II SA/Lu 654/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Asesor WSA Jerzy Parchomiuk po rozpoznaniu w dniu 20 listopada 2019 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. Ż. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...] z dnia [...] sierpnia 2019 r., znak: [...], w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego, - w zakresie wniosku skarżącej o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji postanawia wstrzymać wykonanie zaskarżonej decyzji. M. Ż. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...] z dnia 30 sierpnia 2019 r., w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego. W skardze zawarto wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu skarżący podniósł, że natychmiastowe wykonanie decyzji będzie się wiązało dla niej z niebezpieczeństwem niepowetowanej szkody majątkowej i spowoduje trudne do odwrócenia skutki, a w konsekwencji uczyni skargę iluzorycznym środkiem ochrony prawnej, szczególnie w sytuacji, gdyby uwzględnienie skargi doprowadziło do wyeliminowania decyzji z obrotu prawnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302, ze zm.; dalej p.p.s.a.), wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Odmowa wstrzymania wykonania aktu lub czynności przez organ nie pozbawia skarżącego złożenia wniosku do sądu. Dotyczy to także aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy (art. 61 § 3 p.p.s.a.). Zgodnie z utrwalonym w orzecznictwie poglądem przesłankę wyrządzenia znacznej szkody należy interpretować jako szkodę (majątkową, a także niemajątkową), która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego świadczenia lub jego wyegzekwowanie ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego (por. przykładowo postanowienie NSA z 20 grudnia 2004 r., GZ 138/04). Z kolei trudne do odwrócenia skutki to skutki faktyczne lub prawne, które raz zaistniałe spowodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, a powrót do stanu poprzedniego może nie nastąpić lub nastąpić po długim czasie czy przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków (por. przykładowo postanowienie NSA z 1 grudnia 2015 r., II GZ 770/15). Przesłanki te należy wiązać z sytuacją, która może powstać, gdy zaskarżony do sądu akt administracyjny zostanie wykonany, a następnie na skutek uwzględnienia skargi akt ten zostanie wzruszony. Sąd rozpoznając wniosek nie dokonuje oceny merytorycznej skargi, bowiem takie działanie sądu dokonywane w ramach posiedzenia niejawnego oznaczałoby niedopuszczalną ocenę legalności zaskarżonego aktu, jednak powinien uwzględniać wszystkie okoliczności, nawet nie podniesione we wniosku, o ile można je wyinterpretować na podstawie obowiązujących przepisów prawa oraz akt sprawy (por. postanowienie NSA z 27 stycznia 2016 r., I OZ 38/16). W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie zachodzą okoliczności, które przemawiają za uwzględnieniem wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Niewątpliwie wykonanie nałożonego na skarżącą (jako jedną z osób zobowiązanych) obowiązku rozbiórki spornego obiektu (muru granicznego) spowoduje trwałą zmianę, po której przywrócenie stanu pierwotnego wymagałoby zarówno nakładów finansowych, jak i nakładów pracy. Nieracjonalne jest generowanie nakładów finansowych czy nakładów pracy, jeśli w wyniku rozstrzygnięcia sprawy co do meritum przez sąd, nakłady te okazałyby się daremne. Z tego względu w orzecznictwie sądów administracyjnych powszechnie przyjmuje się, że rozbiórka ze swej istoty wiąże się z niebezpieczeństwem wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków (por. przykładowo postanowienia NSA: z 28 kwietnia 2005r., II OZ 276/05; z 7 maja 2010 r., II OZ 396/10, z 16 lipca 2010 r., II OSK 752/10). Co więcej, w tego typu przypadkach przepisy prawa nie przewidują mechanizmu względnie szybkiego cofnięcia skutków wykonania decyzji administracyjnej po jej uchyleniu przez sąd, jak przykładowo mechanizm zwrotu nadpłaty podatku w prawie podatkowym. W efekcie wykonanie zaskarżonej decyzji przed merytorycznym rozstrzygnięciem sprawy przez sąd nie leżałoby również w interesie publicznym, bowiem wyegzekwowanie zwrotu skarżącemu ewentualnych kosztów wykonania uchylonego obowiązku mogłoby generować kolejne spory prawne, tym razem natury odszkodowawczej. Należy przy tym podkreślić, że wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji zapewnia skarżącej jedynie tymczasową ochronę ich praw, gdyż w myśl art. 61 § 6 p.p.s.a. rozstrzygnięcie Sądu w tym zakresie traci moc z dniem wydania przez sąd orzeczenia uwzględniającego skargę lub uprawomocnienia się orzeczenia oddalającego skargę. Z powyższych przyczyn, na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji.