II SA/Lu 648/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Marcinowski (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak,, Sędzia WSA Iwona Tchórzewska, Protokolant Sekretarz sądowy Sylwia Bałaban, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 30 listopada 2017 r. sprawy ze skargi M. G. na postanowienie Komendanta Wojewódzkiego Policji w L. z dnia [...] maja 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyjęcia odwołania uchyla zaskarżone postanowienie. Zaskarżonym postanowieniem nr [...] z dnia [...] maja 2017 r., Komendant Wojewódzki Policji w L. odmówił przyjęcia odwołania wniesionego przez M. G. od orzeczenia dyscyplinarnego Komendanta Powiatowego Policji w R. z dnia [...] marca 2017 r., nr [...]. W uzasadnieniu organ zrelacjonował dotychczasowy przebieg postępowania. Wyjaśnił, że postanowieniem z dnia [...] stycznia 2017 r. wszczęto postępowanie dyscyplinarne przeciwko M. G. (dalej jako "skarżący"). Orzeczeniem dyscyplinarnym z dnia [...] marca 2017 r., Komendant Powiatowy Policji w R. uznał skarżącego winnym tego, że w dniu [...] listopada 2017 r., w P., naruszył dyscyplinę służbową w ten sposób, że będąc podwładnym nie wykonał dokładnie i starannie wydanego mu przez Komendanta Powiatowego Policji w P. pierwszego polecenia służbowego, nakazującego sporządzenie szczegółowej notatki służbowej zawierającej opis zdarzenia z dnia [...] stycznia 2017 r. z danymi ich uczestników i ich rolami w zajściu, po którym przedstawił jedynie ustną, pobieżną relację ze zdarzenia oraz wydanego w sprawie drugiego polecenia tej samej treści, którego efektem było sporządzenie lakonicznej notatki urzędowej nie zawierającej szczegółowego opisu zdarzenia, co skutkowało koniecznością wydania trzeciego polecenia, które dopiero przyniosło oczekiwany efekt, tj. popełnienia przewinienia dyscyplinarnego polegającego na naruszeniu dyscypliny służbowej określonej art. 132 ust. 3 pkt 3 ustawy o Policji w zw. z § 15 zasad etyki zawodowej. Orzeczenie zostało odebrane przez skarżącego w dniu 3 kwietnia 2017 r. W dniu 26 kwietnia 2017 r. skarżący wniósł od niego odwołanie. Komendant Wojewódzki Policji w L. podniósł, że stosownie do art. 135k ust. 1 ustawy o Policji, postępowanie dyscyplinarne jest dwuinstancyjne. Od orzeczenia wydanego w pierwszej instancji obwinionemu przysługuje odwołanie w terminie 7 dni od dnia doręczenia orzeczenia. Zgodnie zaś z art. 135k ust. 3 tej ustawy, wyższy przełożony dyscyplinarny odmawia przyjęcia odwołania, w drodze postanowienia, jeżeli zostało wniesione po terminie lub przez osobę nieuprawnioną albo jest niedopuszczalne. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. Organ wyjaśnił, że orzeczenie dyscyplinarne z dnia [...] marca 2017 r. zostało nadane na wskazany przez skarżącego w toku postępowania adres do doręczeń, tj. Komendę Powiatową Policji w P. i odebrane przez osobę upoważnioną do odbioru korespondencji w tej jednostce, w dniu 3 kwietnia 2017 r. Termin do złożenia odwołania ekspirował zatem w dniu 10 kwietnia 2017 r. Odwołanie zostało natomiast wniesione przez skarżącego w dniu 26 kwietnia 2017 r., a więc po upływie ustawowego terminu. Wskazał, że skarżący nie składał wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, M. G. wniósł o uchylenie powyższego orzeczenia i przyjęcie odwołania oraz zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucił naruszenie art. 135k ust. 3 ustawy o Policji, poprzez niezasadne uznanie, że odwołanie zostało wniesione po terminie. W uzasadnieniu skargi wskazał, że orzeczenie dyscyplinarne Komendanta Powiatowego Policji w R. z dnia [...] marca 2017 r. odebrał dopiero w dniu 20 kwietnia 2017 r. Od dnia 27 marca do dnia 4 kwietnia 2017 r. przebywał na urlopie wypoczynkowym, zaś dni 15, 16 oraz 18 i 19 kwietnia były dniami wolnymi od pracy, zatem pierwszym dniem, w którym mógł odebrać pismo po powrocie do pracy był 20 kwietnia 2017 r. Wskazał również, że żaden z pracowników, jak i przełożony, nie poinformowali go o dacie otrzymania orzeczenia. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 135 k ust. 3 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2016 r., poz. 1782 ze zm.), dalej jako "ustawa o Policji", wyższy przełożony dyscyplinarny odmawia przyjęcia odwołania, w drodze postanowienia, m.in. w sytuacji, jeżeli zostało wniesione po terminie. Tego rodzaju rozstrzygnięcie, blokujące możliwość merytorycznego rozpatrzenia odwołania, uzależnione jest od uprzedniego ustalenia, czy nastąpiło prawidłowe, zgodne z obowiązującym prawem doręczenie orzeczenia pierwszoinstancyjnego oraz, że obwiniony uchybił ustawowemu terminowi do złożenia odwołania. Analiza zaskarżonego postanowienia oraz akt postępowania dyscyplinarnego przekonuje, że nie było podstaw do odmowy przyjęcia odwołania. W myśl art. 135p ust. 1 ustawy o Policji – w zakresie nieuregulowanym w tej ustawie, do postępowania dyscyplinarnego stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 1749), dalej jako "k.p.k.", dotyczące m. in. wezwań, terminów, doręczeń i świadków. Ustawa o Policji nie zawiera regulacji dotyczących doręczania pism funkcjonariuszom, w związku z toczącym się postępowaniem dyscyplinarnym. Prawidłowo zatem organ skonstatował, że w przedmiotowej sprawie należało zastosować przepisy k.p.k. Z art. 132 § 1 i § 2 k.p.k. wynika, że zasadniczym sposobem doręczania pism adresatowi jest doręczenie osobiste, które następuje w miejscu zamieszkania adresata. Art. 134 § 1 k.p.k. dopuszcza możliwość doręczenia pism adresowanych do funkcjonariuszy służb mundurowych (w tym do funkcjonariuszy Policji), za pośrednictwem ich przełożonych. Z akt postępowania wynika jednoznacznie, że nie zastosowano jednego z wyżej wymienionych sposób doręczenia orzeczenia pierwszoinstancyjnego. W protokole przesłuchania z dnia [...] marca 2017 r. (k. 53 akt) obwiniony wskazał swój adres zamieszkania i numer telefonu, a na żądanie osoby przesłuchującej podał "adres do korespondencji: [...] ul. [...], Komenda Powiatowa Policji". Niesporne jest, że orzeczenie (k. 73-77 akt) skierowano pod wskazany wyżej, tzw. adres do korespondencji. Przesyłkę doręczono osobie uprawnionej przez kierownika zakładu pracy (k. 78 akt). W odpowiedzi na skargę nie zwalczano twierdzenia skarżącego, że faktyczne doręczenie orzeczenia do jego rąk nastąpiło dopiero w dniu 20 kwietnia 2017 r. oraz, że wcześniej żaden z przedstawicieli KPP w P. nie informował go o wpłynięciu owego orzeczenia do tej jednostki Policji. Nie zanegowano również twierdzenia skarżącego, że wraz z odwołaniem nie złożył on wniosku o przywrócenie terminu, bowiem był przekonany, że bieg terminu do wniesienia odwołania rozpoczął się w dniu 20 kwietnia 2017 r. Wbrew stanowisku organu, nie doszło do prawidłowego, a tym samym skutecznego doręczenia orzeczenia pierwszoinstancyjnego w dniu 3 kwietnia 2017 r. (k. 78 akt). Nie istnieją podstawy normatywne do przekazywania funkcjonariuszom Policji pism w postępowaniu dyscyplinarnym na adres dla doręczeń, który nie jest miejscem zamieszkania, chyba że nastąpi to w miejscu pełnienia służby, ale w sposób wskazany w art. 134 § 1 k.p.k. i to w dodatku za pośrednictwem przełożonego służbowego. Przedmiotowe orzeczenie przekazano tymczasem do rąk funkcjonariusza lub pracownika KPP w P., który nie poinformował o powyższym ani obwinionego, ani jego przełożonego. Skoro w dniu 3 kwietnia 2017 r. nie nastąpiło prawidłowe doręczenie skarżącemu orzeczenia pierwszoinstancyjnego, przeto wbrew stanowisku organu, owa data nie może wyznaczać początku biegu siedmiodniowego terminu do złożenia odwołania, o jakim mowa w art. 135 k ust. 1 ustawy o Policji. Zatem uznać trzeba, że zaskarżone postanowienie wydano z naruszeniem wskazanego wyżej przepisu oraz art. 135 k ust. 3 ustawy o Policji, w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co obliguje sąd do jego uchylenia. W odpowiedzi na skargę, organ powołując się na treść art. 139 § 1 k.p.k. stwierdził, że z uwagi na przywołane wcześniej oświadczenie skarżącego, nastąpiło skuteczne doręczenie orzeczenia dyscyplinarnego w dniu 3 kwietnia 2017 r., które zostało skierowane na adres KPP Policji w P. Powyższe stanowisko jest chybione i nie znajduje aprobaty składu orzekającego. W judykaturze i piśmiennictwie utrwalony jest pogląd, że z art. 139 § 1 k.p.k. wynika, że strona ma obowiązek podać organom nowy adres, ale tylko w razie zmiany miejsca zamieszkania. Dopiero w sytuacji, gdy strona nie podaje nowego adresu i zmienia miejsce zamieszkania lub nie przebywa pod wskazanym przez siebie adresem, w tym także z powodu pozbawienia wolności w innej sprawie, pismo wysłane pod tym adresem uważa się za doręczone. Oczywiste jest, że adres zamieszkania obwinionego znany był organowi prowadzącemu postępowanie oraz, że obwiniony nie zmienił go. W ocenie sądu miejsca pobytu, o którym mowa w art. 139 § 1 k.p.k., nie można utożsamiać z miejscem zakładu pracy strony lub z miejscem pełnienia służby przez stronę. Powyższego miejsca nie można uznać za "miejsce przebywania", które przecież jest surogatem miejsca zamieszkania. Ustawodawca nie wymienił w sposób enumeratywny wszystkich miejsc pobytu, podając jedynie przykładowo, że takim miejscem jest jednostka penitencjarna, w której przebywa osoba pozbawiona wolności. Zatem, przepis ów nie mógł być w przedmiotowej sprawie zastosowany. Na marginesie wskazać trzeba, że k.p.k. tylko w jednym wypadku nakłada na stronę obowiązek wskazania adresata do doręczeń. Dzieje się to w sytuacji, gdy strona przebywa za granicą. Zwrócić należy również uwagę na przepis § 2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 13 lutego 2014 r. w sprawie szczegółowego trybu wykonywania czynności związanych z postępowaniem dyscyplinarnym w stosunku do policjanta (Dz. U. z 2014 r., poz. 306), z którego wynika, że w postępowaniu dyscyplinarnym dokumenty można przekazywać bezpośrednio, za pośrednictwem innych funkcjonariuszy lub pracowników Policji, przesyłką listową lub za pośrednictwem środków komunikacji elektronicznej. Mając na uwadze powyższe, należało orzec jak w sentencji, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.). Organ dostosuje się do wskazań zawartych w uzasadnieniu wyroku. Po zwrocie akt postępowania dyscyplinarnego ustali, w jakiej dacie doręczono skarżącemu orzeczenie dyscyplinarne nr [...] z dnia [...] marca 2017 r. Jeżeli wyniki badań wskażą, że skarżący wniósł odwołanie w terminie ustawowym, należy merytorycznie rozpoznać odwołanie.