II SA/Lu 65/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia NSA Maciej Kierek, Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz, Protokolant Starszy referent Beata Basak, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 27 lutego 2007 r. sprawy ze skargi S.P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie przywrócenia stosunków wodnych na gruncie oddala skargę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...]października 2006 r. (Nr [...]) wydaną na podstawie art.138 § 1 pkt 2 kpa po rozpatrzeniu odwołania S.P. od decyzji Wójta Gminy z dnia [...] sierpnia 2006 r. Nr [...] w sprawie naruszenia stosunków wodnych, uchyliło zaskarżoną decyzję w części dotyczącej terminu zlikwidowania wału ziemi i w tym zakresie orzekło wykonanie obowiązku nałożonego decyzją organu I instancji w terminie 30 dni od dnia doręczenia niniejszej decyzji. W uzasadnieniu stwierdziło, że organ I instancji zaskarżoną decyzją nakazał S.P. przywrócenie stanu poprzedniego poprzez zlikwidowanie wału ziemi na działce Nr [...]położonej w miejscowości T., stanowiącej jego własność, w terminie do 31 października 2006 r. poprzez wywiezienie nawiezionej ziemi w miejsce jej wydobycia. Postępowanie w sprawie zmiany stanu wody na gruncie wszczęto na wniosek T.L., właściciela działki Nr [...]. Przeprowadzając postępowanie, stwierdzono istnienie wału ziemnego usypanego przez S.P. powodującego zmianę stosunków wodnych. W sprawie powołano dowód z opinii biegłego w celu określenia naruszenia stosunków wodnych na działce Nr [...] i [...] położonych w miejscowości T. Z treści opinii wynika, zdaniem organu I instancji, fakt zmiany stosunków wodnych spowodowany usypaniem wału ziemnego na działce Nr [...] co szkodliwie wpływa na grunty sąsiednie. Następnie odwołanie od powyższej decyzji złożył S.P., który podnosi, że przeprowadzone postępowanie dowodowe nie uwzględnia jego zarzutów dotyczących działań właściciela działki nr [...] T.L. powodujących spływ wody na działkę Nr [...]. Ponadto podnosi wady postępowania polegające na braku udziału stron w czynnościach przeprowadzanych przez organ I instancji oraz nie uwzględnienie składanych przez niego dowodów. Odwołujący podnosi także, że wpływ na rozstrzygnięcie sprawy ma także fakt powiązań rodzinnych T.L. z pracownikiem Urzędu Gminy. Natomiast S.P. nie kwestionuje faktu usypania wału ziemnego na własnej działce Nr [...] Rozpatrując odwołanie, organ II instancji stwierdził, że art. 29 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. – Prawo wodne (Dz.U. Nr 115, poz. 1229 ze zm.) reguluje kwestie dotyczące wydawanych decyzji rozstrzygających wpływ określonych działań na zmiany stosunków wodnych na gruncie. Powyższy przepis stanowi, że właściciel nieruchomości nie może zmieniać stanu wody na gruncie, a zwłaszcza odpływu wody opadowej znajdującej się na jego gruncie, ani kierunku odpływu ze źródeł, ze szkodą dla gruntów sąsiednich, jak i nie może odprowadzać wód oraz ścieków na grunty sąsiednie. Ponadto na właścicielu gruntu ciąży obowiązek usunięcia przeszkód oraz zmian w odpływie wody, powstałych na jego gruncie wskutek przypadku lub działania osób trzecich ze szkodą dla gruntów sąsiednich. Natomiast art. 29 ustawy Prawo wodne stanowi, że jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie można w drodze decyzji nakazać właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodzie. Z tych względów, orzekł organ odwoławczy, przedmiotem postępowania powinna być ocena czy doszło do naruszenia stosunków wodnych poprzez usypanie wału ziemnego na działce nr [...] i czy ma to szkodliwy wpływ na grunty sąsiednie. Powołany przez organ I instancji dowód z opinii biegłego potwierdza, że na działce nr [...] w części najniższego ukształtowania terenu usypano "groblę" o długości 62,0 m, szerokości 6,0 m i średniej wysokości 0,46 m. Z tego powodu powstała zlewnia o pow. ok. 0,76 ha, która będzie gromadziła i odprowadzała wody z opadów atmosferycznych prawie w 100% do miejsca najniższego usytuowania terenu (do miejsca usypania wału). Działanie to spowodowało także utrudnienie w swobodnym odpływie wody z terenu położonego wyżej tj. z terenu działki Nr [...], co powoduje szkodliwy wpływ na grunty sąsiednie. Natomiast dowód z opinii biegłego ma na celu uzyskanie opinii dotyczącej stanu faktycznego sprawy, jeżeli jego ocena wymaga wiadomości specjalnych. W przedmiotowej sprawie, zdaniem organu II instancji, powołanie tego dowodu było zasadne ze względu na skomplikowany, wymagający wiedzy specjalnej, stan sprawy, stąd organ I instancji podzielił stanowisko przedstawione w opinii biegłego. Ponadto, art. 75 k.p.a. pozwalał jako dowód dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny. Żądanie odwołującego się dopuszczenia dowodu ze zdjęć obrazujących rozkopanie terenu nie zostało przez Wójta Gminy uwzględnione. W ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego i stosownie do przepisu art. 78 Kpa organ I instancji był uprawniony do nieuwzględnienia tego żądania. Przedstawione na rozprawie przeprowadzonej przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze zdjęcia nie mają znaczenia dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy. Zdjęcia te, treść odwołania od decyzji oraz wyjaśnienia złożone na rozprawie przez S.P. wskazują, że nie kwestionuje on ustaleń dotyczących faktu usypania wału w celu ograniczenia naturalnego spływu wody opadowej z działki Nr [...] Natomiast zarzuty odwołującego się zmierzają tylko do wykazania naruszenia stosunków wodnych także przez właściciela działki Nr [...] tj. T.L.. Jednak ustalenia dotyczące tych zarzutów powinny zostać rozstrzygnięte w odrębnym postępowaniu administracyjnym wszczętym na wniosek strony bądź z urzędu i zakończonym decyzją administracyjną w tej sprawie. Ponadto, orzekł organ II instancji, nie zasługują na uwzględnienie zarzuty odwołującego się dotyczące naruszenia zasad postępowania administracyjnego. Organ I instancji umożliwił bowiem stronom czynny udział w postępowaniu oraz zapoznanie się z zebranym w sprawie materiałem dowodowym. Natomiast zarzut dotyczący wpływu osoby związanej rodzinnie z T.L. był podstawą uchylenia przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzji Wójta Gminy z dnia [...] listopada 2005 r. Dlatego też, w tym postępowaniu zakończonym decyzją z dnia [...]sierpnia 2006 r. - jak wynika z akt sprawy - nie brała udziału osoba podlegająca wyłączeniu na podstawie art. 24 Kpa. Odwołujący się, podkreślił organ II instancji, nie powołał żadnych okoliczności wskazujących na brak bezstronności organu wydającego decyzję. Natomiast, dodał organ odwoławczy, biorąc pod uwagę wyznaczony zaskarżoną decyzją termin (do dnia 31 października 2006r.) wykonania obowiązku wynikającego z przepisu art. 29 ustawy Prawo wodne, należało w tym zakresie uchylić decyzję i orzec nowy termin wykonania tego obowiązku umożliwiający stronie wykonanie decyzji. W skardze do Sądu skarżący S.P. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. W treści skargi podniósł w szczególności zarzut naruszenia art. 6, 7, 8, 11, 12, 28, 61, 62, 66, 75, 77 i 80 kpa z powodu fragmentarycznego oraz jednostronnego rozpatrzenia sprawy. Wynikało to, zdaniem skarżącego, z rozpatrzenia przez właściwe organy prowadzące postępowanie tylko kwestii, czy wykonana przez niego grobla wpływa na stosunki wodne i szkodzi działce Nr [...]. Nastąpiło to bowiem jego zdaniem, bez zbadania i rozpatrzenia czy fakt, rodzaj i czasokres prowadzonej przez T.L. na tej działce uprawy chmielu i związanie z tym zmiany w konfiguracji gruntu jak i jego działania wywierają wpływ na sposób i kierunek odpływu wód na działkę Nr [...]. Natomiast te okoliczności, jako wynikające z tego samego stanu faktycznego i rzutujące na zakres praw i obowiązków stron sporu powinny być rozpatrzone i rozstrzygnięte w tym samym postępowaniu, gdyż mogły wpłynąć na ocenę szkodliwości dokonanej zmiany na działce Nr [...] i tym samym na treść rozstrzygnięcia, dodał skarżący. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał swoje stanowisko i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zaskarżona decyzja wbrew zarzutom ze skargi, nie naruszyła przepisów postępowania jak i prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy w świetle dyspozycji art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.). Po pierwsze, nie nastąpiło naruszenie żadnych przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż wbrew zarzutom ze skargi prawidłowo ustalono stan faktyczny w świetle dyspozycji art. 77 § 1 i 80 kpa Ponadto, skarżącemu zapewniono czynny udział w postępowaniu, zgodnie z dyspozycją art. 10, która stanowi zasadę ogólną kpa. Świadczy o tym zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, a w tym protokoły oględzin z dnia 10 kwietnia i 19 kwietnia 2006 roku, opracowane szkice i materiał fotograficzny, świadczące jednoznacznie o zakresie naruszenia przez skarżącego stosunków wodnych na gruncie, w świetle dyspozycji art. 29 cyt. ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz.U. Nr115, poz. 1229 ze zm.). W szczególności kluczowym dowodem w tym zakresie jest będąca w aktach sprawy opinia w celu określenia stosunków wodnych na działkach Nr [...] i [...] , która została opracowana przez biegłego sądowego E.D., a zleceniodawcą był Urząd Gminy . Powyższa opinia kończy się bowiem następującym wnioskiem: "Biorąc pod uwagę wyniki przeprowadzonych pomiarów geodezyjnych na gruncie, ukształtowanie terenu zgodnie z przedstawioną mapką geodezyjną oraz wyjaśnienia zainteresowanych stron jednoznacznie stwierdza się, że przez S.P.– właściciela działki Nr [...]został naruszony przepis z art. 29 ust. 1 pkt a ustawy Prawo wodne , który zabrania zmiany stanu wody na gruncie, jeżeli taka zmiana mogłaby szkodliwie oddziaływać na nieruchomości sąsiednie". Jest oczywiste, że powyższa sformułowana przez biegłego sądowego z zakresu budownictwa wodnego i melioracji opinia wymagająca wiedzy specjalistycznej nie może być skutecznie podważona przez skarżącego bez przedstawienia własnej opinii innego biegłego z tego zakresu. Ponadto, z opinii biegłego sądowego wynika także, że zmiana stanu wody na gruncie dokonana przez S.P. spowodowana była m.in. usypaną przez niego w części najniższego ukształtowania terenu jego działki o Nr [...] przedmiotowej grobli długości 62 m, szerokości 6 m i średniej wysokości 0,46 m. Spowodowało to wystąpienie zlewni o pow. 0,76 ha , gdyż zatrzymało spływ wody z naturalnie ukształtowanego terenu działki Nr [...], której właścicielem jest T.L.. Także biegły sądowy w powyższej opinii stwierdził, że uprawa chmielu przez T.L. na działce Nr [...]nie ma istotnego wpływu na grunty sąsiednie, a więc jego działania nie naruszają stosunków wodnych i nie wpływają negatywnie na grunty sąsiednie. Z tych względów sformułowany został przez biegłego wniosek kończący opinię o zmianie stanu wody na gruncie tylko przez S.P., które szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie. Ubocznie należy stwierdzić, co potwierdził sam skarżący, że na budowę przedmiotowej grobli będącej obiektem budowlanym, nie posiadał wymaganego prawem budowlanym pozwolenia na budowę (dowód: protokół z rozprawy przed sądem). Oznacza to, że wbrew zarzutom ze skargi organy prowadzące postępowanie prawidłowo ustaliły stan faktyczny, a następnie właściwe zastosowały przepis prawa materialnego, tj. art. 29 cyt. ustawy – Prawo wodne, ponieważ ustalony w sprawie stan faktyczny odpowiada hipotezie określonej normy prawnej w tym przepisie. Dotyczy to bowiem przywrócenia stanu poprzedniego przez właściciela gruntu, jeżeli było to spowodowane zmianą przez niego stanu wody na gruncie, która szkodliwie wpływa na grunty sąsiednie. Z tych względów i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ) Sąd orzekł jak w sentencji.