II SA/Lu 647/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Wieczorek-Zalewska (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia NSA Witold Falczyński,, Sędzia NSA Krystyna Sidor, Protokolant Asystent sędziego Marcin Małek, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 21 grudnia 2010 r. sprawy ze skargi K. H. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zwrotu należności z funduszu alimentacyjnego oddala skargę. Decyzją z dnia [...] maja 2010 r. pełniący obowiązki Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej we W. działającego z upoważnienia Burmistrza orzekł o obowiązku zwrotu należności w kwocie 6.000,00 zł z tytułu otrzymanych przez D. G. świadczeń z funduszu alimentacyjnego w okresie świadczeni owym od 1 października 2008 r. do 30 września 2009 r. wraz ustawowymi odsetkami. W uzasadnieniu organ podkreślił, że został zakończony okres świadczeniowy na jaki ustalono prawo do świadczenia z funduszu alimentacyjnego wierzycielce D. G. na osobę uprawnioną A. G. W związku z tym w oparciu o art. 27 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów orzeczono o obowiązku zwrotu należności w wysokości świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego. W trakcie postępowania uzyskano potwierdzenie Sądu Okręgowego w L. o bezskuteczności egzekucji. Ponadto ustalono, iż w okresie od 1 października 2008 r. do 30 września 2009 r. D. G. otrzymywała wyłącznie świadczenia z funduszu alimentacyjnego przyznane uprawnionej A. G.. Postanowieniem Nr ... z dnia ... czerwca 2010 r. sprostowano oczywista omyłkę poprzez wskazanie w pouczeniu decyzji, iż "należność należy wpłacić w terminie 30 dni od daty uprawomocnienia się niniejszej decyzji na rachunek bankowy Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej we W. Nr [...] w Banku PEKAO S.A. I O/W., ul Al. ...". W odwołaniu zarzucono decyzji naruszenie art. 107 § 1 i 3 w zw. z art. 11 k.p.a., w zakresie ustalenia okresu naliczania odsetek od kwoty 6000,00 zł oraz terminu zapłaty należności, nie przeprowadzenie postępowania w celu ustalenia czy A. G. była uprawniona do świadczeń z funduszu alimentacyjnego, naruszenie art. 8 k.p.a. poprzez niezrozumiale i niejasne sformułowanie decyzji. W uzasadnieniu podkreślił, iż organ błędnie wskazał, iż świadczenie z funduszu alimentacyjnego otrzymała D. G. skoro osobą uprawnioną jest A. G. Zaznaczył, iż w sentencji decyzji jak również jej uzasadnieniu nie zawarto sposobu naliczania odsetek, jak również nie wskazano daty zapłaty orzeczonej należności. Ponadto stwierdził, że bezpodstawnie odmówiono wiarygodności przedłożonym dowodom potwierdzającym przekazanie kwoty 55 Euro i 145 Euro na rzecz A. G. Odwołanie złożono w terminie. Organ pierwszej instancji nie znalazł podstaw do zmiany lub uchylenia decyzji w trybie art. 132 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze rozpatrując odwołanie stwierdziło, że zgodnie z art. 27 ust. 1-2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2009 r. Nr 1 poz. 7 ze zm.) dłużnik alimentacyjny jest zobowiązany do zwrotu organowi właściwemu wierzyciela należności w wysokości świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej, łącznie z ustawowymi odsetkami (ust. 1). Odsetki są naliczane od pierwszego dnia następującego po dniu wypłaty świadczeń z funduszu alimentacyjnego, do dnia spłaty (ust. 1a). Organ właściwy wierzyciela wydaje, po zakończeniu okresu świadczeniowego lub po uchyleniu decyzji w sprawie przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego, decyzję administracyjną w sprawie zwrotu przez dłużnika alimentacyjnego należności z tytułu otrzymanych przez osobę uprawnioną, z funduszu alimentacyjnego (ust. 2). Z przytoczonych przepisów wynika ustawowy obowiązek zwrotu świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego wraz z odsetkami, przez dłużnika alimentacyjnego oraz obowiązek wydania przez organ właściwy wierzyciela stosownej decyzji o zwrocie świadczeń w sytuacji, gdy zakończy się okres wypłaty świadczeń z funduszu alimentacyjnego. W przedmiotowej sprawie organy ustaliły, że skarżący H. G. był zobowiązany do łożenia alimentów na rzecz małoletniej córki A. G. urodzonej 6 kwietnia 1993 r. Zgodnie z wyrokiem Sadu Rejonowego we W. III Wydział Rodzinny i Nieletnich z dnia 13 czerwca 2008 r. sygn. akt [...] alimenty w kwocie 500 zł powinny być wypłacane do rąk ustawowej przedstawicielki D. G. Ponadto Prezes Sądu Okręgowego w Lublinie w zaświadczeniu z dnia 14 sierpnia 2008 r. znak: Adm OZ 8/07 stwierdził, że egzekucja alimentów od dłużnika H. G. zamieszkałego na terytorium Niemiec jest bezskuteczna. Decyzją z dnia 1 października 2008 r. znak: 8128-6-38/08 p.o. Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej we W. przyznał wnioskodawczyni D. G. świadczenie z funduszu alimentacyjnego na osobę uprawnioną A. G. w kwocie 500 zł na okres od 1 października 2008 r. do 30 września 2009 r. (wypłacono ogółem 6.000,00 zł). Decyzję z dnia [...] grudnia 2009 r. znak [..] orzekającą o obowiązku zwrotu przez dłużnika alimentacyjnego K. H. G. wypłaconych osobie uprawnionej A. G. świadczeń z funduszu alimentacyjnego Kolegium w całości uchyliło, a sprawę przekazało do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji (decyzja z dnia [...] marca 2010 r. Rep. [...]). Przed wydaniem zaskarżonej decyzji organ przeprowadził dodatkowe postępowanie, w trakcie którego D. G. oświadczyła, że w okresie pobierania świadczeń z funduszu alimentacyjnego nie podejmowała alimentów bezpośrednio od dłużnika. Nie przyjęła wysłanych przez dłużnika w październiku kwoty 55 Euro i w grudniu kwoty 140 Euro, o czym zawiadomiła Sądu Okręgowy w Lublinie. Otrzymano również informację Prezesa Sądu Okręgowego w Lublinie z dnia 21 kwietnia 2010 r. znak: Adm. OZ 081-8/07, z której wynika, iż egzekucja alimentów od dłużnika H. G. prowadzona na terytorium Republiki Federalnej Niemiec jest nadal bezskuteczna. Zdaniem Kolegium, decyzja wydawana w sprawie obciążenia dłużnika alimentacyjnego obowiązkiem zwrotu należności w wysokości wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego nie jest decyzją uznaniową. Organ w prowadzonym postępowaniu obowiązany jest jedynie ustalić, czy została wydana decyzja ostateczna o przyznaniu świadczenia z funduszu alimentacyjnego. Po zakończeniu okresu świadczeni owego organ ma obowiązek wydać decyzję nakazującą zwrot przez dłużnika alimentacyjnego wypłaconych na rzecz osoby uprawnionej świadczeń. Zatem wobec istnienia w obrocie prawnym decyzji przyznającej świadczenie z funduszu alimentacyjnego i wobec ustalenia, iż to świadczenie zostało wypłacone, organ zobowiązany był wydać decyzję nakazującą skarżącemu jako dłużnikowi alimentacyjnemu zwrot wypłaconych na rzecz jego córki kwot z funduszu alimentacyjnego. Należy nadmienić, iż decyzja przyznająca świadczenie z funduszu alimentacyjnego ma walor decyzji ostatecznej i zgodnie z art. 16 § 1 k.p.a. uchylenie lub zmiana takich decyzji, stwierdzenie ich nieważności lub wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w kodeksie lub ustawach szczególnych. Skoro decyzja ostateczna nie została wyeliminowana z obrotu prawnego w jednym z nadzwyczajnych trybów postępowania administracyjnego lub prawomocnym wyrokiem sądu, to wiąże organy administracji publicznej. Natomiast decyzja wydawana w sprawie obciążenia dłużnika alimentacyjnego obowiązkiem zwrotu kwot świadczenia z funduszu alimentacyjnego jest decyzją związaną. Organ badający sprawę w oparciu o art. 27 ust. 2 ustawy o pomocy ma obowiązek wyłącznie ustalić, czy z mocy art. 25 tej ustawy w zw. z art. 110 k.p.a. został już związany ostateczną decyzją o przyznaniu świadczenia alimentacyjnego wierzycielowi, na rzecz którego dłużnik nie wykonał obowiązku alimentacji. Funkcjonowanie w obrocie prawnym decyzji ostatecznej przyznającej prawo do świadczenia jest w automatyczny sposób powiązane z nakazem wydania decyzji orzekającej zwrot należności w trybie regresu. Na etapie wydawania decyzji z art. 27 ust. 2 ustawy o pomocy, organ nie może badać samej zasadności przyznawania prawa na oznaczony okres świadczeniowy. Rzeczywistym aktem przesądzającym o obowiązku zwrotu przez dłużnika należności wypłaconej uprzednio wierzycielowi pozostaje decyzja ustalająca wierzycielowi prawo do świadczenia z funduszu alimentacyjnego (Jacek Ignaczewski i inni - Alimenty -wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2009). . Skoro skarżąca oświadczyła pod rygorem odpowiedzialności karnej za udzielanie nieprawdziwych informacji, iż odmówiła przyjęcia kwot 55 Euro i 140 Euro wysłanych przez dłużnika to tym samym brak podstaw do przeprowadzenia postępowania w celu ewentualnej zmiany kwoty należności z tytułu otrzymanych przez osobę uprawniona świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Zdaniem Kolegium wskazanie w sentencji decyzji, iż zwrot należności dotyczy świadczeń z funduszu alimentacyjnego otrzymanych przez D. G. nie stanowi naruszenia prawa, które miałoby wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Z uzasadnienia decyzji jednoznacznie wynika, że D. G. jest przedstawicielem ustawowym niepełnoletniej A. G., która jest osobą uprawnioną do tych świadczeń. Organ informując o obowiązku zwrotu kwoty w wysokości 6000 zł wraz z ustawowymi odsetkami powołał art. 27 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. W myśl ust. la tego przepisu odsetki są naliczane od pierwszego dnia następującego po dniu wypłaty świadczeń z funduszu alimentacyjnego, do dnia spłaty. Kolegium ustaliło, iż świadczenia z funduszu alimentacyjnego zostały wypłacone D G. na rzecz uprawnionej A. G. w następujących okresach: 13 października 2008 r. - 500 zł, 12 listopada 2008 r. - 500 zł, 10 grudnia 2008 r. - 500 zł, 20 stycznia 2009 r. - 500 zł, 19 lutego 2009 r. - 500 zł, 19 marca 2009 r. - 500 zł, 20 kwietnia 2009 r. - 500 zł, 20 maja 2009 r. - 500 zł, 18 czerwca 2009 r. - 500 zł, 20 lipca 2009 r. - 500 zł, 18 sierpnia 2009 r. - 500 zł, 18 września 2009 r. - 500 zł. (dowód: informacja Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej we W. o realizacji FA za okres od 1 października 2008 r. do 30 września 2009 r. z dnia 14 lipca 2010 r.). Odsetki na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z 14 października 2005 r. w sprawie określenia wysokości odsetek ustawowych (Dz. U. z 2005 r. Nr 201 poz.1662) od 15 października 2005r. wynoszą 11,50% w stosunku rocznym oraz na podstawie Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 4 grudnia 2008 r. (Dz. U. Nr 220 poz. 1434) od 15 grudnia 2008 r. wynoszą 13 % w stosunku rocznym. Podkreślić należy iż organ pierwszej instancji postanowieniem z dnia 10 czerwca 2010 r. nr 0112010 z urzędu sprostował oczywista omyłkę i wskazał, iż w pouczeniu zaskarżonej decyzji powinien by zapis, iż "należność należy wpłacić w terminie 30 dni od daty uprawomocnienia się niniejszej decyzji na rachunek bankowy Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej we W. nr [...] w banku PEKAO S.A. I O/W. Al. ...". Zdaniem Kolegium w toku postępowania organ pierwszej instancji nie uchybił również przepisom art. 8, art. 77 § 1 k.p.a. Nie wykazano, aby takie naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Do strony stawiającej zarzut należy bowiem wykazanie związku przyczynowego między naruszeniem przepisów postępowania, a wynikiem sprawy. Skargę na powyższą decyzję wniósł K. H. G. wnosząc o jej uchylenie . Decyzji zarzucił naruszenie prawa procesowego - art. 7, 77 1 kpa, 8 kpa, art. 107 § 3 kpa. - naruszenie prawa materialnego poprzez błędne zastosowanie art. 27 ust. 1 , ust. 1a, ust. 2 i ust. 3 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. Nr 192, poz. 1378), art. 2 pkt 2 , pkt 7 tejże ustawy. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2020 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracyjnej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem materialnym i procesowym. Sąd administracyjny uwzględniając skargę uchyla decyzję w całości lub w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono wpływ na wynik sprawy. Przeprowadzone w określonych wyżej ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wykazało, że nie jest ona dotknięta uchybieniami uzasadniającymi jej wzruszenie. Przedmiotem kontroli sądowej jest nałożony na skarżącego obowiązek zwrotu świadczeń alimentacyjnych wypłaconych na rzecz jego córki A. G. Podstawę orzekania przez organy stanowią przepisy ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz.U. 2009 Nr 1, poz. 7 ze zm.). Na podstawie tej ustawy Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej we W., działając z upoważnienia Burmistrza miasta W. przyznał decyzją z dnia 1 października 2008 r. Nr 8128-6-38/08 świadczenie z funduszu alimentacyjnego na rzecz A. G. w kwocie po 500 zł miesięcznie na okres od 1 października 2008 r. do 30 września 2009 r. Podkreślić należy, że decyzja ta ma walor decyzji ostatecznej i zgodnie z art. 16 § 1 kpa uchylenie lub zmiana takich decyzji, stwierdzenie ich nieważności lub wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w kodeksie lub w ustawach szczególnych. Skoro więc powyższa decyzja ostateczna nie została wyeliminowana z obrotu prawnego w jednym z nadzwyczajnych trybów postępowania administracyjnego lub prawomocnym wyrokiem sądu administracyjnego, to wiąże zarówno organy administracji jak i sąd. Odnosząc się do zarzutów skargi wskazań należy, iż z oświadczenia D. G. z dnia 3 marca 2010 r. wysyłane przez dłużnika kwoty 55 euro październiku 2008 r. i 140 euro w grudniu 2009 r. nie zostały przyjęte przez nią, bowiem zostały już jej przyznane świadczenia z funduszu alimentacyjnego. Ustalenia organów dotyczące wysokości świadczeń otrzymywanych przez uprawnioną nie nosi cech dowolności. Wskazać należy również, iż bezskuteczność egzekucji została stwierdzona zaświadczeniem Sądu Okręgowego z dnia 14 sierpnia 2008 r. ..., a następnie potwierdzona pismem z dnia 27 kwietnia 2010 r. ... skierowanym do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej we W. Zgodnie z dyspozycją zawartą w przepisie art. 27 ust. 2 ustawy organ właściwy wierzyciela wydaje po zakończeniu okresu świadczeniowego lub po uchyleniu decyzji w sprawie przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego decyzję administracyjną, w sprawie zwrotu przez dłużnika alimentacyjnego, którym w sprawie niniejszej jest skarżący K. G. należności z tytułu otrzymywanych przez osobę uprawnioną świadczeń. Dłużnik alimentacyjny natomiast zobowiązany jest do zwrotu organowi właściwemu wierzyciela należności w wysokości świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej łącznie z ustawowymi odsetkami (art. 27 ust. 1 ustawy). Z przywołanej regulacji prawnej wynika zatem, iż ustawowy obowiązek dłużnika alimentacyjnego zwrotu świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego powstaje, gdy po pierwsze wydana została decyzja przyznająca świadczenie z funduszu alimentacyjnego, a następnie zakończył się okres wypłaty alimentów z funduszu alimentacyjnego lub przedmiotowa decyzja została uchylona. W przedmiotowej sprawie bezspornym jest, że obydwie wskazane przesłanki zostały spełnione. W świetle powyższego organ nie miał podstaw faktycznych ale przede wszystkim podstaw prawnych aby orzec w odmienny sposób lub zupełnie odstąpić od orzekania w tym zakresie. Również sama treść omawianego przepisu wskazuje, iż organom administracji orzekającym na podstawie art. 27 powołanej ustawy nie została postawiona żadna dowolność lub uznaniowość. Przepis ten bowiem wprost określa, iż organ obowiązany jest rozstrzygnąć sposób wyraźnie wskazany w przepisie. W konsekwencji organ w prowadzonym postępowaniu jest jedynie upoważniony ustalić, czy została wydana decyzja ostateczna o przyznaniu świadczenia z funduszu alimentacyjnego i czy zostały wypłacone świadczenia, zaś w razie poczynienia w tym zakresie pozytywnych ustaleń ma obowiązek wydać decyzję nakazującą zwrot przez dłużnika alimentacyjnego wypłaconych na rzecz osoby uprawnionej świadczeń. W zaskarżonej decyzji oraz w decyzji ją poprzedzającej, organy obu instancji uczyniły zadość tak określonym przez omawiane przepisy obowiązkom. Reasumując w tak ustalonym stanie faktycznym i prawnym organ administracji wobec zaistnienia przesłanek wymienionych w art. 27 powołanej wyżej ustawy uprawniony i zobowiązany był do rozstrzygnięcia jak w zaskarżonej decyzji. Z tych względów Sąd na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.