II SA/Lu 635/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Leszek Leszczyński, Sędziowie Asesor WSA Wiesława Achrymowicz,, Asesor WSA Bogusław Wiśniewski - sprawozdawca, Protokolant Referent – Joanna Janiak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 października 2005 r. sprawy ze skargi J.K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. Nr Rep.[...] w przedmiocie zastosowania wykonywania zastępczego wywozu odpadów z terenu nieruchomości I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz postanowienie Wójta Gminy z dnia [...] r. znak: [...], które nie podlegają wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz J.K. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Sygn. akt II SA / Lu 635/ 05 Uzasadnienie Postanowieniem z dnia [...] lutego 2005 r znak : [...] Wójt Gminy zlecił wykonanie w okresie do dnia 31 maja 2005 r. wywozu odpadów z terenu nieruchomości J.K. położonej w G. E.S. – Usługi Komunalne. Częstotliwość wywozu odpadów stałych określono w miarę potrzeb, a ponadto zobowiązano J.K. do wpłacenia zaliczki na poczet wykonania zastępczego w kwocie 55 złotych. W uzasadnieniu postanowienia podano, iż J.K. nie posiada dokumentów potwierdzających zawarcie umowy na wywóz odpadów stałych z podmiotem posiadającym zezwolenie Wójta Gminy, a wymaganej uchwałą nr [...] z dnia [...]grudnia 2003 r. Rady Gminy. Zgodnie z art. 6 ust.3 ustawy z dnia 13 września 1996 r o utrzymaniu czystości i porządku w gminach Gmina przejęła od właściciela nieruchomości obowiązek wywożenia odpadów stałych w trybie wykonania zastępczego. Na jego poczet orzeczono stosowną zaliczkę. Powyższe postanowienie na skutek zażalenia złożonego przez J.K. zostało utrzymane w mocy przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze. Kolegium przypomniało, iż stosownie do art.5 ust.1 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach , właściciele nieruchomości zapewniają utrzymanie czystości przez zbieranie powstałych na terenie nieruchomości odpadów komunalnych zgodnie z wymogami określonymi w uchwale Rady Gminy oraz pozbywanie się tych odpadów w sposób zgodny z przepisami ustawy i przepisami odrębnymi. Obowiązek ma odpowiednie zastosowanie także w przypadku gromadzenia nieczystości płynnych w zbiornikach bezodpływowych. W świetle art.6 ust.1 powołanej ustawy właściciele nieruchomości zobowiązani są do udokumentowania korzystania z usług wykonywanych przez zakład będący gminną jednostką organizacyjną lub przedsiębiorcę posiadającego zezwolenie na prowadzenie działalności w zakresie odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości przez okazanie umowy i dowodów płacenia za takie usługi. W przypadku , gdy właściciele nieruchomości nie udokumentują korzystania z tych usług obowiązki właścicieli nieruchomości w tym zakresie przejmuje w trybie wykonania zastępczego gmina. Art.128 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r o postępowaniu egzekucyjnym w administracji stanowi, iż wykonanie zastępcze stosuje się , gdy egzekucja dotyczy obowiązku wykonania czynności , którą można zlecić innej osobie do wykonania za zobowiązanego i na jego koszt. Zgodnie z art.128 tej ustawy w celu zastosowania środka egzekucyjnego określonego w art.127, organ egzekucyjny doręcza zobowiązanemu odpis tytułu wykonawczego i postanowienie ,że obowiązek objęty tytułem wykonawczym zostanie w trybie postępowania egzekucyjnego wykonany zastępczo przez inną osobę za zobowiązanego na jego koszt i niebezpieczeństwo. W postanowieniu o zastosowaniu wykonania zastępczego organ egzekucyjny może wezwać zobowiązanego do wpłacenia w określonym terminie określonej kwoty tytułem zaliczki na wykonanie zastępcze , z pouczeniem , że w przypadku nie wpłacenia jej w wyznaczonym terminie , zostanie ona ściągnięta w trybie egzekucji administracyjnej należności pieniężnych. W okolicznościach sprawy Kolegium uznało, że brak jest podstaw do zmiany zaskarżonego postanowienia. Z takim rozstrzygnięciem nie zgodził się J.K. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego podnosił, iż zaskarżone postanowienie jest nieuzasadnione. Jego zadaniem nie ma co wywozić z nieruchomości , jako , że nie ma tam żadnych odpadów. On sam na nieruchomości nie przebywał od listopada 2004 r do dnia 1 maja 2005 r. Stale mieszka w L. Jego pobyt na nieruchomości w G. jest sporadyczny i ma miejsce od maja do października. Nie ma skąd wziąć śmieci, aby je następnie wywieźć. Zwrócił uwagę, iż zlecenie wywozu odpadów firmie E.S. jest fikcją , gdyż ta nie posiada odpowiedniego sprzętu. Wynajmuje kontener z napisem "własność Urzędu Gminy ‘’ ustawiony na placu Gminy w miejscu publicznym , ogólnie dostępnym i na ten kontener nakazuje się zawarcie umowy oraz wnoszenie opłat sprzecznych z ustawą i uchwałą Rady Gminy , która jest zresztą wadliwa poprzez brak górnych stawek wyceny i brak wysokości stawek wywozu zastępczego. Skarżący podkreślił, iż nakazywanie zawarcia umowy pod groźba kary z firmą , która odmawia wywozu odpadów z terenu nieruchomości narusza jego prawa konstytucyjne do swobodnego wyboru. Będąc rencistą nie stać go na płacenie prywatnej firmie za coś , czego nie wykonuje. Gotów jest w każdej chwili podpisać umowę oraz wnosić opłaty za faktyczny wywóz odpadów komunalnych z nieruchomości. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało swoje stanowisko w sprawie. Dodatkowo w piśmie z dnia 4 października 2005 r skarżący przedstawił umowę zawartą w dniu 8 marca 2005 r z E.S. dotyczącą wywozu nieczystości stałych z jego posesji na okres od dnia 1 stycznia 2005 r do dnia 31 marca 2005 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje : Skarga jest zasadna , jednak z innych przyczyn niż wskazane w skardze, a które Sąd nie będąc związany granicami skargi ( art.134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz.U Nr 153, poz.1270 ze zmianami ) wziął pod uwagę z urzędu. Stosownie art. 5 ust.1 pkt.3 ustawy z dnia 13 września 1996 r o utrzymaniu czystości i porządku w gminach ( Dz.U Nr 132, poz.622 ze zmianami ) właściciele nieruchomości zapewniają utrzymanie czystości i porządku przez zbieranie powstałych na terenie nieruchomości odpadów komunalnych zgodnie z wymaganiami określonymi w uchwale gminy, o której mowa w art.4 oraz pozbywania się tych odpadów w sposób zgodny z przepisami ustawy i przepisami odrębnymi ; obowiązek ma odpowiednie zastosowanie także w przypadku gromadzenia nieczystości płynnych w zbiornikach bezodpływowych. Nadzór nad realizacją tego obowiązku sprawuje wójt, burmistrz lub prezydent miasta , a jego wykonanie podlega egzekucji administracyjnej ( art.5 ust.6 ). W przypadku obowiązku określonego w art.5 ust.1 pkt.3 właściciele nieruchomości obowiązani są do udokumentowania korzystania z usług wykonywanych przez zakład będący gminną jednostka organizacyjną lub przedsiębiorcę posiadającego zezwolenie na prowadzenie działalności w zakresie odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości lub w zakresie opróżniania zbiorników bezodpływowych i transportu nieczystości ciekłych , przez okazanie umowy i dowodów płacenia za takie usługi ( art.6 ust.1 ). W razie nie udokumentowania przez właścicieli nieruchomości korzystania z usług o których mowa wyżej obowiązki określone w art.5 ust.1 przejmuje w trybie wykonania zastępczego gmina ( art.6 ust.3 ). Zastrzeżenie wykonania zastępczego dla wykonania obowiązków określonych w art.5 ust.1 ustawy o utrzymaniu porządku i czystości w gminach nie może pozostawać , jak to przyjęto w rozpatrywanej sprawie , w oderwaniu od ogólnej zasady wyrażonej w powołanym art.5 ust.6 , stanowiącej , że ich wykonanie podlega egzekucji administracyjnej. Wykonanie zastępcze jest jednym ze środków egzekucyjnych umożliwiających egzekucję świadczeń o charakterze niepieniężnym ( art.1 pkt.12 lit.b ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r o postępowaniu egzekucyjnym w administracji ( teks jedn. Dz .U z 2002 r Nr 110 , poz. 968 ze zmianami ) , co prowadzi do oczywistego wniosku, iż środek ten może być zastosowany jedynie w toku postępowania egzekucyjnego. Według art.26 ust.1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji , egzekucję wszczyna się na wniosek wierzyciela i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego, samo zaś wszczęcie egzekucji następuje z chwilą doręczenia zobowiązanemu tytułu wykonawczego ( art.26 §5 pkt.1 ustawy ). Także w sytuacji prowadzenia egzekucji z urzędu , gdy wierzyciel jest jednocześnie organem egzekucyjnym , przystępuje on do egzekucji na podstawie tytułu wykonawczego , tyle że przez siebie wystawionego ( art.26 § 4 ). Bez wątpienia zatem nie dołączenie tytułu wykonawczego do wniosku o wszczęcie egzekucji lub jego braku przy prowadzeniu egzekucji z urzędu , udaremnia wszczęcie postępowania egzekucyjnego. W konsekwencji przyjąć należy, iż wszczęta w takich okolicznościach egzekucja jest egzekucja bezpodstawną. Powyższy wniosek znajduje uzasadnienie także w treści art.128 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, który nakazuje w celu zastosowania wykonania zastępczego doręczenie zobowiązanemu tytułu wykonawczego zgodnie z art.32 , oraz postanowienia , że obowiązek objęty tytułem wykonawczym zostanie w trybie postępowania egzekucyjnego wykonany zastępczo przez inną osobę za zobowiązanego , na jego koszt i niebezpieczeństwo. Obowiązek objęty wykonaniem zastępczym musi zostać zatem określony w tytule wykonawczym . Akta sprawy nie zawierają tytułu wykonawczego stanowiącego podstawę prowadzenia postępowania egzekucyjnego i zastosowania środka egzekucyjnego jakim jest wykonanie zastępcze. Brak jest też informacji, aby tytuł wykonawczy został skarżącemu doręczony. W tej sytuacji nie było zatem podstaw do zastosowania środka egzekucyjnego w postaci wykonania zastępczego. Z tych względów na podstawie art.145 § 1 lit a) i c) oraz art.135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U Nr 153, poz.1270 ze zmianami ) zaskarżone postanowienie jak i poprzedzające je postanowienie Wójta Gminy należało uchylić. O wstrzymaniu wykonania postanowień orzeczono na podstawie art.152 , a o kosztach na podstawie art.200 powołanej ustawy.