II SA/Lu 643/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Dudek, Sędziowie Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz (sprawozdawca),, Asesor WSA Wojciech Kręcisz, Protokolant Asystent sędziego Rafał Ostrowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 października 2005 r. sprawy ze skargi E. C. na decyzję Wojewody z dnia [...]. Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie zwrotu części wywłaszczonej nieruchomości I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...]. Nr [...]; II. zasądza od Wojewody na rzecz skarżącego E. C. kwotę 455 (czterysta pięćdziesiąt pięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z dnia [...]., znak: [...] wydaną na podstawie art. 138§1pkt.2 kpa Wojewoda po rozpoznaniu odwołania Agencji Mienia Wojskowego Oddziału Terenowego uchylił decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...]r., Nr [...] orzekającą na rzecz E. J. C., S. K .i E. J. zwrot części wywłaszczonej nieruchomości, położonej w L. przy ul. G. nr [...], oznaczonej jako działka nr [...] o pow.[...] i umorzył postępowanie w I instancji. Wywłaszczenie nastąpiło pod budowę bazy remontowo – budowlanej dla potrzeb wojska na podstawie decyzji Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miejskiego z dnia [...]., Nr [...] i obejmowało nieruchomość położoną w L., oznaczoną jako działka nr [...] o pow.[...], stanowiącą wówczas własność L. C.. Nieruchomość ta została następnie podzielona na dwie działki: nr [...] o pow. [...]2 i nr [...] o pow.[...]2. Działka nr [...] wchodzi obecnie w skład większej działki nr [...], która zgodnie z księgą wieczystą KW Nr [...] stanowi własność Skarbu Państwa – Agencji Mienia Wojskowego, natomiast działka nr [...] zgodnie z księgą wieczystą KW Nr [...] stanowi własność Gminy . W dniach 27 lutego 2004r. oraz 5 marca 2004r. spadkobiercy byłej właścicielki – S. K., E. C. i E. J. wystąpili z wnioskiem o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, podnosząc, że nie została ona wykorzystana zgodnie z celem wywłaszczenia. Organ I instancji ustalając, że przedmiotowa działka jest wykorzystywana rolniczo, a nie pod budowę bazy orzekł zwrot części wywłaszczonej nieruchomości tj. działki nr [...] Rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji zakwestionowała Agencja Mienia Wojskowego podnosząc, że uprawnienie do zwrotu nieruchomości wygasło, ponieważ poprzednia właścicielka pomimo prawidłowego zawiadomienia o możliwości zwrotu nieruchomości nie złożyła wniosku o zwrot w nieprzekraczalnym 3-miesięcznym terminie. Po rozpoznaniu odwołania Wojewoda decyzją z dnia [...], Nr [...] uchylił decyzję Prezydenta i umorzył postępowanie I instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, wyrokiem z dnia 15 lutego 2005r.uchylił powyższą decyzję Wojewody, podnosząc, że roszczenie o zwrot nieruchomości nie wygasło, bowiem w zawiadomieniu Agencji, przesłanym do byłej właścicielki w trybie art. 136ust.2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2004r., Nr 261, poz.2603 ze zm.), popełniono błąd w numeracji działki, zaś zawiadomienie o trybie i terminie składania wniosku o zwrot nie zostało prawidłowo doręczone L.C . W wyniku ponownego rozpoznania sprawy Wojewoda stwierdził, że organ I instancji bezpodstawnie ograniczył żądanie zwrotu wyłącznie do działki nr [...], gdyż zawarte w protokóle rozprawy administracyjnej stwierdzenie: "możemy ograniczyć wniosek o zwrot do powierzchni około 50a gruntu" jest nieprecyzyjne, a poza tym w rozprawie tej nie uczestniczyła S. K. i nie udzieliła obecnym na rozprawie wnioskodawcom stosownego pełnomocnictwa. Uchylając decyzję Prezydenta i umarzając postępowanie w I instancji Wojewoda podkreślił, że skoro część wnioskowanej do zwrotu nieruchomości, tj. obecnie wydzielona działka nr [...] stanowi własność Gminy (KW [...]), to w świetle obowiązujących przepisów Prezydent Miasta nie może rozpoznawać takiej sprawy, lecz winien ją przekazać do rozpatrzenia organowi wyższego stopnia. Skargę do sądu administracyjnego wniósł E. C., domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji. Skarżący podniósł, że organ nie miał podstaw do umorzenia postępowania, ponieważ może ono nastąpić tylko wówczas, gdy postępowanie administracyjne staje się bezprzedmiotowe. (art.105kpa) Zdaniem skarżącego, jeżeli mimo uchylenia decyzji organu I instancji wniosek skarżącego nie stracił swej aktualności i nie został rozstrzygnięty co do istoty, to postępowanie w sprawie nie stało się bezprzedmiotowe. W jego przekonaniu przysługuje mu zatem roszczenie o zwrot przedmiotowej nieruchomości, która nie została wykorzystana zgodnie z celem wywłaszczenia, natomiast kwestia nie powiadomienia jednej z osób, która nie brała udziału w rozprawie nie stanowi o bezprzedmiotowości żądania, podobnie jak właściwość organu orzekającego. Ponadto zdaniem skarżącego organ przeprowadził postępowanie odwoławcze z naruszeniem art. 7 i 77 kpa, gdyż miał on obowiązek przeprowadzić z urzędu dowody w celu wyjaśnienia istotnych dla sprawy okoliczności tj. żądania w zakresie obszaru i granic działki, o zwrot której skarżący wnosił. Skarżący zarzucił również, że uzasadnienie zaskarżonej decyzji jest wadliwe i nie czyni zadość wymogom określonym w art. 107kpa, gdyż w istocie sprowadza się ona jedynie do przytoczenia stanu faktycznego i czynności, jakie były podjęte w toku postępowania, zaś uzasadnienie podstawy prawnej ogranicza się wyłącznie do wyjaśnienia przesłanek wyłączenia Prezydenta Miasta od załatwienia przedmiotowej sprawy. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznając sprawę zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1§1i2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r.- Prawo ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz.1269) sąd administracyjny sprawuje kontrolę zaskarżonej decyzji w zakresie jej zgodności z prawem. Nie jest przy tym - w świetle art.134§1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270 ze zm.) - związany granicami skargi, co oznacza, że bierze pod uwagę i te naruszenia prawa, które nie zostały objęte skargą. Zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa, aczkolwiek z innych przyczyn, niż podniesione w skardze. L. C. została wywłaszczona z nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] decyzją Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miejskiego z dnia [...]., Nr [...]. Jak wynika z analizy akt administracyjnych sprawy z wnioskiem o zwrot wywłaszczonej nieruchomości wystąpili spadkobiercy L. C. podnosząc we wniosku, iż domagają się zwrotu działki nr [...]o pow. [...]2. Działka ta została po wywłaszczeniu podzielona na dwie działki o numerach [...] i [...], z których pierwsza pozostała w zarządzie Agencji, a druga jest własnością Gminy . W świetle obowiązujących przepisów ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2000r., Nr 46, poz.543 ze zm.) organem właściwym do wydania decyzji w sprawie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości jest starosta wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej. (art.142), przy czym przez starostę należy rozumieć również prezydenta miasta na prawach powiatu. (art. 4pkt.9b1) Organem właściwym do rozstrzygnięcia wniosku o zwrot przedmiotowej nieruchomości jest zatem Prezydent Miasta . O ile jednak przedmiotem żądania zwrotu byłaby nieruchomość lub jej wydzielona w wyniku podziału część, której właścicielem jest Gmina (działka nr [...]), to Prezydent w takiej sytuacji winien wyłączyć się od rozpoznania sprawy na podstawie art. 24§1pkt. 1 i 4 kpa. Prezydent miasta na prawach powiatu jest bowiem organem wykonawczym miasta i reprezentuje je na zewnątrz, a także pracownikiem urzędu miasta, sprawującym funkcję starosty. (por. uchwała składu 7 sędziów NSA z dnia 19 maja 2003r., OPS 1/03, ONSA 2003, Nr 4, poz.115 ) W rozpatrywanej sprawie nie zostały jednak należycie wyjaśnione okoliczności tj. czy wnioskodawcy E. J. C., S. K. i E. J. prawnie skutecznie cofnęli swe żądanie zwrotu nieruchomości oznaczonej nr ewid. [...], stanowiącej własność Gminy . W takiej sytuacji Prezydent Miasta nie podlegałby wyłączeniu od rozstrzygnięcia kwestii zwrotu nieruchomości będącej w zarządzie Agencji, a gdyby okazało się, że żądaniem zwrotu objęta jest również wywłaszczona nieruchomość stanowiąca obecnie własność Gminy , to wówczas Prezydent Miasta powinien wyłączyć się od rozpoznania sprawy. Z pisemnego wniosku o zwrot (k.4, 5 i 9 akt administracyjnych) wynika, że spadkobiercy L. C. domagali się zwrotu całej wywłaszczonej nieruchomości. Organ I instancji przyjął, że żądanie to zostało ograniczone na rozprawie administracyjnej w dniu 15 kwietnia 2004r. wyłącznie do działki nr [...], będącej własnością Gminy . Z treści protokołu rozprawy wynika jednak, że w rozprawie tej uczestniczyli z wnioskodawców tylko E. C. i E. J., a wnioskodawczyni S. K. żadnemu z nich nie udzieliła pełnomocnictwa do reprezentowania jej w sprawie. Z tej przyczyny nie można uznać, iż wszyscy wnioskodawcy zrezygnowali z roszczenia zwrotu działki nr [...]. Ponadto stanowisko obojga uczestniczących w rozprawie wnioskodawców nie było jednoznaczne, bo nie ustalili oni precyzyjnie ze zwrotu jakiej części nieruchomości rezygnują, a ponadto uzależnili ograniczenie swojego wniosku do części nieruchomości od ustalenia wysokości zwrotu kwoty odszkodowania, co czyniło ich nowy wniosek prawnie niedopuszczalnym. W takiej sytuacji niezbędnym jest wyjaśnienie przez organ pierwszej instancji zakresu żądania zwrotu wywłaszczonej nieruchomości pochodzącego od wszystkich uprawnionych wnioskodawców (spadkobierców L. C.). Bez należytego ustalenia tej kwestii nie jest możliwe stwierdzenie, czy Prezydent . będzie uprawnionym do rozstrzygnięcia wniosku o zwrot żądanej nieruchomości, czy też będzie on podlegał wyłączeniu w trybie przepisów art.24 i 25 kpa. Z powyższych względów Sąd na podstawie art. 145 §1pkt.1 lit. "a" i "c" oraz art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji.