II SA/Lu 664/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia NSA Maria Wieczorek-Zalewska, Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski, Protokolant Referent Paulina Nagajek, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 12 grudnia 2013 r. sprawy ze skargi A. P. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania dotyczącego stwierdzenia nieważności decyzji o przejęciu gospodarstwa rolnego na rzecz Skarbu Państwa oddala skargę Postanowieniem z dnia 17 maja 2013 r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], po rozpoznaniu wniosku A. P. o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymało w mocy postanowienie własne z dnia 9 kwietnia 2013 r., nr [...], odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności dwóch decyzji ostatecznych Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 12 sierpnia 2005 r., nr [...] oraz z dnia 24 czerwca 2005 r., nr [...], wydanych w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Gminy T. z dnia 20 marca 1976 r., nr [...], o przejęciu na własność Państwa w zamian za rentę gospodarstwa rolnego położonego w miejscowości R., stanowiącego własność M. K. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Kolegium wskazało, iż decyzją z dnia 24 czerwca 2005 r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Gminy T. z dnia 20 marca 1976 r., nr [...], orzekającej o przejęciu z urzędu na własność Państwa w zamian za rentę gospodarstwa rolnego bez budynków, położonego w miejscowości R., stanowiącego byłą własność M. K. Po rozpatrzeniu wniosku A. P. o ponowne rozpatrzenie sprawy, decyzją z dnia 12 sierpnia 2005 r., nr [...], Kolegium utrzymało w mocy własną decyzję z dnia 24 czerwca 2005 r., nr [...]. W dniu 3 kwietnia 2013 r. do organu tego wpłynął wniosek A. P. o stwierdzenie nieważności obu wskazanych wyżej decyzji z dnia 24 czerwca 2005 r. oraz z dnia 12 sierpnia 2005 r. Postanowieniem z dnia 9 kwietnia 2013 r., nr [...], Kolegium odmówiło wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności opisanych decyzji ostatecznych stwierdzając, że sprawa ta została rozstrzygnięta ostatecznymi decyzjami z dnia 18 listopada 2010 r. Ponowne wszczęcie postępowania w tych sprawach jest niedopuszczalne. Rozpatrując wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy Kolegium wskazało, iż postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest postępowaniem nadzwyczajnym, którego istota jest ustalenie, czy dana decyzja jest dotknięta jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 K.p.a. Jeśli jednak takie postępowanie toczyło się już wcześniej i zostało zakończone ostateczną decyzją odmawiającą stwierdzenia nieważności, to nie można po raz kolejny prowadzić postępowania w tej sprawie. Decyzja, która dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną jest nieważna. Sprawa nieważności kwestionowanych decyzji z dnia 24 czerwca 2005 r., nr [...] oraz z dnia 12 sierpnia 2005 r., nr [...], została rozstrzygnięta ostatecznymi decyzjami Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 18 listopada 2010 r., nr [...] oraz nr [...], o odmowie stwierdzenia nieważności tychże decyzji. Ponowne wszczynanie postępowania w tych sprawach było więc niedopuszczalne, co uzasadniało wydanie postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 K.p.a. Skargę do Sądu na postanowienie Kolegium z dnia 17 maja 2013 r., nr 698/13, złożył A. P. W skardze oraz w piśmie procesowym z dnia 28 listopada 2013 r. podkreślił, że decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 24 czerwca 2005 r., nr [...] oraz z dnia 12 sierpnia 2005 r., nr [...], są dla niego bardzo krzywdzące i w związku z tym zwrócił się do Sądu wniósł o stwierdzenie ich nieważności przez Sąd bądź ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia i zobowiązanie Kolegium do wydania takiego rozstrzygnięcia. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z art. 156 § 1 K.p.a. organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która: 1) wydana została z naruszeniem przepisów o właściwości; 2) wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa; 3) dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną; 4) została skierowana do osoby niebędącej stroną w sprawie; 5) była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały; 6) w razie jej wykonania wywołałaby czyn zagrożony karą; 7) zawiera wadę powodującą jej nieważność z mocy prawa. W świetle art. 157 § 1 i § 2 K.p.a. organem właściwym do stwierdzenia nieważności decyzji w przypadkach wymienionych wyżej jest organ wyższego stopnia, a gdy decyzja wydana została przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze - ten organ. Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Prawidłowe jest stanowisko Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...], iż wszczęcie postępowania administracyjnego w niniejszej sprawie było niedopuszczalne. Z akt administracyjnych sprawy wynika, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia 24 czerwca 2005 r., nr [...], odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Gminy T. z dnia 20 marca 1976 r., nr [...], orzekającej o przejęciu z urzędu na własność Państwa w zamian za rentę gospodarstwa rolnego bez budynków, położonego w miejscowości R., stanowiącego byłą własność M. K. Decyzją z dnia 12 sierpnia 2005 r., nr [...], Kolegium, po rozpatrzeniu wniosku skarżącego o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymało w mocy powyższą decyzję z dnia 24 czerwca 2005 r. W rozpoznawanej sprawie jest bezspornym, że skarżący A. P. po raz pierwszy domagał się stwierdzenia nieważności tychże decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] we wniosku z dnia 27 lipca 2010 r. Po rozpoznaniu tego wniosku Kolegium decyzją z dnia 18 listopada 2010 r., nr [...], odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji własnej z dnia 24 czerwca 2005 r., nr [...] (k. 111-112 akt adm.), zaś decyzją z dnia 18 listopada 2010 r., nr [...], odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji własnej z dnia 12 sierpnia 2005 r., nr [...] (k. 115-116 akt adm.). Skarżący nie złożył wniosków o ponowne rozpatrzenie spraw zakończonych wskazanymi decyzjami z dnia 18 listopada 2010 r. Nie ulega zatem wątpliwości, iż w chwili obecnej w obrocie prawnym pozostają zatem obie opisane wyżej decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] orzekające o odmowie stwierdzenia nieważności kwestionowanych przez skarżącego decyzji tego organu z dnia 24 czerwca 2005 r., nr [...] oraz z dnia 12 sierpnia 2005 r., nr [...]. Oznacza to, że ponowne rozpoznanie wniosku skarżącego o stwierdzenie nieważności tychże decyzji prowadziłoby do wydania decyzji obciążonych wadą skutkującą stwierdzenie ich nieważności na podstawie art. 156 § 1 pkt 3 K.p.a. Ponowne rozstrzygnięcie przez organ administracji publicznej sprawy załatwionej wcześniej decyzją ostateczną możliwe jest bowiem wyłącznie po uchyleniu pierwotnej decyzji w ustalonym przez prawo trybie (por. wyroki NSA z dnia 26 maja 1981 r., SA 895/81, ONSA 1981, nr 1, poz. 47 oraz z dnia 6 września 2011 r., I OSK 1518/10, LEX nr 965915, przywołane przez M. Jaśkowską, Komentarz do art. 156 K.p.a. [w:] M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2013, System Informacji Prawnej LEX, cz. III, Uprzednie rozstrzygnięcie sprawy jako przyczyna nieważności, teza 1). Zasadnie zatem zaskarżonym postanowieniem Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] utrzymało w mocy postanowienie własne odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Kolegium z dnia 24 czerwca 2005 r., nr [...] oraz z dnia 12 sierpnia 2005 r., nr [...], na podstawie art. 61a § 1 K.p.a. Przepis ten stanowi bowiem, iż gdy żądanie wszczęcia postępowania administracyjnego zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Z tych wszystkich względów, wobec braku podstaw do uwzględnienia skargi, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) skargę oddalił.