II SA/Lu 661/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Dudek (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Ewa Ibrom, Sędzia NSA Maciej Kierek, Protokolant Sekretarz sądowy Beata Skubis-Kawczyńska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 września 2005 r. sprawy ze skargi K. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]. Nr [...] w przedmiocie zasiłku stałego oddala skargę Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] r. odmawiającą przyznania K. L. zasiłku stałego. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie organ administracji wskazał, powołując się na stosowne przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.), przesłanki konieczne dla uzyskania świadczenia pieniężnego w postaci zasiłku stałego. SKO podzieliło stanowisko organu I instancji, że skarżący spełnia jeden z warunków do przyznania zasiłku stałego, bowiem jak wynika z orzeczenia o stopniu niepełnosprawności z dnia 28 lutego 2005 r. wydanego przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności został on zaliczony do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności na okres do 28 lutego 2007 r. Nie spełnia natomiast drugiego kumulatywnego warunku – czyli kryterium dochodowego. Kolegium uznało również, iż skarżący wraz ze swoją ciotką J. A. tworzy "rodzinę" w rozumieniu art. 6 pkt 14 ustawy o pomocy społecznej i tym samym przy ustalaniu dochodu wzięło pod uwagę dochody wszystkich członków tej rodziny. O istnieniu faktycznego związku pomiędzy domownikami świadczy nie tylko wspólne zamieszkiwanie, ale i gospodarowanie. Z akt sprawy wynika, że skarżący mieszka razem z ciotką J. A. w jej mieszkaniu położonym w B. przy ul. S. [...]. Skarżący bez ograniczeń korzysta z całego mieszkania - używa wspólnej kuchni oraz śpi w tym samym pokoju, co J. A., wspólnie zatem z ciotką zajmuje całe mieszkanie. K. L. korzysta z urządzeń i sprzętu gospodarstwa domowego ciotki, sprawuje nad nią opiekę ze względu na jej wiek i zły stan zdrowia, pomaga w robieniu zakupów i przygotowaniu posiłków, a także uczestniczy i pomaga jej w podstawowych czynnościach dnia codziennego. Świadczy to o istnieniu więzów emocjonalnych pomiędzy J. A. a K. L . Skarżący nie uzyskuje żadnych dochodów, a wszystkie koszty utrzymania mieszkania i utrzymania skarżącego ponosi jego ciotka. K. L. otrzymuje jedynie sporadyczną i niewielką pomoc od swoich sióstr w formie posiłków i dofinansowania leków. Sam skarżący twierdzi, że nie posiada własnego lokalu, w którym mógłby zamieszkać - dom przy ul. W. [...] w B. , w którym jest zameldowany, nie nadaje się do zamieszkania ze względu na zły stan techniczny. Zamieszkiwanie w mieszkaniu ciotki i utrzymywanie się z jej dochodów, a więc zgoda J. A. na uszczuplenie własnych dochodów i przestrzeni życiowej, aby zabezpieczyć byt K. L., ma charakter stały i wskazuje na istnienie wspólnego gospodarstwa domowego. W konsekwencji Kolegium doszło do przekonania, że stwierdzony stan faktyczny sprawy przesądza o rozpatrywaniu wniosku K. L. o przyznanie zasiłku stałego na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej, określającego status strony jako osoby pełnoletniej pozostającej w rodzinie, całkowicie niezdolnej do pracy z powodu wieku lub niepełnosprawności, jeżeli jej dochód, jak również dochód na osobę w rodzinie są niższe od kryterium dochodowego na osobę w rodzinie. Zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej przesłanką pozwalającą na przyznanie zasiłku jest spełnienie kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, które wynosi 316 zł. Organ II instancji podzielił ustalenia organu I instancji co do kwoty dochodu w rodzinie skarżącego w kwocie 644,61 zł. – czyli dochód na osobę – 322,31 zł. Wobec tego SKO doszło do przekonania, że K. L. nie spełnia kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, niezbędnego do uzyskania świadczenia pieniężnego w formie zasiłku stałego. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego K. L. wnosi o uchylenie powyższej decyzji, kwestionując stanowisko organów administracyjnych o przekroczeniu kryterium dochodowego na osobę w rodzinie. Twierdzi, że jego ciotka J. A. utrzymuje się z renty i zasiłku pielęgnacyjnego w łącznej kwocie 644,61 zł i nie dzieli się z nim swoimi dochodami. Stwierdza, że nie ma własnego domu mieszkalnego nadającego się do zamieszkania, a w związku z tym zamieszkuje u sióstr, ciotki i znajomych. Potwierdza fakty, że ciotka, siostry i znajomi często udzielają mu pomocy w postaci posiłków, noclegu i wsparcia pieniężnego na leki i chleb. Następnie odnosi się do trudnej sytuacji życiowej, w jakiej się znalazł, nawiązując do ogólnej sytuacji społecznej. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację wyrażoną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna i jako taka podlega oddaleniu. Organy administracji rozpoznając sprawę K. L. o przyznanie zasiłku stałego nie naruszyły prawa. Zgodnie z przepisem art. 37 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.), który zasadnie powołano jako podstawę rozstrzygnięcia, zasiłek stały przysługuje pełnoletniej osobie pozostającej w rodzinie, całkowicie niezdolnej do pracy z powodu wieku lub niepełnosprawności, jeżeli jej dochód, jak również dochód na osobę w rodzinie są niższe od kryterium dochodowego na osobę w rodzinie. Zasiłek stały ustala się w wysokości różnicy między kryterium dochodowym na osobę w rodzinie a dochodem na osobę w rodzinie. Bezspornym jest, iż skarżący spełnia wskazane wyżej kryterium stanu zdrowia – został on bowiem orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności z dnia 28 lutego 2005 r. wydanym przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności zaliczony do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności na okres do 28 lutego 2007 r. Natomiast kwestią sporną, podnoszoną zarówno w odwołaniu, jak i w skardze do sądu, jest ustalenie iż K. L. wraz z J. A. tworzy rodzinę w rozumieniu przepisów o pomocy społecznej i tym samym ustalenie kryterium dochodowego skarżącego. W ocenie sądu organy administracji prawidłowo ustaliły stan faktyczny, z którego wynika, iż skarżący i J. A. tworzą rodzinę w rozumieniu art. 6 pkt 14 ustawy o pomocy społecznej. W myśl tego przepisu rodzina to osoby spokrewnione lub niespokrewnione pozostające w faktycznym związku, wspólnie zamieszkujące i gospodarujące. Jak wynika ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności z wywiadu środowiskowego przeprowadzonego dnia 21 marca 2005 r., skarżący mieszka z ciotką J. A. w mieszkaniu stanowiącym jej własność, korzysta bez ograniczeń z całego mieszkania, a także z urządzeń i sprzętu gospodarstwa domowego, nadto sprawuję nad nią opiekę – pomaga przy czynnościach dnia codziennego (k. 94-103 akt adm.). Poza tym w toku postępowania administracyjnego skarżący sam wskazywał, iż mieszka i prowadzi gospodarstwo domowe razem z ciotką (oświadczenie o stanie majątkowym – k. 93 akt adm., notatka służbowa – k. 92, 90 akt adm.). Nadto, dla przyjęcia powyższej interpretacji nie ma znaczenia podnoszona przez skarżącego okoliczność, iż nie otrzymuje on od J. A. żadnej kwoty pieniędzy, bo ta nie ma prawnego obowiązku utrzymywania go. Decydującą bowiem dla przyjęcia wspólnego gospodarowania okolicznością nie jest podział pieniędzy, lecz faktyczne wspólne zamieszkiwanie i wykonywanie czynności składających się na prowadzenie gospodarstwa domowego, co zostało udowodnione i wykazane przez organy administracji. Konsekwencją powyższego jest ustalenie kryterium dochodowego w sposób przewidziany dla osoby pozostającej w rodzinie. Kwota zasiłku stałego stanowi różnicę między kryterium dochodowym na osobę w rodzinie – wynoszącym 316 zł. (art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej), a dochodem na osobę w rodzinie. Organy administracji prawidłowo wskazały podstawy i wyliczyły dochód na osobę w rodzinie skarżącego. Zgodnie z art. 6 pkt 3 ustawy o pomocy społecznej dochód na osobę w rodzinie jest to dochód rodziny podzielony przez liczbę osób w rodzinie. Dochód rodziny, na który składa się renta rodzinna w wysokości 500, 36 zł i dodatek pielęgnacyjny w kwocie 144, 25 zł, wynosi 644, 61 zł. Tym samym dochód na osobę w rodzinie wynosi 322,14 zł i jest wyższy od określonego w ustawie kryterium dochodowego. Konsekwencją przekroczenia tego kryterium jest odmowa przyznania zasiłku stałego. Odnosząc się do zawartych w skardze skarg na pracowników Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej wskazać należy, iż sąd rozpoznający niniejsza sprawę nie posiada żadnych kompetencji do rozpoznania tych skarg. Skarżący w tej kwestii może zwrócić się zatem do właściwego organu administracji publicznej. Podsumowując, stwierdzić trzeba, iż decyzje wydane w tej sprawie są zgodne z prawem, zaś twierdzenia skargi są niezasadne i jako takie nie podlegają uwzględnieniu. Prawną konsekwencja tego jest oddalenie skargi na podstawie przepisu art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).