II SA/Lu 643/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz (spr.), Sędziowie Maciej Kierek Sędzia NSA, Bogusław Wiśniewski asesor WSA, Protokolant stażysta Tomasz Wójcik, po rozpoznaniu w dniu 18 maja 2004 r. sprawy ze skargi R.D. na decyzję Wojewody z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Wojewody na rzecz R.D. kwotę 30 (trzydzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Działający z upoważnienia Wojewody Kierownik Oddziału Rozwoju Regionalnego, decyzją z dnia [...] r., wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa, po rozpatrzeniu odwołania K i R.D. od decyzji Starosty z dnia [...] r. znak: [...] odmawiającej ustalenia odszkodowania za nieruchomość przejętą na rzecz Skarbu Państwa - utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wyjaśnił, że K; i R. małżonkowie D. byli właścicielami działki nr ewid. [...]o powierzchni 0,2455 ha w B. Działka ta zgodnie z zarządzeniem nr [...] Naczelnika Miasta z dnia [...] r. w sprawie ustalenia terenu budowlanego budownictwa jednorodzinnego i jego podziale na działki, położonego w B. – "[...] /Dz.Urz.W.R.N. w Z. nr [...]/, przeszła z mocy prawa w całości na własność Państwa. Na wniosek dotychczasowych właścicieli nadano na rzecz ich syna C.D. własność działki nr [...]o powierzchni 426 m2, a za pozostałą powierzchnię, tj. 2029 m2 ustalono i wypłacono odszkodowanie w wysokości 32.870 zł na podstawie decyzji Naczelnika Miasta z dnia [...] r. znak: [...]. Decyzją Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast decyzją z dnia [...] r. znak: [...] stwierdzona została nieważność decyzji z dnia [...] r. W tej sytuacji małżonkowie D. wystąpili z wnioskiem o ponowne ustalenie i wypłatę odszkodowania za przejętą nieruchomość. Na rozprawie administracyjnej ich pełnomocnik przyznał, że pobrali oni odszkodowanie za przejętą nieruchomość w kwocie 32.870 zł, a grunt był użytkowany rolniczo i nie było na nim żadnych upraw wieloletnich. Odszkodowanie wypłacone odwołującym się naliczono w sposób ustalony w art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1972 r. o terenach budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego oraz o podziale nieruchomości w miastach i osiedlach /Dz. U. Nr 27, poz. 192 z późn. zm./, w zarządzeniu nr [...] Naczelnika Powiatu z [...] r. w sprawie ustalenia zwiększonych stawek za wywłaszczone grunty w mieście i na wsi oraz zgodnie z art. 8 ust. 5,8 i 12 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości /tekst jednolity: Dz. U. z 1974 r. Nr 10, poz. 64/. Zgodnie z § 1 pkt 1 powołanego zarządzenia z [...] r. odszkodowanie za grunty położone w granicach administracyjnych miasta, wywłaszczone na rzecz Skarbu Państwa, ustalono w wysokości 4,5-krotnej stawki ustalonej dla gruntu ornej klasy I w strefie ekonomicznej wielkomiejskiej. Przepis ten nie przewidywał różnicowania ze względu na rodzaj i przeznaczenie gruntu w planie zagospodarowania przestrzennego. W wyroku z dnia 5 października 1995 r. sygn. akt III ARN 30/95 /OSNAPiUS z 1996 r. Nr 9, poz. 125/ Sąd Najwyższy stwierdził, że ponowne ustalenie odszkodowania może dotyczyć tylko tej części szkody, która nie została jeszcze wyrównana. W rozpatrywanej sprawie wypłacone odszkodowanie odpowiadało rozmiarowi poniesionej szkody. Pobranie odszkodowania oznaczało, że strona nie kwestionowała wysokości ustalonego odszkodowania. W takiej sytuacji odwołujący się nie mają uprawnień do ponownego nabycia odszkodowania. Skargę do sądu administracyjnego wniósł R.D., domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] r. Zarzucił w skardze, że wypłacone przed laty odszkodowanie nie zrekompensowało rzeczywiście poniesionej szkody. Było ono sprzeczne z obowiązującymi obecnie przepisami ustawy o gospodarce nieruchomościami przewidującymi dopuszczalność wywłaszczenia tylko za odszkodowaniem oraz z art. 21 Konstytucji stanowiącym o słusznym odszkodowaniu. Powołana uchwała Sądu Najwyższego z 27 kwietnia 1995 r. III CZP 46/94 stanowi także o konieczności słusznego zrekompensowania szkody, które nie miało miejsca w sprawie. Organy administracji nie wzięły również pod uwagę, że w uchwale 7 sędziów NSA z dnia 20 października 1997 r. – OPS 5/97 Sąd stwierdził, że w braku decyzji o odszkodowaniu, odszkodowanie nie ulega przedawnieniu i należy je ustalić w formie decyzji. Skoro w rozpatrywanej sprawie stwierdzona została nieważność decyzji ustalającej odszkodowanie, to analogicznie powinna być, w myśl tejże uchwały, wydana decyzja ustalająca słuszne odszkodowanie. Na rozprawie pełnomocnik skarżącego dodatkowo podniósł, że o fakcie nie zrekompensowania w całości rzeczywiście poniesionej szkody świadczy wynikająca z decyzji z dnia [...] r. konieczność zapłaty za przyznaną działkę budowlaną o powierzchni 426 m2 kwoty 25.000 zł. Cena za 1 m2 pozostawionego byłym właścicielom gruntu była znacznie wyższa niż gruntu przejętego na rzecz Skarbu Państwa. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sąd administracyjny dokonuje kontroli w zakresie zgodności wydanej decyzji z obowiązującym prawem. Skardze nie można odmówić słuszności albowiem zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem obowiązującego prawa. Przede wszystkim nie zostało należycie wyjaśnione, czy wypłacone w 1980 r. K. i R.D. odszkodowanie za przejętą na własność Skarbu Państwa nieruchomość w całości wyrównało wyrządzoną im szkodę. Nie wyjaśnienie istotnych dla ostatecznego rozstrzygnięcia sprawy okoliczności stanowi naruszenie art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 kpa, a brak odniesienia się w uzasadnieniu decyzji do zarzutów podniesionych w odwołaniu nie czyni zadość wymogom określonym w art. 107 § 3 kpa. W rozpatrywanej sprawie bezspornym jest, iż skarżącemu za przejętą na własność Państwa nieruchomość zostało przyznane i wypłacone odszkodowanie na podstawie decyzji Naczelnika Miasta z dnia [...] r., której nieważność została stwierdzona decyzją Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...]r. Istotą sporu w rozpatrywanej sprawie jest rozstrzygnięcie czy odszkodowanie wcześniej wypłacone skarżącemu zrekompensowało w całości zaistniałą szkodę, czy też skarżący ma nadal uprawnienia do otrzymania określonej "wyrównawczej kwoty odszkodowania". Orzekające w niniejszej sprawie organy obu instancji, wydawały decyzje na podstawie przepisów ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami /tekst jednolity: Dz. U. z 2000 r. Nr 46, poz. 543 ze zm./. W świetle art. 130 ust. 1 powołanej ustawy wysokość odszkodowania ustala się według stanu wywłaszczonej nieruchomości w dniu wydania decyzji o wywłaszczeniu i według jej wartości w dniu wydania decyzji o odszkodowaniu. Organ odwoławczy w sprawie niniejszej decyzją z dnia [...] r. uchylając decyzję organu pierwszej instancji z dnia [...] r. zasadnie powołał treść tego przepisu i wskazał, że przy ponownym rozpatrywaniu sprawy Starosta winien ustalić jaką rynkową wartość miała nieruchomość odwołujących się w dacie przejścia na własność Państwa. Organ odwoławczy trafnie również powołał uchwałę 7 sędziów NSA z dnia 9 października 2000 r. OPS 12/2000 /ONSA 2001/1 poz. 10/ stanowiącą, że orzekając o odszkodowaniu za wywłaszczoną nieruchomość na podstawie art. 129 i następnych ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, organ uwzględnia wypłacenie stronie odszkodowania na podstawie ostatecznej decyzji, która w toku dalszego postępowania została uchylona, nie może jednak waloryzować kwoty wypłaconego odszkodowania na podstawie art. 5 tej ustawy. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy organ pierwszej instancji nie przeprowadził – wbrew zaleceniom wynikającym z decyzji Wojewody z dnia [...] r. – żadnego uzupełniającego postępowania wyjaśniającego. Zaskarżoną decyzją Wojewoda utrzymując w mocy decyzję Starosty z dnia [...] r. podzielił także w całości argumentację organu pierwszej instancji sprowadzającą się do stwierdzenia, iż w świetle wyroku Sądu Najwyższego z dnia 5 października 1995 r. sygn. akt III ARN 30/95 /OSNAPiUS 1996 r. nr 9, poz. 125/ ponowne ustalenie odszkodowania może dotyczyć tylko tej części szkody, która nie została jeszcze wyrównana, zaś w rozpatrywanej sprawie wypłacone odszkodowanie odpowiadało rozmiarom szkody poniesionej przez właścicieli Twierdzenie o zrekompensowaniu w całości, poniesionej przez byłych właścicieli przejętej nieruchomości szkody organy obu instancji uzasadniły faktem pobrania w 1981 r. przyznanego odszkodowania i nie kwestionowania wówczas jego wysokości. W ocenie Sądu takie stanowisko zaskarżonej decyzji jest nie do przyjęcia. Organ odwoławczy niczym nie uzasadnił przyczyn zmiany motywów wyrażonych w swej poprzedniej decyzji z dnia [...] r. w których uznawał za niezbędne ustalenie wartości rynkowej nieruchomości zgodnie z przepisami ustawy o gospodarce nieruchomościami. Uznając, że wypłacone odszkodowanie stanowiło równowartość poniesionej szkody, zaskarżona decyzja nie odniosła się w żaden sposób do zarzutu, że cena 1 m2 działki wydzielonej z przejętej przez Państwo nieruchomości, która została odrębną decyzją przyznana synowi skarżącego kilkakrotnie przekraczała cenę 1 m2 przyjętą do ustalenia wysokości odszkodowania. Wyjaśnienie tej okoliczności nie jest bez znaczenia dla ustalenia, czy istotnie wypłacone skarżącemu odszkodowanie w całości zredukowało poniesioną szkodę. Mając powyższe na względzie Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit."a" i "c" oraz art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270/ orzekł jak w sentencji.