II SA/Lu 640/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Witold Falczyński, Sędziowie Sędzia NSA Leszek Leszczyński,, Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz (sprawozdawca), Protokolant Asystent sędziego Marcin Małek, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 28 listopada 2008 r. sprawy ze skargi W. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy skierowania do domu opieki społecznej uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wójta Gminy z dnia [...] r. nr [...]. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 17 lipca 2008 r., wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa, po rozpatrzeniu odwołania W. P. od decyzji Wójta Gminy z dnia 15 maja 2008 r., znak: [...], odmawiającej skierowania do Domu Pomocy Społecznej – utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wyjaśnił, że W. P. jest osobą samotną, zameldowaną na stałe w O. przy ul. K. [...] i ma tam zagwarantowane prawo dożywotniego pobytu. Według orzeczenia komisji lekarskiej jest ona osobą o znacznym stopniu niepełnosprawności, lecz nie wymaga stałej i długotrwałej opieki, a tylko częściowej pomocy drugiej osoby. W świetle przeprowadzonego wywiadu środowiskowego W. P. jest osobą sprawną ruchowo (porusza się samodzielnie w mieszkaniu i poza domem), samodzielnie przygotowuje posiłki i jest w stanie zadbać o higienę osobistą. Warunki mieszkaniowe w O. są dobre, a zamieszkała tam rodzina nie stawia przeszkód, by W. P. tam zamieszkiwała. Dla zapewnienia odwołującej się warunków normalnej egzystencji wystarczająca byłaby pomoc w formie specjalistycznych usług opiekuńczych oferowana jej przez ośrodek pomocy społecznej. Z tej formy pomocy nie chciała ona jednak skorzystać. Przepis art. 54 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2008 r. o pomocy społecznej wskazuje jako przesłankę skierowania do domu pomocy społecznej niemożność zapewnienia usług opiekuńczych w miejscu zamieszkania osobie potrzebującej opieki, która ze względu na wiek, chorobę lub niepełnosprawność nie może samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu. Okoliczności takie nie zachodzą w przypadku W. P., skoro usługi opiekuńcze oferowane jej przez gminę mogłyby jej pomóc w zaspakajaniu codziennych potrzeb życiowych. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie wniosła W. P. prosząc o umieszczenie jej w domu pomocy społecznej. Zarzuciła w skardze, że przedstawione w uzasadnieniu decyzji argumenty są nieprawdziwe poza stwierdzeniem, że jest ona prawie 80-letnią schorowaną inwalidką. Twierdzenie zaskarżonej decyzji, że mogłaby prowadzić normalną egzystencję zamieszkując "prawdziwie" w O. i korzystając z doraźnych usług opiekuńczych ośrodka pomocy społecznej, nie znajduje żadnego uzasadnienia. W rzeczywistości bowiem jest osobą samotną, nie mającą żadnej rodziny. Dom przy ul. K. [...] w O. jest zamieszkały przez rodzinę jej byłego męża, jaką stworzył ze swoją nieżyjącą już konkubiną. Jest to rodzina patologiczna, w której dominuje pijaństwo i konflikty. Z ludźmi tymi nie łączą skarżącej żadne więzy, a warunki w jakich przyszło jej wspólnie z nimi mieszkać spowodowały konieczność wyprowadzenia się "na stancję". Nie stać jej na wynajem mieszkania ze skromnej emerytury. Stanowisko wyrażone w decyzji, iż może zamieszkiwać w O. i korzystać z usług opiekuńczych jest nie do przyjęcia, albowiem przeznaczony dla niej w tym domu pokój jest nieogrzewany, nie ma dostępu do kuchni, ani sanitariatu i nie ma osobnego wejścia. Zamieszkiwanie w przejściowym pokoju, bez wody i kanalizacji przez osobę niepełnosprawną w podeszłym wieku nie jest normalną egzystencją. Pozostawienie jej w otoczeniu wrogich jej ludzi, w atmosferze awantur, kłótni i wyganiania z domu byłoby moralnie naganne. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sąd administracyjny sprawuje kontrolę w zakresie zgodności zaskarżonej decyzji z obowiązującym prawem, do czego jest uprawniony w świetle art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.). Skargę należy uznać za zasadną, bowiem domaga się ona w istocie wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji, która wydana została z naruszeniem prawa. W sprawie nie zostały bowiem należycie wyjaśnione okoliczności istotne dla jej ostatecznego rozstrzygnięcia. Zadania państwa w zakresie pomocy społecznej, rodzaje świadczeń oraz zasady i tryb ich udzielania regulują przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jedn. Dz.U. z 2008 r. Nr 115, poz. 728 ze zm.). Zaskarżona decyzja błędnie podaje zarówno w osnowie, jak i uzasadnieniu, że jest to ustawa z dnia 17 czerwca 2008 r. Zgodnie z art. 36 pkt 2 lit. "o" powołanej ustawy świadczeniem z pomocy społecznej jest pobyt i usługi w domu pomocy społecznej . Przepisy art. 54 ust. 1 tejże ustawy stanowi, że osobie wymagającej całodobowej opieki z powodu wieku, choroby lub niepełnosprawności, nie mogącej samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu, której nie można zapewnić niezbędnej pomocy w formie usług opiekuńczych, przysługuje prawo do umieszczenia w domu pomocy społecznej. Organy administracji obu instancji, orzekające w niniejszej sprawie nie kwestionowały, iż skarżąca W. P. jest osobą w podeszłym wieku i legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Uznały jednakże, że jest ona w stanie prawidłowo funkcjonować w miejscu zamieszkania z częściową pomocą osób drugich. Nie spełnia zatem ustawowych przesłanek dla umieszczenia w domu pomocy społecznej określonych w art. 54 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej albowiem wystarczające dla jej samodzielnego funkcjonowania w codziennym życiu jest zapewnienie usług opiekuńczych. W ocenie Sądu, zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem przepisów art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 kpa. Wydając zaskarżoną decyzję, organ odwoławczy nie przeprowadzał uzupełniającego postępowania dowodowego, ani też nie analizował należycie zebranego w sprawie przez organ pierwszej instancji materiału dowodowego. Podzielił on w pełni stanowisko organu pierwszej instancji w zakresie oceny dowodów oraz rozstrzygnięcia. Z zebranego materiału dowodowego, a w szczególności z wywiadu środowiskowego wynika, że skarżąca W. P. zamieszkuje obecnie w C. przy ul. P. [...]. Jest to mieszkanie osoby obcej, która wynajęła część lokalu mieszkalnego W. P., wspólnie w tym mieszkaniu zamieszkują, a skarżąca korzysta przy tym z opieki i pomocy właścicielki mieszkania. Organ pierwszej instancji przyjął, a organ odwoławczy zaakceptował, że W. P. zamieszkuje w tzw. bloku mieszkalnym, w trzypokojowym mieszkaniu z kuchnią i łazienką, wyposażonym w niezbędny sprzęt codziennego użytku. W mieszkaniu tym jest czysto, a W. P. samodzielnie się tam porusza, przygotowuje posiłki i dba o higienę osobistą we własnym zakresie. Oceniając te warunki egzystencji zaproponował jej pomoc w formie usług opiekuńczych MOPR oraz uczestnictwo w Domu Dziennego Pobytu w C., a odmówił umieszczenia w domu pomocy społecznej. Jednocześnie organ pierwszej instancji uznał, że usługi opiekuńcze powinny być świadczone skarżącej w miejscowości O., gdzie ma ona prawo dożywotniego pobytu w domu przy ul. K. [...]. W zaskarżonej decyzji organ odwoławczy stwierdził, że rodzina nie stawia przeszkód, by korzystała ona z prawa dożywotniego zamieszkiwania w O. Organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji nie zajął jednoznacznego stanowiska, które warunki mieszkaniowe skarżącej, to jest w C., czy w O. przyjął za stwarzające możliwość samodzielnej egzystencji skarżącej bez konieczności umieszczania jej w domu opieki społecznej. Zaskarżona decyzja nie odniosła się w żaden sposób do zarzutu skarżącej, że z niewielkiej emerytury (790 zł) nie jest ona w stanie nadal wynajmować mieszkania w C. i tym samym korzystać z usług opiekuńczych i pobytu w Domu Dziennego Pobytu w C. Twierdzenie, że skarżąca może nieodpłatnie zamieszkiwać w O. przy ul. K. [...] i tam normalnie funkcjonować w codziennym życiu korzystając z takiej formy pomocy społecznej, jaką są usługi opiekuńcze, jest co najmniej przedwczesne w świetle zebranego w sprawie materiału dowodowego. W aktach administracyjnych brak jest dowodu na to, w jakim zakresie skarżąca W. P. ma prawo dożywotniego zamieszkiwania w tym lokalu. Z aktu notarialnego sporządzonego w dniu 8 stycznia 2001 r., Rep. [...], wynika tylko służebność osobista J. K. do mieszkania w pokoju i kuchni od strony zachodniej w domu mieszkalnym we wsi O. [...], gmina C. Jakkolwiek akt ten zawiera wzmiankę o służebności osobistej dożywotniego mieszkania w tym budynku na rzecz W. P., to nie wynika z niego jaki lokal mieszkalny miałaby ona zajmować. Organ nie wyjaśnił i nie odniósł się do podnoszonych przez skarżącą okoliczności, że przysługuje jej w O. prawo do zajmowania jednego pomieszczenia mieszkalnego, pozbawionego ogrzewania, kanalizacji i miejsca w którym mogłaby przygotowywać posiłki. W sprawie niniejszej konieczne jest ustalenie, czy skarżącej przysługuje istotnie służebność osobista dożywotniego zamieszkiwania w określonym lokalu mieszkalnym i czy w tym lokalu istotnie mogłaby ona samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu przy zapewnieniu jej niezbędnej pomocy w formie usług opiekuńczych. Organ powinien ocenić, czy skarżąca w tym lokalu mogłaby mieć zapewniony podstawowe standardy w zakresie dostępu do kuchni, łazienki i ogrzewania, a także czy lokal ten jest wyodrębniony do samodzielnego zamieszkiwania przez skarżącą tak, by nie przebywały w nim osoby obce, z którymi skarżąca nie jest spokrewniona, a pozostaje z nimi w konflikcie, który zmusił ją do opuszczenia tego miejsca zamieszkania. O ile bowiem przeznaczona do zamieszkiwania przez skarżącą część budynku mieszkalnego byłaby w istocie pozbawiona ogrzewania, możliwości przygotowania posiłków oraz dostępu do kanalizacji, to nie byłoby podstaw do przyjęcia, że w takim lokalu istnieją warunki do samodzielnego funkcjonowania w codziennym życiu osoby niepełnosprawnej w podeszłym wieku, nawet przy zapewnieniu jej pomocy w formie usług opiekuńczych. Wyjaśnienie powyższych okoliczności jest niezbędne dla dokonania oceny, czy wniosek skarżącej o przyznanie jej pomocy społecznej w postaci umieszczenia w domu pomocy społecznej jest uzasadniony. Mając powyższe na względzie, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i "c" w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji.