II SA/Lu 64/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marta Laskowska-Pietrzak, Sędziowie Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec,, Sędzia NSA Witold Falczyński (sprawozdawca), Protokolant Starszy sekretarz sądowy Agnieszka Wojtas, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 5 czerwca 2018 r. sprawy ze skargi B.M.-O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] listopada 2017 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia rodzicielskiego oddala skargę. Sygn. akt II SA/Lu [...] U Z A S A D N I E N I E Zaskarżoną decyzją z dnia [...] listopada 2017 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze – po rozpatrzeniu odwołania B. M. od decyzji Prezydenta Miasta L. z dnia [...] września 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia rodzicielskiego na dziecko R. O. - na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 ze zm. – dalej jako "k.p.a.") oraz art. 17c ust. 1 pkt 1 w związku z art. 27 ust. 5 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1952 ze zm. – dalej jako "u.ś.r."), utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Rozstrzygnięcie powyższe zostało wydane w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych: W dniu [...] września 2017 r. B. M. złożyła do Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w L. (dalej także jako: MOPR w L.) wniosek o przyznanie świadczenia rodzicielskiego na syna R. O. urodzonego w dniu [...] grudnia 2016 r. Wer wniosku tym zawarła oświadczenie, że pobiera świadczenie pielęgnacyjne w związku z opieka nad starszym synem J. O. i nie rezygnuje z jego pobierania. Decyzją z dnia [...] września 2017 r. Kierownik sekcji ds. świadczeń socjalnych Nr 1 MOPR w L., działając z upoważnienia Prezydenta Miasta L., odmówił przyznania wnioskodawczyni przedmiotowego świadczenia. W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji wskazał, że decyzją z dnia [...] kwietnia 2017 r. nr [...] B. M. zostało przyznane świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku ze sprawowaniem opieki nad synem J. O., na okres od dnia [...] kwietnia 2017 r. do dnia [...] kwietnia 2022 r. w wysokości [...] zł. Mając na względzie oświadczenie strony, iż nie rezygnuje ona z pobierania świadczenia pielęgnacyjnego, organ pierwszej instancji uznał, że w sprawie zachodzi zbieg świadczeń, co w świetle art. 27 ust. 5 u.ś.r. uniemożliwia przyznanie stronie wnioskowanego świadczenia rodzicielskiego. W odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji B. M. wniosła o jej uchylenie w całości i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez przyznanie jej wnioskowanego świadczenia. Strona zarzuciła organowi pierwszej instancji błędną interpretację art. 27 ust. 5 u.ś.r., polegającą na przyjęciu, że przepis ten dotyczy również przypadków, w których rodzic pobiera świadczenie pielęgnacyjne na starsze dziecko, a wniosek o przyznanie świadczenia rodzicielskiego dotyczy nowo narodzonego dziecka. Na poparcie stanowiska powołała liczne orzeczenia sądów administracyjnych. Utrzymując w mocy decyzję organu pierwszej instancji Samorządowe Kolegium Odwoławcze, w powołanej na wstępie decyzji z dnia [...] listopada 2017 r. (zaskarżonej w niniejszej sprawie), wskazało, że w stanie faktycznym niniejszej sprawy brak jest podstaw, aby przyznać stronie prawo do świadczenia rodzinnego na syna R. O.. Zgodnie bowiem z art. 27 ust. 5 u.ś.r. w brzmieniu nadanym art. 6 pkt 17 ustawy z dnia 7 lipca 2017 r. o zmianie niektórych ustaw związanych z systemami wsparcia rodzin (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1428 – dalej jako "ustawa nowelizująca"), obowiązującym od dnia 1 sierpnia 2017 r., w przypadku uprawnień do świadczenia rodzicielskiego oraz świadczenia pielęgnacyjnego przysługuje jedno z tych świadczeń wybrane przez osobę uprawnioną. Przepis ten ma zastosowanie również w przypadku, gdy świadczenia te przysługują w związku z opieką nad różnymi osobami, co wynika wprost z jego brzmienia. W obecnym stanie prawnym treść powołanego przepisu nie nasuwa żadnych wątpliwości interpretacyjnych, a w związku z tym stanowisko wyrażone w przytoczonym w odwołaniu orzecznictwie sądów administracyjnych – w ocenie Kolegium – stało się nieaktualne. B. M. – reprezentowana przez adwokata J. P. – wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie na powyższą decyzję ostateczną Samorządowego Kolegium Odwoławczego. W treści skargi skarżąca decyzji tej zarzuciła naruszenie: 1. art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez zaniechanie realizacji zasady kontroli i nadzoru nad przestrzeganiem prawa w postępowaniu administracyjnym oraz niepodjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i do załatwienia sprawy z uwzględnieniem interesu społecznego, poprzez błędną ocenę prawną skutkującą wydaniem decyzji utrzymującej w mocy decyzję Prezydenta Miasta L. z dnia [...] września 2017 r., odmawiającą przyznania skarżącej świadczenia rodzicielskiego; 2. art. 8 k.p.a. poprzez niezrealizowanie obowiązku prowadzenia postępowania w taki sposób, aby pogłębiać zaufanie obywateli do organów Państwa; 3. art. 27 ust 5 u.ś.r. w brzmieniu obowiązującym w dacie nabycia prawa do świadczenia rodzicielskiego, w kontekście art. 6 ust. 16 w zw. z art. 17 ustawy o zmianie niektórych ustaw związanych z systemami wsparcia rodzin z dnia 7 lipca 2017 r. (Dz.U. z 2017 r. poz. 1428) poprzez jego błędną wykładnię polegającą na błędnym przyjęciu, że wskazany w ww. przepisie zbieg uprawnień w dotyczył również tych przypadków, gdy rodzic pobiera świadczenie pielęgnacyjne na starsze dziecko, a wystąpi z wnioskiem o przyznanie świadczenia rodzicielskiego na kolejne nowo narodzone dziecko, zamiast prawidłowej wykładni, że zbieg ten dotyczył tylko uprawnień przysługujących rodzicowi na jedno i to samo dziecko, co w konsekwencji skutkowało niezasadną odmową przyznania świadczenia rodzicielskiego, podczas gdy z ustawy zmieniającej jednoznacznie wynika, że przepisy ustawy zmienianej, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, mają zastosowanie po raz pierwszy przy ustalaniu prawa do świadczeń na okres zasiłkowy rozpoczynający się od dnia 1 listopada 2017 r. W oparciu o powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji z dnia [...] września 2017 r. Ponadto wniosła o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu sądowoadministracyjnym według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Na wstępie podkreślić należy, że zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 1066 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, o ile ustawy nie stanowią inaczej. Kontrola ta przebiega w trybie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r, poz. 1369 ze zm. - dalej jako "p.p.s.a."), przy czym w świetle art. 134 § 1 tej ustawy, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W toku badania legalności zaskarżonego aktu administracyjnego sąd ocenia zatem, czy akt ten jest zgodny z przepisami prawa materialnego obowiązującymi w dniu jego wydania oraz, czy w istotny sposób nie narusza przewidzianych w k.p.a. oraz w ustawach szczególnych przepisów procedury administracyjnej. Kontrola ta jest przy tym dokonywana według stanu prawnego obowiązującego na dzień wydania decyzji ostatecznej. Rozpoznając sprawę według powyższych kryteriów Sąd doszedł do wniosku, że skarga nie jest zasadna. Zaskarżona decyzja odpowiada bowiem przepisom prawa obowiązującym w dacie jej wydania. Przedmiotem żądania skarżącej B. M.-O., wyrażonego we wniosku z dnia [...] września 2017 r., było ustalenie prawa do świadczenia rodzicielskiego na dziecko R. O.. Odmawiając przyznania skarżącej wnioskowanego świadczenia organy obu instancji powołały się natomiast na przepis art. 27 ust. 5 u.ś.r., regulujący kwestię zbiegu uprawnień do świadczeń rodzinnych. Zgodnie z aktualnym brzmieniem ww. unormowania, w przypadku zbiegu uprawnień do następujących świadczeń: 1) świadczenia rodzicielskiego lub 2) świadczenia pielęgnacyjnego, lub 3) specjalnego zasiłku opiekuńczego, lub 4) dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10, lub 5) zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia [...] kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów - przysługuje jedno z tych świadczeń wybrane przez osobę uprawnioną - także w przypadku gdy świadczenia te przysługują w związku z opieką nad różnymi osobami. Zawarte w końcowej części przytoczonego przepisu sformułowanie: "także w przypadku gdy świadczenia te przysługują w związku z opieką nad różnymi osobami", zostało dodane do jego treści na mocy art. 6 pkt 17 ustawy z dnia 7 lipca 2017 r. o zmianie niektórych ustaw związanych z systemami wsparcia rodzin. Wskazana ustawa nowelizująca weszła w życie z dniem 1 stycznia 2018 r., przy czym w świetle dyspozycji jej art. 17, przepisy ustawy zmienianej w art. 6 (a więc m.in. art. 27 ust. 5 u.ś.r.), w brzmieniu nadanym ustawą nowelizującą, mają zastosowanie po raz pierwszy przy ustalaniu prawa do świadczeń na okres zasiłkowy rozpoczynający się od dnia 1 listopada 2017 r. Jak wyjaśniono w uzasadnieniu projektu ustawy nowelizującej (druk sejmowy nr [...]), "doprecyzowanie art. 27 ust. 5 ustawy ma na celu zapewnienie jednolitości stosowania przepisów ustawy przez organy właściwe i jednoznacznego wskazania, że nie jest możliwa kumulacja wielu rodzajów świadczeń finansowanych z budżetu państwa, które są związane z brakiem aktywności zawodowej spowodowanej opieką nad dzieckiem lub innym członkiem rodziny". Nowelizacja art. 27 ust. 5 u.ś.r. wyeliminowała zatem ewentualne wątpliwości, czy określony w tym przepisie zbieg uprawnień do określonych świadczeń rodzinnych występuje tylko w sytuacji, osoba sprawująca opiekę lub wychowanie jest uprawniona do różnych (wymienionych w tym przepisie) świadczeń na to samo dziecko, czy również w przypadku uprawnienia danej osoby do określonych w tym przepisie świadczeń z tytułu wychowywania lub opieki nad różnymi dziećmi. Ze znowelizowanego brzmienia art. 27 ust. 5 u.ś.r. wynika bowiem wprost, że dla zaistnienia zbiegu uprawnień do świadczeń rodzinnych istotne jest wyłącznie to, czy osoba uprawniona pobiera jedno ze świadczeń wymienionych w tym przepisie, a bez znaczenia pozostaje okoliczność nad kim sprawowana jest opieka lub wychowanie. Tym samym przepis art. 27 ust. 5 u.ś.r. dotyczy prawa do przyznania jednego ze świadczeń rodzinnych na skutek zbiegu uprawnień, na podstawie wyboru osoby uprawnionej, w sytuacji wychowywania lub opieki zarówno nad tym samym dzieckiem, jak i nad różnymi dziećmi. Powyższa nowelizacja, która – co istotne – nie miała charakteru zmiany zakresu podmiotowego art. 27 ust. 5 u.ś.r., a jedynie miała na celu doprecyzowanie dyspozycji tego przepisu, pozwala za błędny uznać pogląd ukształtowany w orzecznictwie sądów administracyjnych na gruncie dotychczasowego brzmienia art. 27 ust. 5 u.ś.r. (wyrażony m.in. w orzeczeniach powołanych przez skarżącą w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji, a także częściowo w skardze), jakoby do zbiegu uprawnień do określonych świadczeń rodzinnych dochodziło tylko w sytuacji, gdy mamy do czynienia ze zbiegiem uprawnień w sensie podmiotowym zarówno co do osoby sprawującej opiekę lub wychowanie jak i osoby wymagającej opieki. W okolicznościach niniejszej sprawy bezsporne pozostaje, że decyzją z dnia [...] kwietnia 2017 r. nr [...], wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta L. przez Podinspektora MOPR w L. M. D., przyznano skarżącej świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku ze sprawowaniem opieki nad starszym synem J. O., na okres od dnia [...] kwietnia 2017 r. do dnia [...] kwietnia 2022 r. (k. 8 akt. adm. I inst.). Decyzja ta jako ostateczna funkcjonuje w obrocie prawnym i jest realizowana poprzez comiesięczną wypłatę skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego. Jednocześnie nie budzi żadnych wątpliwości, że skarżąca, ubiegając się w dniu [...] września 2017 r. o przyznanie świadczenia rodzicielskiego na młodszego syna R. O., w istocie dokonała wyboru pomiędzy wnioskowanym świadczeniem, a świadczeniem dotychczas pobieranym, zawierając na druku wniosku jednoznaczne oświadczenie, iż nie rezygnuje z pobierania świadczenia pielęgnacyjnego na starszego syna J. O.. W tym stanie rzeczy organy obu instancji prawidłowo stwierdziły, iż w przypadku skarżącej B. M. zachodzi określony w art. 27 ust. 5 u.ś.r. zbieg uprawnień do świadczeń rodzinnych, tj. zbieg prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na starszego syna J. O. z prawem do świadczenia rodzicielskiego na młodszego syna R. O.. Wobec zaś braku rezygnacji z przyznanego skarżącej wcześniej świadczenia pielęgnacyjnego, co należało potraktować jako wybór tego świadczenia spośród dwóch rodzajów świadczeń, do których strona jest uprawniona, zasadnie odmówiono przyznania skarżącej wnioskowanego świadczenia rodzicielskiego. Końcowo należy podkreślić, że zamierzonego skutku w postaci uwzględniania skargi nie mógł odnieść zawarty w niej zarzut, jakoby ze względu na treść art. 17 ustawy nowelizującej, w niniejszej sprawie nie miał zastosowania art. 27 ust. 5 u.ś.r. w brzmieniu nadanym ta ustawą, lecz przepis ten należało w tej sprawie zastosować w brzmieniu poprzednim. Podkreślić raz jeszcze należy, że zmiana treści art. 27 ust. 5 u.ś.r. dokonana ustawą nowelizującą, przepis ten jedynie doprecyzowała, a nie zmieniła zakresu jego stosowania. Zastosowanie w niniejszym postępowaniu tego przepisu w poprzednim brzmieniu nie mogłoby zatem mieć wpływu na treść zapadłego rozstrzygnięcia. Z tych wszystkich względów, nie znajdując podstaw do uwzględnienia skargi, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.