II SA/Lu 665/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Wieczorek-Zalewska, Sędziowie Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz (sprawozdawca), Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Beata Basak, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 20 maja 2015 r. sprawy ze skargi T. W. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie pozwolenia na użytkowanie obiektu I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] nr [...] II. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz T. W. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Postanowieniem z dnia 6 czerwca 2014 r., znak: [...], Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, po rozpatrzeniu zażalenia T. W. na postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia 14 kwietnia 2014 r., znak: [...], odmawiające wszczęcia postępowania na żądanie T. W. w sprawie dobudowanej chłodni na potrzeby prowadzonej hodowli zwierząt futerkowych do budynku gospodarczego stodoły na działce nr ewid. [...] położonej w miejscowości [...], gmina [...] – utrzymał w mocy to postanowienie. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wyjaśnił, że w związku z informacją T. W. udzieloną ustnie w dniu 22 czerwca 2011 r., Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] wszczął z urzędu postępowanie zakończone decyzją z dnia 20 lipca 2012 r., znak: [...], którą udzielono J. A. pozwolenia na użytkowanie budynku gospodarczego o wymiarach 6,45 x 4,49 m, na wspomnianej wyżej nieruchomości. Ponadto, pismem z dnia 3 października 2011 r. organ pierwszej instancji poinformował T. W., że ze względu na brak przymiotu strony nie będzie ona informowana o działaniach prowadzonych przez organy administracji w tej sprawie. W dniu 20 marca 2014 r. do Powiatowego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego w [...] wpłynęło pismo T. W. z żądaniem wszczęcia postępowania administracyjnego w związku z dobudowaną chłodnią na potrzeby prowadzonej hodowli zwierząt futerkowych do budynku gospodarczego stodoły na działce nr ewid. [...] położonej w miejscowości [...], gmina [...]. Wpisem do protokołu oględzin przeprowadzonych w dniu 4 kwietnia 2014 r., na powyższej działce, a które to oględziny dotyczyły sprawy znak: [...], stwierdzono, że stan przedmiotowego budynku gospodarczego nie uległ zmianie od dnia przeprowadzonych działań kontrolnych w dniu 18 lipca 2011 r., co potwierdził również inwestor – J. A., który oświadczył, iż nie prowadził żadnych robót budowlanych związanych z tym budynkiem. W związku z tym PINB w [...] stwierdził, że w tej sprawie zapadła już decyzja prawomocna i postanowieniem z dnia 14 kwietnia 2014 r., znak: [...], wydanym na podstawie art. 61a K.p.a., odmówił wszczęcia postępowania na żądanie w niniejszej sprawie. W zażaleniu na to postanowienie T. W. wniosła o jego unieważnienie oraz o wszczęcie postępowania w tej sprawie. Utrzymując w mocy powyższe postanowienie organ odwoławczy podzielił w całości stanowisko organu pierwszej instancji. Organ wskazał, że postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego powinno być wydane w sytuacji, gdy w określonej sprawie toczy się już postępowanie administracyjne, bądź w przypadku gdy w sprawie tej zapadła już decyzja. Zdaniem WINB, wszczęcie postępowania administracyjnego w sprawie dobudowanej chłodni na potrzeby hodowli zwierząt futerkowych do budynku gospodarczego stodoły na opisanej działce nie jest możliwe, gdyż sprawa ta była już przedmiotem postępowania administracyjnego i zakończona została ostatecznym rozstrzygnięciem. Dopóki w obiegu prawnym funkcjonuje ostateczne rozstrzygnięcie brak jest możliwości ponownego prowadzenia postępowania administracyjnego w tej samej sprawie. Skargę do Sądu na postanowienie organu drugiej instancji złożyła T. W., wnosząc o jego uchylenie. Skarżąca podkreśliła, że pismem z dnia 14 października 2011 r. poinformowała organy administracji, iż nabyła spadek po ojcu S. S. na mocy postanowienia sądu powszechnego. Mając taką wiedzę organy miały obowiązek orzec o uchyleniu własnej decyzji na podstawie art. 132 w zw. z art. 144 K.p.a. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga jest zasadna. Zaskarżonym postanowieniem organ odwoławczy utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji odmawiające wszczęcia postępowania na żądanie skarżącej w sprawie dobudowanej chłodni na potrzeby prowadzonej hodowli zwierząt futerkowych do budynku gospodarczego stodoły na działce nr ewid. [...] położonej w miejscowości [...], gmina [...]. Podstawę materialnoprawną tych postanowień stanowił art. 61a K.p.a., w świetle którego, gdy żądanie wszczęcia postępowania administracyjnego zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. W doktrynie wskazuje się, że powyższy przepis wprowadza podmiotową i przedmiotową przesłankę odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego, jak również daje podstawę do podjęcia takiego rozstrzygnięcia z uwagi na inne uzasadnione przyczyny odmowy wszczęcia postępowania. Zauważa się, iż przesłanka podmiotowa odmowy wszczęcia postępowania dotyczy sytuacji, gdy żądanie wszczęcia postępowania administracyjnego zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną, zaś przesłanka przedmiotowa pozostaje w związku z przedmiotem postępowania administracyjnego, którym jest sprawa rozstrzygana w formie decyzji. Poza wskazanymi przesłankami wyróżnia się także inne przyczyny uzasadniające wydanie postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania, do których można zaliczyć w szczególności przypadek, gdy żądanie jednostki dotyczy sprawy rozstrzygniętej już decyzją bądź żądanie jednostki dotyczy sprawy, w której prowadzone jest postępowanie albo gdy zachodzi przedawnienie materialnoprawne – upływ terminu, po którym jednostka nie może domagać się uprawnienia (por. B. Adamiak, Komentarz do art. 61a K.p.a., w: B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2013, SIP Legalis, nb. 4-8). Należy podkreślić, że w ocenie Sądu, podjęcie w niniejszej sprawie, w oparciu o przepis art. 61a K.p.a., postanowienia odmawiającego wszczęcia postępowania, było co najmniej przedwczesne. Poza sporem jest, że pismem z dnia 14 października 2011 r., które wpłynęło do PINB w [...] w dniu 20 października 2011 r., skarżąca poinformowała organ pierwszej instancji, iż jest "prawnym spadkobiercą – współwłaścicielem działki nr ewid. [...] położonej w miejscowości [...], gmina [...], sąsiadującej z działką nr ewid. [...], na jakiej prowadzone były roboty budowlane, których legalności domagała się zbadania we wniosku z dnia 16 marca 2014 r. (wpływ do organu: 20 marca 2014 r.). Podkreślenia wymaga, że w tej sytuacji obowiązkiem organu pierwszej instancji, do którego skierowany był powyższy wniosek, było wnikliwe rozważenie jego treści, mając na uwadze to, że o charakterze podania wnoszonego do organu administracji w indywidualnej sprawie administracyjnej nie decyduje jego nazwa, lecz treść. Oczywistym jest przy tym, że w razie wątpliwości co do treści żądania zawartego w podaniu to nie do organu administracji publicznej, lecz do podmiotu wnoszącego podanie należy rozstrzygnięcie o treści tego żądania. W takim przypadku, to jest gdy zachodzą wątpliwości, co do rzeczywistej woli wnoszącego podanie, obowiązkiem organu administracji publicznej jest skierowanie do tego podmiotu wezwania, w trybie art. 64 § 2 w związku z art. 63 § 2 K.p.a., w celu sprecyzowania żądania zawartego we wniosku, pod rygorem pozostawienia go bez rozpoznania. W rozpoznawanej sprawie jest bezspornym, że organy obu instancji nie dochowały tego obowiązku, co, zdaniem Sądu, mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Należy bowiem mieć na względzie, iż w sytuacji, gdy oczywistym jest, że T. W. nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym zakończonym powołaną wyżej decyzją PINB w [...] z dnia 20 lipca 2012 r., znak: [...], która udzielono J. A. pozwolenia na użytkowanie budynku gospodarczego o wymiarach 6,45 x 4,49 m, na działce nr ewid. [...] w [...], a jednocześnie skarżąca powoływała się na swój interes prawny uzasadniający traktowanie jej jako stronę tego postępowania, to koniecznym było rozważenie, czy przedmiotowy wniosek z dnia 16 marca 2014 r. nie stanowił wniosku o wznowienie postępowania administracyjnego w tej sprawie w oparciu o przesłankę określoną w art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. Podejmując wskazane wyżej rozstrzygnięcia orzekające o odmowie wszczęcia postępowania, bez należytego wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności w sprawie, a zwłaszcza pomijając precyzyjne ustalenie treści żądania zawartego w piśmie skarżącej z dnia 16 marca 2014 r., organy administracji naruszyły nie tylko powołane wyżej przepisy, lecz również art. art. 7, 77 § 1, 80 i 107 § 3 K.p.a., zobowiązujące je do wnikliwego zbadania z urzędu oraz dokonania oceny wszystkich mających znaczenie dla sprawy okoliczności faktycznych i prawnych. Tym samym uchybiono także zasadom ogólnym postępowania unormowanym w art. 8 (zasada zaufania) i art. 9 (zasada informowania) K.p.a. Mając powyższe na względzie Sąd obowiązany był uchylić zarówno zaskarżone postanowienie, jak i utrzymane nim w mocy postanowienie organu drugiej instancji w oparciu o art. 135 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; dalej: "P.p.s.a."). Rozpoznając ponownie sprawę organy administracji uwzględnią przedstawione wyżej uwagi, a zwłaszcza podejmą prawem określone działania zmierzające do jednoznacznego ustalenia treści żądania skarżącej zawartego w jej piśmie z dnia 16 marca 2014 r. oraz – w zależności od wyników tych ustaleń – do podjęcia stosownego rozstrzygnięcia w sprawie. Orzeczenie o zwrocie kosztów postępowania uzasadniał art. 200 i art. 205 § 1 P.p.s.a. Z tych względów Sąd orzekł, jak w sentencji.