II SA/Lu 648/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Witold Falczyński, Sędziowie Sędzia WSA Ewa Ibrom (sprawozdawca),, Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz, Protokolant Asystent sędziego Marcin Małek, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 24 października 2007 r. sprawy ze skargi A. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego . z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie odrzucenia wniosku o przyznanie zasiłku celowego oddala skargę. Decyzją z dnia 31 maja 2007 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję z dnia 16 maja 2007 r. wydaną z upoważnienia Wójta Gminy przez Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej, odrzucającą wniosek A. S. o zasiłek celowy w ramach realizacji programu pomocy dla gospodarstw rolnych w celu złagodzenia skutków suszy – jako złożony po terminie, to jest po dniu 15 października 2006 r. W uzasadnieniu decyzji Kolegium wyjaśniło, że A. S. w piśmie z dnia 8 marca 2007 r. zarzucił Wójtowi Gminy niewydanie decyzji o przyznaniu zasiłku celowego w celu złagodzenia skutków suszy, pomimo złożenia przez niego stosownego oświadczenia w tej sprawie we wrześniu 2006 r. Organ pierwszej instancji, uznając, że pismo to stanowi wniosek o zasiłek celowy w celu złagodzenia skutków suszy, powołaną decyzją z dnia 16 maja 2007 r. odrzucił ten wniosek, wskazując, iż został on złożony po terminie, to jest po dniu 15 października 2006 r. Uzasadniając to rozstrzygnięcie organ stwierdził, że A. S. nie złożył ani wniosku o przyznanie pomocy ani oświadczenia, które zostałoby ujęte w protokole Komisji powołanej przez Wojewodę do oszacowania szkód. Dlatego też, jak podnosi organ, wnioskodawca nie znalazł się w wykazie osób poszkodowanych przez suszę. Organ odwoławczy, odnosząc się do zarzutów podniesionych przez stronę w odwołaniu, podkreślił, iż w aktach sprawy nie ma żadnego dokumentu potwierdzającego fakt złożenia przez odwołującego wniosku o przyznanie mu zasiłku celowego w celu złagodzenia skutków suszy. Zdaniem Kolegium odwołujący nie złożył także oświadczenia, które stanowiłoby podstawę dla Komisji Wojewódzkiej do oszacowania strat oraz ujęcia szkód w protokole. Organ stwierdził również, że skarżący nie przedstawił organom dowodu złożenia we wrześniu 2006 r. oświadczenia, a ponadto sam skarżący przyznał, iż na złożenie takiego oświadczenia było już za późno. Skoro, jak podnosi Kolegium, odwołujący nie złożył ani wniosku o udzielenie pomocy w tej sprawie ani oświadczenia stwierdzającego, w jakich uprawach i na terenie jakiej miejscowości wystąpiły szkody w jego gospodarstwie, to Komisja powołana przez Wojewodę nie oszacowała szkód powstałych w gospodarstwie A. S. ani nie ujęła jego gospodarstwa w protokole przez tę Komisję sporządzonym. W związku z tym organ drugiej instancji podkreślił, iż odwołujący nie spełnił podstawowego warunku udzielenia pomocy, którym zgodnie z § 2 pkt 2 i § 4 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 sierpnia 2006 r. w sprawie szczegółowych warunków realizacji programu pomocy dla gospodarstw rolnych w celu złagodzenia skutków suszy, jest oszacowanie szkód. Natomiast wniosek o udzielenie pomocy w celu złagodzenia skutków suszy, zawarty w piśmie z dnia 8 marca 2007 r., został złożony przez A. S. po dniu 15 października 2006 r., a więc po upływie terminu przewidzianego do składania takiego wniosku. Od powyższej decyzji skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie wniósł A. S. Skarżący zarzucił, że nie został właściwie poinformowany w Urzędzie Gminy w jaki sposób powinien starać się o dofinansowanie, co uważa za niesprawiedliwe, w sytuacji, gdy jego sąsiedzi otrzymali zasiłek związany z klęską suszy. Skoro, jak podkreślił skarżący, Komisja Wojewódzka szacowała straty innym rolnikom, to powinna również uwzględnić szkody powstałe w jego gospodarstwie, ponieważ susza wystąpiła na terenie całej Gminy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga jest nieuzasadniona. Zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Warunki udzielania pomocy społecznej rodzinom rolniczym, których gospodarstwa rolne zostały dotknięte suszą w 2006 r. określa rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 sierpnia 2006 r. w sprawie szczegółowych warunków realizacji programu pomocy dla gospodarstw rolnych w celu złagodzenia skutków suszy (Dz. U. Nr 155, poz. 1109), powoływane w dalszej części uzasadnienia jako "rozporządzenie". W świetle przepisów rozporządzenia pomoc przyznawana jest jednorazowo w formie zasiłku celowego, udzielanego na zasadach określonych w art. 40 ust. 2 i 3 ustawy o pomocy społecznej (§ 3 ust. 1 rozporządzenia). Pomocy udziela się na wniosek osoby zainteresowanej, złożony w ośrodku pomocy społecznej gminy właściwej ze względu na miejsce zamieszkania rolnika, spełniającego warunki wskazane w rozporządzeniu (§ 4 ust. 1 rozporządzenia). Wniosek ten wszczyna postępowanie w sprawie udzielenia pomocy. W postępowaniu tym kierownik ośrodka pomocy społecznej ustala - na podstawie protokołu oszacowania szkód sporządzonego przez komisję powołaną przez wojewodę w trybie § 20 ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 stycznia 1996 r. w sprawie szczegółowych kierunków działań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa oraz sposobów ich realizacji (Dz. U. Nr 16, poz. 82, ze zm.), przekazanego przez wojewodę za pośrednictwem wójta - średnią wysokość szkód w danym gospodarstwie rolnym (§ 4 ust. 2). Stosownie do § 6 ust. 1 rozporządzenia wnioski o udzielenie pomocy mogły być składane tylko do dnia 15 października 2006 r. Wnioski złożone po terminie podlegają – w myśl przepisu § 6 ust. 2 rozporządzenia - odrzuceniu. W świetle przytoczonych przepisów warunkiem niezbędnym udzielenia pomocy na podstawie przepisów rozporządzenia jest złożenie przez rolnika dotkniętego klęską suszy wniosku o przyznanie pomocy. Pomoc w tym szczególnym trybie nie może być przyznana z urzędu. Wzór wniosku określony został w załączniku do rozporządzenia. W rozpoznawanej sprawie organy administracji prawidłowo ustaliły, że skarżący nie złożył wniosku o pomoc w terminie wskazanym w rozporządzeniu. Zebrany w sprawie i oceniony zgodnie z regułami wynikającymi z art. 7, 77 § 1 i 80 kodeksu postępowania administracyjnego materiał dowodowy potwierdza to ustalenie. Skarżący przyznał, że nie złożył wniosku, o którym mowa w rozporządzeniu, w terminie do dnia 15 października 2006 r. (por. pismo skarżącego z dnia 8 marca 2007 r., przekazane organowi pierwszej instancji przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze jako wniosek - k. 2 akt administracyjnych). W toku postępowania podnosił jednak, że w dniu 10 września 2006 r. zwracał się zarówno do wójta gminy, jak i kierownika ośrodka pomocy społecznej z pytaniem, gdzie może się ubiegać o bezzwrotną pomoc finansową i został wówczas poinformowany, że termin już minął. Wyjaśniał ponadto, że w dniu 28 września 2006 r. złożył "w pokoju opieki społecznej" oświadczenie na druku, które zostało sprawdzone i przyjęte i nikt nie poinformował go, że trzeba złożyć dodatkowo wniosek o pomoc (pismo skarżącego z dnia 17 maja 2007 r. – k. 13 akt administracyjnych). Również w skardze do Sądu powołuje się skarżący na powyższe okoliczności. Wyjaśnienia wymaga zatem, że rozmowy skarżącego z wójtem i pracownikami ośrodka pomocy społecznej nie mogą zastąpić złożenia wniosku w trybie określonym przepisami rozporządzenia. Z akt sprawy nie wynika, by istniały przeszkody do złożenia wniosku przez skarżącego. Co więcej, sam skarżący przyznaje, że początkowo nie zamierzał ubiegać się o jakąkolwiek pomoc, ponieważ uzyskał informację, że pomoc polegać będzie na udzielaniu kredytów, a tą formą pomocy nie był zainteresowany. Z tego zatem zapewne względu wysokość szkód w gospodarstwie skarżącego nie została uwzględniona w protokole komisji wojewódzkiej z dnia 26 sierpnia 2006 r. (k. 25 akt administracyjnych). Należy zauważyć, że wprawdzie szacowanie szkód w Gminie dokonane zostało w dniu 14 sierpnia 2006 r. przez komisję gminną, a w dniu 26 sierpnia 2006 r. – przez komisję wojewódzką, a zatem jeszcze przed wejściem w życie rozporządzenia (stosownie do § 8 rozporządzenie weszło w życie z dniem 1 września 2006 r.), jednak termin do składania wniosków upływał dopiero z dniem 15 października 2006 r. Skarżący mógł więc złożyć wniosek z zachowaniem terminu, zwłaszcza, że – jak sam podaje (k. 2 akt administracyjnych) - od początku września wiedział, iż pomoc Państwa jest bezzwrotna. Rozważenia wymaga także, czy złożenie przez skarżącego w dniu 28 września 2006 r. oświadczenia o wysokości szkód (którego brak w aktach sprawy) mogło być uznane za wniosek w rozumieniu rozporządzenia. Jak wynika z wyjaśnień Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej (k. 33-34 i 44), już po zakończeniu prac komisji szacujących straty, wójtowie gmin z terenu powiatów j. i k. zebrali oświadczenia o poniesionych stratach od rolników, którzy wcześniej takich oświadczeń nie składali i ich gospodarstwa nie zostały objęte szacunkiem strat dokonanym przez komisję powołaną przez wojewodę. Oświadczenia te przekazane zostały Wojewodzie z prośbą władz samorządowych, organizacji rolników i partii politycznych o przyznanie dodatkowych środków na pomoc. Złożenie przez skarżącego tego dodatkowego oświadczenia nie wiązało się więc z ubieganiem się o pomoc na podstawie przepisów rozporządzenia i nie mogło być uznane za wniosek w rozumieniu § 4 ust. 1 rozporządzenia. Podnieść również należy, że oświadczenie, którego wzór znajduje się w aktach sprawy (k.25) służyć miało innym celom (ubieganiu się o kredyt preferencyjny), a jego wykorzystanie w związku z klęską suszy w 2006 r., a w konsekwencji także do udzielania pomocy przewidzianej w rozporządzeniu pozwalało jedynie na wstępne oszacowanie rozmiaru przewidywanej pomocy. Dane zawarte w oświadczeniach ułatwiały też niewątpliwie pracę komisji. Złożenie tego oświadczenia lub jego brak nie przesądza jednak w świetle przepisów rozporządzenia o przyznaniu pomocy lub jej odmowie. Warunkiem udzielenia pomocy jest bowiem stosownie do § 2 i 4 rozporządzenia wystąpienie w gospodarstwie rolnym określonej wysokości szkód w uprawach rolnych spowodowanych suszą i ich oszacowanie przez komisję powołaną przez wojewodę oraz złożenie przez zainteresowanego wniosku w zakreślonym terminie. We wzorze wniosku stanowiącym załącznik do rozporządzenia zawarte jest oświadczenie o okolicznościach istotnych dla przyznania pomocy na podstawie przepisów rozporządzenia. Inne oświadczenia nie są w świetle przepisów rozporządzenia wymagane. Niezłożenie przez skarżącego w terminie prac komisji oświadczenia według wzoru dla potrzeb kredytów preferencyjnych nie pozbawiało go więc możliwości złożenia wniosku o pomoc na podstawie przepisów rozporządzenia. Odrębnym zagadnieniem jest kwestia odpowiedzialności pracowników organów administracji publicznej za ewentualne wprowadzenie skarżącego w błąd. Nie ulega bowiem wątpliwości, że do dnia 15 października 2006 r. wnioski powinny być przez organy właściwe przyjmowane, a ich zasadność podlegać mogła ocenie dopiero w toku wszczętego na ich podstawie postępowania. Organy powinny też udzielać informacji o terminie składania wniosków i udostępniać ich wzory. Przyjmując w dniach 26-28 września 2006 r. od określonej grupy rolników oświadczenia o stratach spowodowanych suszą, organy obowiązane były informować rolników wyczerpująco, jakiemu celowi służyć ma złożenie w tej dacie oświadczenia, zamiast wniosku w trybie przepisów rozporządzenia. Pozwoliłoby to na uniknięcie nieporozumień. Okoliczność ta nie ma jednak wpływu na ocenę zgodności z prawem zaskarżonej decyzji. Prawidłowe jest bowiem stanowisko organu, że wniosek złożony przez skarżącego po dniu 15 października 2006 r. podlega odrzuceniu stosownie do § 6 ust. 2 rozporządzenia. Organ miał też podstawy do potraktowania pisma skarżącego z dnia 8 marca 2007 r. jako wniosku mimo, iż nie został on złożony według wzoru wskazanego w rozporządzeniu, z jego treści wynika bowiem żądanie przyznania pomocy przewidzianej w rozporządzeniu. Brak w tej sytuacji podstaw do uwzględnienia skargi. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).