II SA/Lu 653/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Sidor (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia NSA Witold Falczyński, Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak, Protokolant Asystent sędziego Łucja Krasińska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 23 stycznia 2008 r. sprawy ze skargi M. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]., Nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego I. oddala skargę; II. przyznaje [...] D. S. – N. od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie) wynagrodzenie w kwocie 292,80 (dwieście dziewięćdziesiąt dwa złote osiemdziesiąt groszy), w tym 52,80 (pięćdziesiąt dwa złote osiemdziesiąt groszy) należnego podatku od towarów i usług, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu. Decyzją z dnia [...] wydaną na podstawie art. 3 ust. 3 i 4, art. 8 i art. 39 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz.U. Nr 64, poz. 593 ze zm.) Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpoznaniu odwołania M. W. utrzymało w mocy decyzję Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia [...] udzielającą mu zasiłku celowego w wysokości 150 zł z przeznaczeniem na potrzeby wskazane we wnioskach z dnia 23 i 27 marca 2007r. oraz ustalającą, że zasiłek zostanie przekazany na rachunek bankowy jego matki T. W. w dniu 15 maja 2007r. W odwołaniu podniesiono zarzut, że przyznane świadczenie jest za niskie, a także zakwestionowano wydane w toku tego postępowania postanowienie z dnia [...] odmawiające wyłączenia pracownika socjalnego U. K. od udziału w postępowaniu. Rozpoznając sprawę Samorządowe Kolegium Odwoławcze ustaliło, że postępowanie toczyło się z wniosków M. W. z dnia 23 i 27 marca 2007r. o świadczenia "na bytowanie", sprecyzowanych w wykonaniu wezwania organu pismem z dnia 2 kwietnia 2007r. jako wnioski o: " żywność, edukację, ochronę zdrowia i higienę, kulturę, sport i wypoczynek". Pismem z dnia 10 kwietnia 2007r. organ poinformował wnioskodawcę o terminie wizyty pracownika socjalnego w celu przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, a w dniu 16 kwietnia 2007r. wpłynęło do Ośrodka pełnomocnictwo udzielone przez M. W. jego matce T. W., która w tym samym dniu złożyła wniosek o wyłączenie od udziału w postępowaniu pracownika socjalnego U. K. Postanowieniem z dnia [...] Kierownik OPS odmówił wyłączenia. W dniu 17 kwietnia 2007r. pracownik socjalny Ośrodka przeprowadził aktualizację wywiadu środowiskowego, w trakcie którego M. W. zobowiązał się dostarczyć do dnia 20 kwietnia 2007r. zaświadczenie z Powiatowego Urzędu Pracy w L. i kartę aktywności zawodowej. Wobec niewywiązania się M. W. z tego obowiązku Kierownik OPS pismem z dnia 23 kwietnia 2007r. przedłużył termin rozpatrzenia sprawy do dnia 23 maja 2007r. W dniu 27 kwietnia 2007r. T. W. złożyła pismo i decyzję PUP w L. z dnia [...], z której wynika, że M. W. jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku. Również w dniu 27 kwietnia 2007r. wpłynęło do Kolegium zażalenie T. W. na niezałatwienie w terminie wniosków z dnia 23 i 27 marca 2007r., które Kolegium oddaliło postanowieniem z dnia 25 maja stwierdzając, że nie było bezczynności organu I instancji, ponieważ zwłoka w załatwianiu sprawy spowodowana była niewywiązaniem się M. W. ze zobowiązań. Dopiero w dniu 9 maja 2007r. wpłynęły do Ośrodka aktualne dokumenty i dnia [....] organ I instancji wydał decyzję. Samorządowe Kolegium Odwoławcze rozpoznając odwołanie stwierdził, że nie ma podstaw do przyznania M. W. wyższego świadczenia. Organ ustalił, że M. W. jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku i nie posiada majątku poza udziałem ¼ w nieruchomości rolnej o pow. 0,415 ha przeliczeniowych (zaświadczenie Urzędu Gminy z dnia 2 lutego 2007 r.), z których osiąga dochód w kwocie 21,32 zł miesięcznie, dlatego należy przyznać mu zasiłek, przy ustalaniu wysokości zasiłku należy jednak mieć na względzie, że skarżący ma możliwość samodzielnie, przy zachowaniu minimalnych chęci, przezwyciężyć trudną sytuację życiową oraz własne możliwości, ponieważ jest obecnie zdrowy i nie leczy się. Kolegium stwierdziło też, że M. W. od kilku lat systematycznie korzysta z pomocy społecznej udzielanej mu przez Ośrodek (np. w marcu 2007 r. otrzymał zasiłek celowy w wysokości 200 zł, a aktualnie pobiera zasiłek okresowy z powodu bezrobocia w wysokości 159,50 zł ustalony na okres od dnia 1 lutego 2007 r. do dnia 31 lipca 2007 r.); poza tym koszty utrzymania mieszkania nie obciążają go, ponieważ ponosi je jego matka, która również otrzymuje pomoc z Ośrodka. Kolegium stwierdziło, że w tej sytuacji nie ma podstaw do przyznania M. W. wyższego świadczenia, ponieważ organ pomocy społecznej winien w pierwszej kolejności przyznawać pomoc osobom, które nie są w stanie samodzielnie egzystować. Kolegium nie znalazło również podstawy do zakwestionowania prawidłowości postanowienia z dnia 17 kwietnia 2007r. o odmowie wyłączenia pracownika Ośrodka Pomocy Społecznej - U. K. od udziału w postępowaniu. Skargę do sądu administracyjnego wniósł M. W., domagając się uchylenia decyzji organów obu instancji. Skarżący powołując się na swoje ubóstwo i uzależnienia, wniósł o wyższe świadczenie i obciążenie członków Kolegium, którzy wydali zaskarżoną decyzję, kosztami pomocy prawnej udzielonej mu przez Sąd z urzędu. W toku postępowania sądowego skarżący złożył pismo procesowe z dnia 12 stycznia 2008r., w którym podniósł, że nieruchomość rolna (klasy B) nie przynosi żadnych dochodów, ponieważ znajduje się pod budynkami i stanowi podwórko. Zdaniem skarżącego Ośrodek posiada możliwości finansowe przyznania wyższego świadczenia, skoro pracownicy Ośrodka, a w szczególności Wójt otrzymuje wysokie miesięczne wynagrodzenie (10.206 zł i dodatek). Podniósł, że przyznane mu świadczenie w kwocie 150 zł miesięcznie wraz z otrzymywanym zasiłkiem okresowym w kwocie 160 zł to wyłączny jego dochód, mniejszy niż minimum egzystencji wynoszące w 2005 roku 385 zł, co powoduje pogorszenie się jego sytuacji życiowej i patologii. Do pisma skarżący dołączył wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego wydany w jego innej sprawie oznaczonej sygn. akt [...] W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art.1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r.- Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz.1269) sąd administracyjny sprawuje kontrolę zaskarżonej decyzji w zakresie jej zgodności z prawem. Zaskarżona decyzja prawa nie narusza. Zasady przyznawania świadczeń z pomocy społecznej określają przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz.U. Nr 64, poz.539 ze zm.) Cele pomocy społecznej określone zostały w art. 2 i 3 ustawy jako wspieranie osób i rodzin w ich wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i przezwyciężenia trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości, a także umożliwianie im życia w warunkach odpowiadających godności człowieka. W sprawie skarżący M. W. wnosił o przyznanie mu pomocy finansowej "na bytowanie", którą sprecyzował jako pomoc na "żywność, edukację, ochronę zdrowia i higienę, kulturę, sport i wypoczynek", a więc w istocie wnosił o zasiłek celowy. W świetle bowiem art.39 ustawy o pomocy społecznej, zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów, napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Przyznanie zasiłku celowego uzależnione jest ponadto od wysokości dochodów, które nie mogą przekraczać tzw. kryterium dochodowego. (art. 8 ust.1) Organ pomocy społecznej prawidłowo ustalił, że dochód skarżącego nie przekracza kryterium dochodowego i uwzględniając wniosek przyznał skarżącemu zasiłek celowy w kwocie 150 zł. W ocenie Sądu organ nie naruszył obowiązujących przepisów nie przyznając skarżącemu świadczenia w wyższej kwocie. Ustalanie wysokości zasiłku celowego oparte jest bowiem na uznaniu administracyjnym, co oznacza, że organ bada nie tylko faktyczną sytuację materialną osoby ubiegającej się o pomoc, ale również jej możliwości zarobkowe; organ powinien również mieć na uwadze, że celem pomocy społecznej jest wspieranie osób znajdujących się w ciężkiej sytuacji życiowej, a nie wyręczanie tych osób z obowiązku samodzielnego szukania i podejmowania pracy. Pomoc powinna być świadczona przede wszystkim tym osobom, które nie są w stanie samodzielnie egzystować. Zdaniem Sądu, prawidłowo organ administracyjny przy ustalaniu wysokości przyznawanego M. W. zasiłku uwzględnił, że obecnie, jako osoba zdrowa ma on możliwość podjęcia pracy zarobkowej, choćby dorywczej. Słusznie wziął również pod uwagę fakt, iż skarżący systematycznie korzysta ze świadczeń z pomocy społecznej, a więc ostatecznie otrzymuje potrzebne mu wsparcie. W tej sytuacji nie można zatem zarzucić organowi I instancji, że przekroczył granice przysługującego mu uznania, naruszając ustawę o pomocy społecznej ani Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu, że naruszył obowiązujące przepisy. Nie zasługuje na uwzględnienie wniosek skarżącego o "ukaranie kosztami pomocy" członków Kolegium, którzy brali udział w wydaniu zaskarżonej decyzji. Zasady ponoszenia tych kosztów ściśle regulują odrębne przepisy, które nie dają możliwości dowolnego obciążania tymi kosztami osób trzecich. Sąd nie dopatrzył się również wadliwości postanowienia Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia [...] o odmowie wyłączenia starszego pracownika socjalnego U. K. od udziału w postępowaniu. Z akt sprawy nie wynikają okoliczności mogące świadczyć o stronniczości tego pracownika wobec M. W., tym bardziej, że sam skarżący takich konkretnych okoliczności we wniosku o wyłączenie nie wskazywał. Natomiast sama niechęć bądź nieufność względem pracownika socjalnego nie stanowi podstawy wyłączenia, o której mowa w art. 24 § 3 kpa. Z tych względów Sąd, uznając za zasadny pogląd organów administracji, że w sprawie nie ma podstaw przyznania skarżącemu pomocy społecznej w większym zakresie, na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270) oddalił skargę.