II SA/Lu 631/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz, Sędziowie Sędzia NSA Witold Falczyński, Asesor WSA Wiesława Achrymowicz-sprawozdawca, Protokolant referent-stażysta Agata Jakimiuk, po rozpoznaniu w dniu 15 grudnia 2004r. sprawy ze skargi K.M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie zasiłku rodzinnego i dodatków do zasiłku stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] r., w wyniku rozpoznania odwołania K.M., utrzymało w mocy pierwszoinstancyjną decyzję wydaną z upoważnienia Wójta Gminy o odmowie przyznania zasiłku rodzinnego i dodatków do niego na rzecz K.M., przywołując art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 4 ust. 2, art. 5 ust. 1, art. 8 i art. 9 w związku z art. 47 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, a to wobec przekroczenia kryterium dochodowego w przeliczeniu na osobę w rodzinie. Na powyższe rozstrzygnięcie administracyjne skargę złożyła K.M., zarzucając błędne wyliczenie przez organy rozstrzygające dochodu przypadającego na członka rodziny, skoro nie uległ pomniejszeniu o dochód utracony w postaci nagrody jubileuszowej oraz należności z tytułu dzierżawy części gospodarstwa rolnego, gdy zważyć uregulowania art. 5 ust. 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz § 17 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 05 marca 2004 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne, w świetle interpretacji przyjętej przez organy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Departamentu Świadczeń Krótkoterminowych z dnia 18 czerwca 2004 r. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wnosiło o jej oddalenie, akcentując okoliczność, że podnoszone argumenty dotyczące uzyskania nagrody jubileuszowej czy dochodu z tytułu dzierżawy gospodarstwa rolnego dotyczą okresu już po 2002 r., który w myśl art. 47 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych jest jurydycznie rozstrzygającym dla określenia dochodu przypadającego na członka rodziny przy ustalaniu prawa do omawianej kategorii świadczenia w okresie od 01 maja 2004 r. do 31 sierpnia 2005 r., jak właśnie w sprawie niniejszej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w wyniku złożenia skargi zważył, co następuje: Przedmiot żądania wniosku wszczynającego postępowanie administracyjne stanowiło świadczenie w postaci zasiłku rodzinnego oraz dodatków do niego. Zważywszy datę wystąpienia z wnioskiem do właściwego organu administracji, podlegał on jurydycznej ocenie na gruncie ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, przy zbędności odwoływania się do uregulowań międzyczasowych. Dyspozycja art. 3 pkt 11 ostatnio przywołanej ustawy organem właściwym do rozstrzygnięcia spraw z zakresu omawianej materii pierwszoinstancyjnie statuuje wójta bądź odpowiednio burmistrza, prezydenta miasta, właściwego ze względu na miejsce zamieszkania osoby ubiegającej się o wskazaną kategorię świadczenia z ubezpieczenia społecznego. Natomiast nie zawiera ona szczególnych uregulowań dla postępowania odwoławczego, przewidując mocą jej art. 32 ogólne odesłanie do stosowania przepisów ustawy o postępowaniu w administracji dla podejmowania proceduralnych czynności w kwestiach nieuregulowanych ustawą o świadczeniach rodzinnych w sposób szczególny. Następstwem przedstawionej regulacji jest jednoznaczna kwalifikacja niniejszej sprawy jako administracyjnej, na etapie pierwszoinstancyjnym podlegającej rozpoznaniu i rozstrzygnięciu przez ustawowo określony organ administracji publicznej, przy przyjęciu za rozstrzygające kryterium materialnego. Sytuacja proceduralna ulega jednak zasadniczej zmianie, gdy analizować w dalszej kolejności postępowanie odwoławcze. Tu ustawodawca, posługując się kryterium formalnym, mocą przepisów o charakterze szczególnych, przekazał sprawy z zakresu rozpatrywania odwołań od pierwszoinstancyjnych decyzji powziętych przez organy administracji, gdy chodzi o materię ubezpieczeń społecznych, w tym świadczeń rodzinnych wraz z dodatkami do nich, właściwości sądu powszechnego, zgodnie z brzmieniem art. 4778 k.p.c., a contrario wyłączając dla realizowania trybu odwoławczego drogę administracyjną, przypisaną co do zasady, przy braku szczególnych uregulowań, unormowaniem art. 17 k.p.a. właściwości zdefiniowanego jego mocą organu wyższego stopnia. W tym miejscu należy bowiem przywołać przepis art. 127 § 2 k.p.a., stanowiący o właściwości do rozpatrzenia odwołania organu administracji publicznej wyższego stopnia, jeżeli jednak ustawa nie przewiduje innego organu odwoławczego. Dla badanego niniejszym postępowania odwoławczego, zważywszy jego przedmiot w kontekście materialnoprawnej kwalifikacji wnioskowanej kategorii świadczenia, ustawodawca przewidział właśnie w sposób szczególny inny organ odwoławczy, którym jest sąd powszechny, w myśl regulacji zawartej w art. 4778 k.p.c., gdy zważyć brzmienie obowiązujące od 01 maja 2004 r., a zatem rozstrzygające dla jurydycznej oceny w kontrolowanym procedowaniu administracyjnym. Zatem Samorządowe Kolegium Odwoławcze podejmując decyzję w wyniku rozpatrzenia odwołania zainteresowanej uczyniło to, jako organ niewłaściwy w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a., a dalej bez formalnoprawnej podstawy, w sposób realizujący także hipotezę art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., ze skutkiem w postaci nieważności drugoinstancyjnej decyzji dotkniętej stwierdzoną formalnoprawną wadliwością przy jej wydaniu, gdy co do zasady sądowoadministracyjna kontrola jej legalności w omawianym proceduralnym aspekcie znajduje jurydyczną podstawę w uregulowaniu art. 21 ust. 2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych w związku z art. 3 § 2 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Z tych względów, na mocy art. 145 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł, jak w sentencji.