuacje życiowe, w jakich się znalazła w celu "wyjścia" z systemu pomocy społecznej i umożliwienia samodzielnego i odpowiedzialnego życia w społeczeństwie (por. np. wyrok WSA w Gdańsku z 5 lipca 2023 r., III SA/Gd 1015/22). Występując o udzielenie wsparcia na zasadach określonych w ustawie o pomocy społecznej, wnioskodawca musi akceptować reguły procedowania w tej materii. Oznacza to, że zobligowany jest do współdziałania z pracownikiem socjalnym. Natomiast skarżący błędnie przyjmuje, że to pracownik socjalny ma z nim współpracować mimo jego biernej, a nawet antagonistycznej postawy. W takiej sytuacji podważony zostaje cały sens świadczeń z pomocy społecznej, oparty na zasadzie subsydiarności, wymagającej od otrzymującego wsparcie przynajmniej minimum dobrej woli i współpracy w rozwiązywaniu swoich problemów. Wyłącznie roszczeniowa postawa skarżącego nie może znaleźć akceptacji Sądu. Podkreślić należy, że orzecznictwo sądów administracyjnych jednoznacznie wskazuje, że pomoc społeczna jest przeznaczona dla osób, które podejmują wysiłek wyjścia z trudnej sytuacji życiowej (zob. wyrok WSA w Lublinie z 25 czerwca 2024 r. sygn. akt II SA/Lu 149/24). Postawa skarżącego, polegająca na unikaniu umówionej wizyty, niestawieniu się na wezwanie w terminie nieobjętym zwolnieniem lekarskim oraz próba narzucenia organowi nieaktualnych warunków kontraktu socjalnego z kwietnia 2023 r., stanowi jaskrawy przykład braku takiej współpracy. Należy podkreślić, że wsparcie socjalne nie może opierać się na roszczeniowych oczekiwaniach, lecz wymaga od wnioskodawcy wykazania inicjatywy w poprawie własnej sytuacji. W świetle ustaleń organu, skarżący wymogu tego nie spełnia, a dodatkowo podważa swoją wiarygodność poprzez podawanie sprzecznych informacji. Występuje bowiem istotna rozbieżność między deklaracjami skarżącego a ustaleniami organu. Pomimo, że skarżący deklaruje całkowity brak środków do życia, to jednocześnie twierdzi, że samodzielnie opłaca lokal, w którym mieszka oraz finansuje konkretne potrzeby tj. żywność, leki, utrzymanie konta telefonicznego. Twierdzenia te są niewiarygodne w świetle wywiadu środowiskowego, który nie wykazał cech ubóstwa w sposobie funkcjonowania skarżącego. Według, obserwacji pracowników socjalnych, zawsze schludnie ubrany, w dobrej kondycji fizycznej, ma dostęp do komputera, co odzwierciedlają składane przez niego pisma. Kluczowym dowodem są tu wyjaśnienia rodziców skarżącego udzielone podczas wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w dniu 16 lipca 2024 r., którzy wprost wskazali, że to oni ponoszą koszty utrzymania lokalu, w którym zamieszkuje skarżący. Jako ponoszone opłaty wymienili: OPEC 187,35 zł, opłatę na Spółdzielnię Mieszkaniową 164,99 zł, energię elektryczną 279,54 zł, wodę 160,06 zł i gaz 35,51 zł. Oświadczyli także, że w ostatnim czasie jest to jedyna forma pomocy jaka udzielają synowi. W tym kontekście należy uznać, że zarzuty skarżącego koncentrujące się na błędach w ustaleniach faktycznych poczynionych przez organ są zupełnie pozbawione podstaw. Akta sprawy wskazują, że organ – wbrew twierdzeniom skarżącego – nie kwestionuje, że skarżący prowadzi odrębne gospodarstwo domowe w rozumieniu art. 6 pkt 14 u.p.s. Jednakże przeprowadzenie wywiadu środowiskowego z rodzicami, nie wynikało z błędnego uznania ich za członków gospodarstwa domowego skarżącego, lecz z ustawowego obowiązku zbadania możliwości wsparcia alimentacyjnego (art. 103 ust. 1 u.p.s.). Zupełnie pozbawione podstaw są także twierdzenia skarżącego, że obowiązek pomocy spoczywa wyłącznie na MOPS. Pomoc społeczna ma charakter subsydiarny – jest wdrażana dopiero wtedy, gdy zawiodą inne źródła wsparcia, w tym rodzina. Ustalenia dotyczące rodziców były zatem niezbędne dla oceny, czy skarżący rzeczywiście wyczerpał własne możliwości wyjścia z trudnej sytuacji. Kwestionowane przez skarżącego ustalenia dotyczące korzystania z pralki czy realizowania recept przez rodziców skarżącego są prawnie irrelewantne, bowiem organ nie podnosił takiej argumentacji na żadnym etapie postępowania. Organ oparł się w swoich ustaleniach na domniemaniu prawdziwości wywiadu środowiskowego, będącego dokumentem urzędowym. Pomimo zaprzeczania faktom ustalonym w wywiadzie, skarżący nie przedłożył żadnych dowodów podważających twierdzenia jego rodziców w zakresie ponoszenia kosztów utrzymania lokalu, w którym zamieszkuje skarżący. Także twierdzenia skarżącego jakoby to nie jego rodzice, lecz on sam samodzielnie pokrywał koszty opłat mieszkaniowych, muszą zostać uznane za niezgodne ze stanem rzeczywistym, w sytuacji, gdy jednocześnie skarżący utrzymuje, że nie osiąga żadnych dochodów. Za całkowicie nietrafne należy uznać zarzuty dotyczące błędnych ustaleń stanu faktycznego w zakresie braku współpracy skarżącego z organem. Zupełnym zaprzeczeniem tego zarzutu pozostaje materiał dowodowy zgromadzony w aktach sprawy. Ustawowy obowiązek współpracy nie ogranicza się do czynności technicznych (podanie właściwego adresu i wpuszczenie pracowników socjalnych do mieszkania), lecz wymaga aktywnej postawy w dążeniu do przezwyciężenia trudnej sytuacji życiowej. Skarżący błędnie utożsamia minimum formalne z pełną współpracą. Próby zawarcia kontraktu socjalnego są elementem procesu pracy socjalnej, a nie jego oczywistym wynikiem. Z akt sprawy wynika, że organ podejmował liczne próby i działania aktywizacyjne w tym zakresie, ale zostały one udaremnione przez postawę skarżącego. Z kolei fakt składania przez skarżącego licznej korespondencji nie dowodzi braku działań ze strony organu, ale potwierdza roszczeniową postawę skarżącego, który neguje merytoryczne argumenty organu tylko z tego powodu, że są sprzeczne z jego oczekiwaniami, a to z kolei nie może być utożsamiane z wadliwym działaniem organu. Ponadto, jeśli skarżący twierdzi, że podejmuje starania o zatrudnienie, a nie przedkłada na to dowodów, organ ma prawo uznać to za brak rzeczywistej chęci zmiany swojej sytuacji życiowej. Twierdzenia o "braku chęci współpracy pracowników MOPS" są gołosłowne i stanowią jedynie próbę przerzucenia odpowiedzialności za brak przyznania świadczeń na pracowników organu, którzy – jak wynika z akt sprawy - działali w granicach obowiązującego prawa. Wszystkie ustalenia faktyczne zostały poczynione w oparciu o wywiady środowiskowe, dokumentację zgromadzoną w aktach oraz oświadczenia stron. Skarżący nie wykazał żadnych konkretnych dowodów, które mogłyby skutecznie podważyć ustalenia organu w zakresie jego relacji z rodziną oraz poziomu zaangażowania w proces usamodzielnienia się. Reasumując, w ocenie Sądu, zaskarżona decyzja została wydana na wyczerpująco zebranym i obiektywnie ocenionym materiale dowodowym, zgodnie z zasadami postępowania administracyjnego, a więc art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Na tej podstawie, organy bez naruszenia prawa prawidłowo uznały, że ustalone i uwzględnione okoliczności, mające wpływ na podjęte rozstrzygnięcie, uzasadniały wydanie rozstrzygnięcia o odmowie przyznania wnioskowanego świadczenia. Zaskarżone decyzje znajdują oparcie w materiale dowodowym sprawy, a uzasadnienie decyzji odpowiada wymogom określonym w art. 107 § 3 k.p.a. W tym stanie rzeczy skarga podlega oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a., o czym orzeczono jak w sentencji wyroku.