II SA/Lu 637/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz, Sędziowie Sędzia NSA Witold Falczyński, Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski (sprawozdawca), Protokolant Asystent sędziego Jakub Polanowski, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 14 listopada 2008 r. sprawy ze skargi Spółdzielni Mieszkaniowej [...] na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...]nr [...] w przedmiocie zakazu użytkowania obiektu oraz nakazu wykonania określonych robót budowlanych I. uchyla zaskarżoną decyzję, która nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku oraz uchyla decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego Miasta z dnia [...]., nr [...]; II. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz Spółdzielni Mieszkaniowej [...] kwotę 757 (siedemset pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżoną decyzją Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego po rozpoznaniu odwołania Spółdzielni Mieszkaniowej w Z. od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...]. znak : [...] zakazującej użytkowania kładki prowadzącej nad ulicą Jana Zamoyskiego w Z. i wykonania do dnia 30 września 2008r.: - izolacji na styku dźwigarów stalowych z gruntem zabezpieczającą przed korozją - cokołu na skraju stopni z betonu mrozoodpornego - warstwy zabezpieczającej przed dalszą korozją zbrojenia elementów prefabrykowanych - nowej warstwy wykończeniowej na ścianach oporowych - nowej powłoki malarskiej na balustradzie - oczyszczenia z rdzy elementów konstrukcyjnych i zabezpieczenia ich środkami antykorozyjnymi - wymiany lastrico na stopniach - ułożenia na schodach na gruncie nowej warstwy wykończeniowej uchylił powyższą decyzję w części dotyczącej zakazania użytkowania kładki i w tym zakresie orzekł o zakazie w trybie natychmiastowego wykonania, użytkowania kładki do czasu usunięcia nieprawidłowości poprzez wykonanie robót nakazanych powyższą decyzję, w pozostałej natomiast części decyzję organu I instancji utrzymał w mocy. W motywach decyzji podano, że w trakcie oględzin wybudowanej około 30 lat temu kładki KŁ – 1 przeprowadzonych w dniu 18 maja 2008r. stwierdzono skorodowanie jej stalowych elementów, liczne ubytki w betonie, wystające pręty zbrojeniowe, odstające lastrico obłożenia stopni schodowych oraz cokołu kładki, co powoduje zagrożenie dla korzystających z niej osób. W dniu 23 czerwca 2008r. została sporządzona ekspertyza stanu technicznego wspomnianej kładki, opracowana przez rzeczoznawcę budowlanego w specjalności konstrukcyjno – budowlanej, w której opisano stan podpór żelbetowych, dźwigarów stalowych, elementów prefabrykowanych, schodów oraz wskazano jakie prace naprawcze i zabezpieczające należy wykonać. Organ zaznaczył, że stosownie do art. 61 Prawa budowlanego na właścicielu lub zarządcy obiektu budowlanego ciąży obowiązek utrzymania go w należytym stanie technicznym i estetycznym. W celu skorygowania stwierdzonych nieprawidłowości w zakresie utrzymania obiektu budowlanego organ nadzoru budowlanego może, na podstawie art.66 tej ustawy, nakazać wykonanie stosownych robót budowlanych , mających na celu usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości. Do zastosowania powyższego trybu wystarczy wystąpienie możliwości zagrożenia życia lub zdrowia ludzi, niebezpieczeństwa mienia bądź środowiska ( art.66 ust.1 pkt.1 ) , albo użytkowanie obiektu w sposób zagrażający życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia lub środowiska ( art.66 ust.1 pkt.2 ) albo nieodpowiedni stan techniczny ( art.66 ust.1 pkt.3 ), czy też fakt oszpecenia wyglądem otoczenia ( art.66 ust.1 pkt.4 ). Zdaniem organu ustalony w sprawie stan techniczny przedmiotowej kładki upoważniał do wydania decyzji w oparciu o art.66 ust.1 pkt.1 i 2 oraz ust.2 prawa budowlanego. Jednocześnie organ odwoławczy, zgodnie z treścią art.66 ust.2 prawa budowlanego w oparciu o art. 108 kpa nadał decyzji rygor natychmiastowej wykonalności. Organ przypomniał, że stosownie do art.66 prawa budowlanego obowiązki o jakich stanowi ten przepis mogą zostać nałożone na właściciela lub zarządcę obiektu budowlanego. Nie ulega wątpliwości, że kładka została wykonana w trakcie realizacji osiedla mieszkaniowego Nowe Miasto II i pozostaje w zasobach spółdzielni. O zasadności takiego stanowiska przesądził Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalając skargę spółdzielni na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...]. Organ odwoławczy podkreślił ponadto, że spółdzielnia założyła i prowadzi książkę obiektu budowlanego, a z art. 64 prawa budowlanego wynika, że podmiotem zobowiązanym do jej prowadzenia jest właściciel lub zarządca obiektu budowlanego. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Spółdzielnia Mieszkaniowa zarzuciła decyzji naruszenie art.156 § 1 pkt. 4 kpa poprzez skierowanie jej do osoby nie będącej stroną i wniosła o stwierdzenie jej nieważności. Zdaniem wnoszącej skargę, która nie kwestionowała złego stanu technicznego przedmiotowej kładki, zobowiązanym do wykonania jej remontu jest Prezydent Miasta. Skarżąca zauważyła, że działka nr. 185/4, przez którą przebiega ulica Zamoyskiego, stanowi własność Skarbu Państwa. Zatem kładka, która jest związana na trwale z tą działką podporami żelbetonowymi, stanowi jej część składową i także jest własnością Skarbu Państwa ( art. 47 i 48 k.c ). Ponadto stosownie do art. 4 pkt.13 ustawy z dnia 21 marca 1985r. o drogach publicznych ( jedn. tekst Dz.U z 2007r. Nr 19, poz. 115 ze zmianami ) kładka zaliczana jest do drogowych obiektów budowlanych wchodzących w skład drogi ( art.4 pkt.2 ustawy ). Ponieważ ulica Zamoyskiego jest drogą powiatową będącą w zarządzie Prezydenta Miasta ( art.19 ust.1 pkt.5 ustawy ), jest on zobowiązany, zgodnie z treścią art.20 pkt.2 ustawy o drogach publicznych, do jej remontu. Zdaniem wnoszącej skargę oceny tej nie zmienia prowadzenie przez nią książki obiektu budowlanego. Okoliczność ta nie może zmienić ustawowych regulacji prawnych wynikających z powołanych ustaw. Także Wojewódzki Sąd Administracyjny w powołanym w decyzji wyroku, wbrew stanowisku organu, nie zajmował się zagadnieniem własności czy też sprawowania zarządu nad kładką. W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego podtrzymał swoją argumentację w sprawie i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje : Stosownie do art. 61 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2000 r. Nr 106, poz. 1126 ze zm.) w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania kwestionowanych decyzji obowiązek utrzymywania budynku w należytym stanie technicznym obciąża zarówno jego właściciela jak i zarządcę. W razie stwierdzenia, że obiekt budowlany jest w nieodpowiednim stanie technicznym lub jest użytkowany w sposób zagrażający życiu lub zdrowiu ludzi, środowiska albo bezpieczeństwu mienia właściwy organ wydaje decyzję nakazującą usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości (art. 66 pkt 1 i 2 Prawa budowlanego). Adresatem takiej decyzji może być zarówno właściciel jak i zarządca nieruchomości, skoro na obu tych podmiotach spoczywa obowiązek utrzymania obiektu budowlanego w należytym stanie technicznym. Określenie w sposób alternatywny w omawianych przepisach osób odpowiedzialnych za stan techniczny obiektów budowlanych nie oznacza jednak, że organy nadzoru budowlanego są zwolnione do wskazania jednej z nich w oderwaniu od szczególnych okoliczności faktycznych sprawy. Odnosi się to zwłaszcza do sytuacji, gdy osoby zobowiązane do utrzymywania obiektów budowlanych w należytym stanie technicznym są wprost wskazane w odrębnych ustawach. Rację ma skarżąca spółdzielnia, gdy przekonuje, że wskazanie osoby zobowiązanej w niniejszej sprawie powinno nastąpić z uwzględnieniem przepisów ustawy z dnia 21 marca 1985r. o drogach publicznych ( jedn. tekst Dz.U z 2007r. Nr 19, poz. 115 ze zmianami ). Wniosek taki nasuwa charakter przedmiotowego obiektu budowlanego jakim jest kładka, zapewniająca komunikację pieszą ponad ulicą Jana Zamoyskiego. W świetle art. 4 ust. 13 wspomnianej ustawy stanowi ona obiekt mostowy, który z kolei zgodnie z ust.12 tego przepisu, jest drogowym obiektem inżynierskim, stanowiącym wraz z budowlą, urządzeniami oraz instalacjami stanowiącymi całość techniczno – użytkową – drogę w rozumieniu art.4 ust. 2 tej ustawy. To zaś upoważnia do stwierdzenia, że w tym przypadku znajduje zastosowanie art. 20 ust.4 ustawy zgodnie z którym utrzymanie nawierzchni drogi, chodników , drogowych obiektów inżynierskich, urządzeń zabezpieczających ruch i innych urządzeń związanych z drogą należy do zarządcy drogi. Przez utrzymanie drogi, w tym bez wątpienia także drogowych obiektów inżynierskich, ustawa rozumie wykonywanie robót konserwacyjnych, porządkowych i innych , zmierzających do zwiększenia bezpieczeństwa i wygody ruchu, w tym także odśnieżanie i zwalczanie śliskości zimowej ( art.4 ust. 20 ). W granicach miast na prawach powiatu zarządcą wszystkich dróg publicznych z wyjątkiem autostrad i dróg ekspresowych jest prezydent miasta ( art.19 ust.5 ). Słusznie zatem podnosi skarżąca, że dla wskazania osoby określonej do wykonania wskazanych w decyzji robót budowlanych bez znaczenia pozostaje, kto prowadzi książkę obiektu budowlanego. Zauważyć jednak trzeba, że stosownie do Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 16 lutego 2005r. w sprawie sposobu numeracji i ewidencji dróg publicznych , obiektów mostowych , tuneli , przepustów i promów oraz rejestru numerów nadanych drogom, obiektom mostowym i tunelom (Dz.U. Nr 67 poz. 582 ) wydanym na podstawie art.10 ust.12 ustawy o drogach publicznych , książkę drogi publicznej prowadzi właściwy zarządca drogi, osobno dla każdego odcinka drogi ( § 10 ). Rozporządzenie nie posługuje się w tym przypadku pojęciem właściciela obiektu budowlanego. Z tych względów na podstawie art.145 § 1 pkt. 1 lit.a) i c) oraz art.135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U Nr 153, poz.1270 ze zmianami ) należało uchylić zarówno zaskarżoną decyzję jak i poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Zamościu. O wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji orzeczono na podstawie art.152, a o kosztach w oparciu o art.200 i 205 § 2 cytowanej ustawy