II SA/Lu 665/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Czaja Sędziowie Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak (sprawozdawca) Asesor sądowy Jerzy Parchomiuk Protokolant Starszy inspektor sądowy Jolanta Sikora po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 6 grudnia 2018 r. sprawy ze skargi B. B. na decyzję Inspektor Nadzoru Budowlanego z dnia [...] maja 2018 r., nr [...] w przedmiocie nakazania wykonania określonych robót budowlanych oddala skargę. II SA/Lu 665/18 UZASADNIENIE Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r., znak: [...], [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, po rozpatrzeniu odwołania B. B. (dalej jako: "skarżąca") utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego miasta [...] (dalej jako: "PINB") z dnia [...] r. znak: [...], nakazującą współwłaścicielom budynku przy ul. [...] w [...]: Gminie [...], A. G., P. S., J. W., B. S., B. B., L. C., E. Ł.-F., J. Ł., D. S., A. K., M. K., I. D., I. K., G. S., A. S., E. W., J. G., W. P., D. C. i W. C. doprowadzenie ściany szczytowej budynku zlokalizowanego przy ul. [...] w [...] położonej w granicy z działką o numerze ewidencyjnym [...], do stanu pierwotnego poprzez zamurowanie trzech otworów okiennych i trzech otworów drzwiowych oraz usunięcie krat zabezpieczających te otwory. Decyzja została wydana w następującym stanie sprawy: Na wniosek J. W., Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego miasta [...] wszczął postępowanie administracyjne w sprawie wykonania otworów okiennych i drzwiowych w ścianie zewnętrznej kamienicy położonej w [...] przy ul. [...] od strony działki oznaczonej numerem ewidencyjnym [...] Sprawa doprowadzenia do stanu pierwotnego ściany szczytowej budynku zlokalizowanego przy ul. [...] w [...] była kilkakrotnie rozpoznawana w toku instancji przez organy administracji publicznej. W sprawie czterokrotnie wydane były także wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, ostatnim wyrokiem z dnia 23 lutego 2017 r., sygn. akt II SA/Lu 1009/16, sąd uchylił zaskarżoną decyzję [...] z dnia [...] r. znak [...] oraz decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego miasta [...] i sprawę skierował do ponownego rozpatrzenia do I instancji. Zdaniem Sądu niezbędne było ponowne przeprowadzenie postępowania pierwszoinstancyjnego z udziałem wszystkich osób uprawnionych tj. aktualnych współwłaścicieli nieruchomości, a to oznacza konieczność przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości. W uzasadnieniu wyroku, podniesiono również, że sposób doprowadzenia obiektu budowlanego objętego ochroną konserwatorską, do stanu zgodnego z prawem należy skonsultować z Wojewódzkim Konserwatorem Zabytków. Rozpatrując sprawę ponownie z udziałem współwłaścicieli przedmiotowej kamienicy, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego miasta [...] decyzją z dnia [...] r., wydaną na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1 w związku z ust. 7 Prawa budowlanego nakazał wymienionym w decyzji współwłaścicielom budynku przy ul. [...] w [...], doprowadzić przedmiotową ścianę budynku do stanu pierwotnego poprzez zamurowanie istniejących otworów okiennych i drzwiowych oraz usunięcie krat zabezpieczających te otwory. Od decyzji odwołała się B. B. wskazując, że art. 51 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego nie nakazuje doprowadzenia obiektu budowlanego lub jego części do stanu pierwotnego, lecz nakazuje zaniechania dalszych robót budowlanych, bądź rozbiórkę obiektu budowlanego, bądź doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego. Jej zdaniem, organ I instancji wyszedł poza żądanie wniosku strony J. W., który żądał zamurowania tylko otworów okiennych i drzwiowych w lokalu państwa B. . Po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia [...] r., [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie organ odwoławczy wskazywał, że po przeprowadzeniu oględzin tego budynku w dniach: [...] października 2004 r. oraz [...] października 2017 r., inspektorzy PINB ustalili, zlokalizowanie w ścianie szczytowej budynku przy ul. [...] w [...] trzech otworów okiennych i trzech otworów drzwiowych. Pierwszy otwór drzwiowy usytuowany jest w piwnicy i stanowi wejście do lokalu użytkowego, zejście schodami od chodnika przy ulicy. Na poziomie parteru znajdują się trzy okna i drzwi dwuskrzydłowe. Otwory te należą do lokalu B. B.. Kolejny otwór drzwiowy znajduje się w ścianie budynku i prowadzi do lokalu użytkowego "[...]" należącego do D. i M. Z.. W trakcie oględzin w 2017 r. dokonano również pomiarów tych otworów i stwierdzono, że wszystkie otwory posiadają nadproża łukowe od wnętrza pomieszczeń, a od strony zewnętrznej nadproża poziome. Organ ustalił, że w dniu [...] marca 1991 r. kamienica z oficyną wpisana została do rejestru zabytków województwa [...] pod nr [...] Obiekt został wzniesiony ok. 1880 r. z przeznaczeniem jako budynek mieszkalny. Najstarszy plan kamienicy posiadany przez urząd konserwatorski pochodzi z 1937 r. Na długości budynku frontowego i oficyny od strony działki o nr [...] nie występują żadne otwory, potwierdza to też projekt przebudowy lokalu w przedmiotowym budynku z 1950 r. Fotografie wykonane w latach 1969 i 1983 poświadczają niewystępowanie w ścianie szczytowej obiektu przedmiotowych otworów. Urząd konserwatorski nie potwierdził wydania pozwolenia na wykonanie zejścia do piwnic, wykonania otworów okiennych i drzwiowych w elewacji południowej budynku frontowego od strony działki o nr [...], za wyjątkiem pozwolenia na wykonanie otworu drzwiowego w elewacji na szerokości oficyny bocznej, wydanego w dniu [...] r. dla M. Z.. Wydział Architektury i Administracji Budowlanej Urzędu Miasta [...] poinformował organ pierwszej instancji, że w rejestrach wydziału nie stwierdzono udzielenia pozwolenia na wykonanie otworu drzwiowego na rzecz M. Z., a także wydział nie wydawał decyzji na zmianę sposobu użytkowania lokali w kamienicy przy ul [...]. Nadesłano decyzję z dnia [...] r. znak: [...], o pozwoleniu na adaptację piwnicy na lokal użytkowy, obejmującą wykonanie schodów zewnętrznych do piwnicy oraz wykonanie otworu drzwiowego i okiennego w poziomie piwnicy. [...] Wojewódzki Konserwator Zabytków, powołując się na posiadane w jego zasobach dokumenty archiwalne twierdził, że przedmiotowe otwory okienne i drzwiowe nie istniały w czasie budowy budynku, są wtórne i jako nie związane z historycznym wystrojem, elewacji przedmiotowego budynku winny zostać zamurowane. Zdaniem organu konserwatorskiego wszystkie otwory wykonane zostały bez uzgodnienia z urzędem konserwatorskim. Z uwagi na powyższe organy stwierdziły jednoznacznie, że zgromadzona dokumentacja, ponownie przeanalizowana przez PINB potwierdza wykonanie tych otworów po 1983 r., po rozbiórce obiektu usytuowanego na działce nr [...]. Do sprawy złożono opinię B. S. z dnia [...] r., która potwierdzała wyniki ustaleń z oględzin, że otwory mają charakter wtórny oraz poparła stanowisko Konserwatora Zabytków o zamurowaniu tych otworów. Wykonane przez autora odkrywki jednoznacznie potwierdzają, że otwory zostały wykute wtórnie, uzupełnione cegłą kratówką i zaprawą cementową odmienną od zaprawy użytej do konstrukcji muru. Odkryte lico cegieł ujawniło chaotyczny wątek muru i uzupełnienie go materiałem obcym historycznie, szczególnie w poziomie łączenia stropu ze ścianą co jest charakterystyczne dla tego sposobu budownictwa, tego okresu i rejonu. Organy zwróciły również uwagę na przepisy pożarowe (art. 198 prawa budowlanego), które uzależniały możliwość wykonania jakichkolwiek otworów, w ścianie znajdującej się na granicy działki od uzyskania dodatkowej decyzji administracyjnej. Wymagane było użycie do takich otworów materiałów o wysokiej odporności ogniowej (szkłem drutowym lub szklanymi cegłami). Podobne wymagania występują również współcześnie (rozporządzenie ministra infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie Dz. U. z 2015 r., poz.1422). Organ odwoławczy wyjaśnił, że nietrafny jest zarzut B. B. zawarty w odwołaniu, odnośnie niewłaściwego zastosowania w sprawie przepisów art. 51 ust. 1 pkt 1 w związku z ust. 7 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (aktualnie; Dz. U. z 2018 r., poz. 1202). Wykonanie otworów okiennych i drzwiowych w ścianie południowej kamienicy usytuowanej przy ul. [...] w [...], wpisanej do rejestru zabytków, wymagało uzyskania pozwolenia na wykonanie tych robót. W przypadku obiektu wpisanego do rejestru zabytków, decyzja o pozwoleniu na budowę wydana przez organ administracji architektoniczno-budowlanej, jak też decyzja wydana przez organ nadzoru budowlanego w postępowaniu naprawczym winna być poprzedzona pozwoleniem służb konserwatorskich. [...] Wojewódzki Konserwator Zabytków, w trakcie postępowania administracyjnego wyraził opinię negatywną o pozostawieniu przedmiotowych otworów, jako nie związanych z historycznym wystrojem elewacji przedmiotowego budynku. W konsekwencji powyższego zasadnie organ I instancji podjął działania przewidziane w art. 51 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego. Mając na uwadze treść powyższego przepisu oraz art. 52 Prawa budowlanego PINB zaakcentował, że z uwagi, na brak możliwości ustalenia inwestora lub w przypadku utraty przez inwestora praw do dysponowania nieruchomością na cele budowlane adresatem decyzji wydanej na podstawie art. 51 Prawa budowlanego, winien być właściciel obiektu (współwłaściciele). Organ pierwszej instancji ustalił współwłaścicieli przedmiotowej kamienicy i to oni stali się zobowiązanymi do wykonania czynności określonej tą decyzją. Na powyższą decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, B. B. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zarzucając: - naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 51 ust. 1 pkt. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane oraz art. 36 ust. 1 pkt. 1 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie i opiece nad zabytkami oraz naruszenie przepisów postepowania: art. 138 §1 pkt. 1 k.p.a. - poprzez niewłaściwe zastosowanie tego przepisu i odmowę uchylenia decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego m. [...] z dnia [...] r. w sytuacji, gdy w przedmiotowej sprawie istniały podstawy do uchylenia tej decyzji, albowiem przed wydaniem przedmiotowej decyzji konieczne było uzyskanie decyzji konserwatora zabytków; - naruszenie przepisów postępowania tj. art. 6, art. 7, art. 8, art. 11, art. 77 § 1, art. 80, art. 81 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a. i art. 136 k.p.a. poprzez wadliwe przeprowadzenie postępowania dowodowego, którego efektem nie było zebranie całości materiału dowodowego i jego wszechstronne rozpatrzenie, co przełożyło się na lakoniczne i nieprzekonywujące uzasadnienie zaskarżonej decyzji. Skarżąca ponadto uważa, że pozbawiona została prawa do rozpoznania sprawy przez dwie instancje skoro faktycznie nie miała możliwości wypowiedzenia się co do dowodów przeprowadzonych przed organem pierwszej instancji (naruszono art. 10 k.p.a.). Organ również naruszył art. 16 § 1 k.p.a. oraz art. 153 p.p.s.a. gdyż nie uwzględnił w treści rozstrzygnięcia ostatecznych orzeczeń. Wskazując na to skarżąca na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a), i lit. c). p.p.s.a. domagała się uchylenia w całości zaskarżonej decyzji ewentualnie stwierdzenia jej nieważności. W odpowiedzi na skargę [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga podlega oddaleniu, gdyż zaskarżona decyzja nie jest dotknięta uchybieniami prawnymi, skutkującymi koniecznością jej uchylenia (stwierdzenia nieważności). Sprawa niniejsza była już czterokrotnie przedmiotem rozpoznawania Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie. Ostatnim wyrokiem z 23 lutego 2017 r., sygn. akt II SA/Lu 1009/16 sąd uchylił decyzję obu instancji. Powodem wydania wyroku w trybie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 p.p.s.a. było stwierdzenie, że organy obu instancji nie ustaliły prawidłowo stron postępowania, co jest niezbędne do zachowania prawidłowego toku postępowania. Sąd wyjaśnił ponadto, że w sprawie budowlanej dotyczącej nieruchomości objętej współwłasnością stronami postępowania są wszyscy współwłaściciele, ponieważ wynik sprawy dotyczy ich sfery prawnej (art. 28 k.p.a.). Zgodnie z dyspozycją art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd, oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Bezsporne w sprawie jest ustalenie wszystkich współwłaścicieli kamienicy usytuowanej przy ul. [...] i wezwanie ich do udziału w sprawie w charakterze strony. Materialnoprawną podstawę kwestionowanych decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jedn.: Dz. U. z 2018 r. poz. 1202) dalej: "ustawa" lub "pr. bud.". Sąd uznał, że organy orzekające rozstrzygając po raz kolejny sprawę dokonały prawidłowych ustaleń faktycznych, procedowały w zgodzie z przepisami postępowania administracyjnego oraz prawidłowo powołały się i zastosowały przepisy prawa materialnego. Przedmiotem postępowania organów nadzoru budowlanego była ocena legalności wykonania trzech otworów okiennych i trzech otworów drzwiowych w ścianie szczytowej budynku zlokalizowanego w [...] przy ul. [...], w lokalu należącym do współwłaścicieli wymienionych w decyzji organu pierwszej instancji. Przedmiotowa ściana usytuowana jest na granicy z działką sąsiednią nr [...]. Z bezspornych ustaleń organów poczynionych w toku postępowania wynikało, że lokal w którym usytuowane są otwory okienne oraz otwory drzwiowe, B. B. nabyła w 1995 r. jako udział w przedmiotowej kamienicy. W dacie nabycia przez nią tego lokalu istniały już okna i drzwi znajdujące się w ścianie graniczącej z działką nr [...]. Organy nadzoru budowlanego, na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego oraz złożonych oświadczeń ustaliły, że przedmiotowe okna powstały pomiędzy rokiem 1983 (w tym roku wykonano fotografię ściany frontowej i szczytowej, uwidoczniono stojący przy ścianie szczytowej kiosk jednakże brak śladów zejścia do pomieszczeń piwnicy), a rokiem 1995 (w tym roku wykonano projekt kolorystyki elewacji kamienicy przy ul. [...] i w opisie ściany szczytowej wymieniono dwa wejścia do pomieszczeń parteru i jedno do użytkowanych jako sklep w piwnicy). Wojewódzki Konserwator Zabytków złożył również do akt kopię sporządzonego w 1992 r., planu przedmiotowej kamienicy z oficynami na którym zaznaczono otwór drzwiowy w elewacji na szerokości oficyny bocznej (na wykonanie tego otworu Konserwator wydał zezwolenie dla M. Z.). Aktualnie jest to pomieszczenie użytkowane jako "[...]", M. i D. Z.. Ustalono również, że brak jest jakichkolwiek ważnych dokumentów świadczących o tym, że wskazane roboty budowalne wykonane zostały legalnie na podstawie pozwolenia na budowę bądź zgłoszenia a także by konserwator zabytków wydał zezwolenie na wykonanie zejścia do piwnicy, otworów okiennych i drzwiowych od strony działki nr [...]. Ocena wykonanych robót i rodzaj naruszenia prawa wyznaczają, jakie przepisy Prawa budowlanego powinny mieć zastosowanie do usunięcia skutków naruszenia. Przepis art. 51 Prawa budowlanego stanowi kontynuację rozwiązań legalizacyjnych przyjętych w art. 50 Prawa budowlanego. Zgodnie z art. 51 ust. 1 ustawy, przed upływem 2 miesięcy od dnia wydania postanowienia, o którym mowa w art. 50 ust. 1, organ nadzoru budowlanego w drodze decyzji: 1. nakazuje zaniechanie dalszych robót budowlanych bądź rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, bądź doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego albo 2. nakłada obowiązek wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, określając termin ich wykonania, albo 3. w przypadku istotnego odstąpienia od zatwierdzonego projektu budowlanego lub innych warunków pozwolenia na budowę - nakłada, określając termin wykonania, obowiązek sporządzenia i przedstawienia projektu budowlanego zamiennego, uwzględniającego zmiany wynikające z dotychczas wykonanych robót budowlanych oraz - w razie potrzeby - wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem; przepisy dotyczące projektu budowlanego stosuje się odpowiednio do zakresu tych zmian. Stosownie natomiast do treści art. 51 ust. 7 Prawa budowlanego przepisy ust. 1 pkt 1 i 2 oraz ust. 3 stosuje się odpowiednio, jeżeli roboty budowlane, w przypadkach innych niż określone w art. 48 albo w art. 49b, zostały wykonane w sposób, o którym mowa w art. 50 ust. 1, to jest bez wymaganego pozwolenia na budowę albo zgłoszenia lub w sposób mogący spowodować zagrożenie ludzi, mienia, środowiska lub na podstawie zgłoszenia z naruszeniem art. 30 ust. 1 lub w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w pozwoleniu na budowę bądź w przepisach. Oczywiście w takim przypadku decyzji wydanej na podstawie art. 51 nie poprzedza postanowienie wstrzymujące roboty budowlane. Ograniczenie czasowe o którym mowa w art. 51 ust. 1 nie ma wówczas zastosowania. Powyższe oznacza, że regulacja art. 51 ust. 1 ustawy - Prawo budowlane dotyczy wyłącznie trzech opcjonalnych przypadków prowadzenia postępowania legalizacyjnego (naprawczego), a mianowicie: 1) samowolnych robót budowlanych, których nie można zalegalizować, 2) samowolnych robót budowlanych podlegających legalizacji, lub 3) istotnego odstąpienia od zatwierdzonego projektu budowlanego lub warunków pozwolenia na budowę. Jeżeli zatem w wyniku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego okaże się, że nastąpiło niedające się usunąć naruszenie prawa, wówczas właściwy organ jest obowiązany wydać decyzję zakazującą prowadzenia dalszych robót bądź rozbiórkę obiektu lub jego części, a w przypadku szczególnym może także nakazać przywrócenie obiektu do stanu poprzedniego (art. 51 ust. 1 pkt 1 omawianej ustawy). Decyzja taka kończy postępowanie naprawcze. Należy dodać, że rozbiórkę można nakazać w takim zakresie, w jakim wykonano obiekt z naruszeniem prawa. Przepis ten ma bowiem charakter restytucyjny, a nie represyjny, gdyż jego istotą jest przywrócenie obiektu do poprzedniego stanu (por. Z Niewiadomski; Prawo budowlane Komentarz, C.H. BECK Warszawa 2007, s. 548). Przy czym organami właściwymi w sprawach podejmowanych i prowadzonych na podstawie art. 51 są organy nadzoru budowlanego tj. powiatowy inspektor nadzoru budowlanego i wojewódzki inspektor nadzoru budowlanego. Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy należy stwierdzić, iż skarżąca nietrafnie zarzuca decyzji z dnia [...] r. naruszenie art. 51 ust. 1 i 7 prawa budowlanego poprzez nakazanie zamurowania otworów okiennych i drzwiowych, przy jednoczesnym braku zgody Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków na wykonanie tych robót. Zarówno organ I instancji jak i organ odwoławczy jednoznacznie w uzasadnieniu swoich rozstrzygnięć wskazał, że kwestionowana inwestycja nie może być uznana za wykonaną zgodnie z przepisami prawa z uwagi na wpisanie dnia [...] r. pod nr [...] kamienicy z oficyną do rejestru zabytków. Budynek ten objęty jest ochroną konserwatorską, a na wykonanie tych otworów w ściśnie szczytowej budynku konserwator nie wydawał zgody. Organy słusznie przyjęły, że brak wymaganego pozwolenia na budowę przedmiotowych otworów winien zostać zakwalifikowany jako samowola budowlana, do której znajduje zastosowanie tryb art. 50 i art. 51 Prawa budowalnego. Organy nadzoru po analizie usytuowania otworów okiennych w ścianie znajdującej się na granicy z działką sąsiednią nr [...] i zweryfikowaniu wymogów stawianych w tym zakresie przez przepisy techniczno-budowlane słusznie uznały, że niedopuszczalne było i jest umiejscowienie okien w ścianie położonej na granicy z działką sąsiednią. Oceniając wymogi techniczne organy prawidłowo odwołały się do regulacji aktualnie obowiązującego rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. 2015 r., poz. 1422 z późn. zm.), zwanego dalej: "rozporządzeniem". O ile bowiem ocena istnienia wymogu uzyskania pozwolenia na budowę winna być dokonywana w oparciu o przepisy prawa obowiązujące w dacie realizacji robót, o tyle doprowadzenie robót do stanu zgodnego z prawem winno, co do zasady, nastąpić przy zastosowaniu norm prawa obowiązujących w dacie wydawania decyzji. Z przepisu § 12 ust. 3 rozporządzenia wynika, że w ścianie budynku znajdującego się w odległości mniejszej niż 4 m od granicy z sąsiednią działką budowlaną lub usytuowanej na granicy z działką sąsiednią, nie może być otworów okiennych lub drzwiowych. W przedmiotowej sprawie istnienie otworów okiennych w ścianie znajdującej się na granicy z działką sąsiednią pozostaje w oczywistej sprzeczności z wymogami przepisów rozporządzenia obowiązującego w dacie rozpoznawania sprawy. Dlatego nie ma możliwości pozostawienia ich w aktualnym stanie prawnym. Zgodnie z powołanym przez skarżącą art. 36 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (aktualnie; Dz. U. z 2018 poz. 2067 ze zm.) prowadzenie prac konserwatorskich, restauratorskich lub robót budowlanych przy zabytku wpisanym do rejestru zabytków wymaga pozwolenia wojewódzkiego konserwatora zabytków. Stosownie zaś do art. 39 ust. 1 Prawa budowlanego, prowadzenie robót budowlanych przy obiekcie budowlanym wpisanym do rejestru zabytków lub na obszarze wpisanym do rejestru zabytków wymaga, przed wydaniem decyzji o pozwoleniu na budowę, uzyskania pozwolenia na prowadzenie tych robót, wydanego przez właściwego wojewódzkiego konserwatora zabytków. Z wyżej wymienionych przepisów wynika, że aby uzyskać pozwolenie na prowadzenie robót budowlanych przy obiekcie budowlanym na obszarze wpisanym do rejestru zabytków, należy uzyskać pozwolenie wojewódzkiego konserwatora zabytków wydane w formie decyzji. Przepis ten dotyczy wyłącznie przypadków w nim określonych, a więc pozwolenia na budowę lub rozbiórkę obiektu budowlanego. Wymóg uzyskania uzgodnienia dotyczy przypadku wykonywania przez inwestora robót budowlanych. Obowiązek uzgodnienia z organem ochrony konserwatorskiej aktualizuje się w sytuacjach, w których inicjatorem podejmowania aktywności w zakresie robót budowlanych jest inwestor. Nie znajduje on natomiast zastosowania w przypadku orzekania przez organ nadzoru budowlanego o nakazie doprowadzenia wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem. W takim przypadku inwestor nie jest zainteresowany uzyskaniem decyzji zezwalającej na wykonanie nakazanych robót budowlanych. W sytuacji braku możliwości doprowadzenia wykonanych samowolnie robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego, organ nadzoru budowlanego w ramach posiadanych kompetencji jest zobligowany orzec na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1 tego prawa nakaz rozbiórki wykonanych robót budowlanych (doprowadzenia obiektu do stanu poprzedniego). W sprawie niniejszej, [...] Wojewódzki Konserwator Zabytków, kilkakrotnie w trakcie prowadzonego przez ponad dziesięć lat postępowania był przeciwny pozostawieniu wymienionych w decyzji otworów jako niezwiązanych z historycznym wystrojem elewacji przedmiotowego budynku. Uważał, że otwory te powinny być zamurowane. Ostatnia opinia konserwatora wyrażona w tym przedmiocie nosi datę [...] r. Oznacza to, że przedmiotowe otwory okienne i drzwiowe nie mogą pozostać w przestrzeni architektonicznej ul. [...] jako niezwiązane z historycznym wystrojem, elewacji tego budynku. [...] Wojewódzki Konserwator Zabytków zwrócił uwagę, iż takie samo stanowisko zajął w formie postanowienia z dnia [...] r., znak [...] Postanowienie to jest ostateczne. Stanowisko konserwatora zostało przez organy obu instancji uwzględnione przy wydaniu przedmiotowej decyzji. Powyższe rozważania zawierają już w dużej mierze odniesienie się do zarzutów skargi, niemniej jednak dodatkowo podkreślić należy, że w ocenie Sądu nie doszło w niniejszej sprawie do naruszenia art. 6, art. 7, art. 8, art. 11, art. 77 § 1, art. 80, art. 81 ani art. 107 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1257, dalej "k.p.a."). Stan faktyczny został ustalony prawidłowo, po zebraniu i wszechstronnym rozważeniu materiału dowodowego. Z uwagi na charakter tegoż stanu faktycznego, który od dłuższego już czasu pozostaje niezmienny i obecnie nic nie wskazywało na jego zmianę, nie było potrzeby podejmowania specjalnych czynności mających zweryfikować jego aktualność na dzień orzekania. Nie można też zgodzić się z zarzutem, że organ nie zebrał całości materiału dowodowego, gdyż zdaniem sądu dokonał on rozstrzygnięcia na podstawie znacznie nagromadzonego materiału dowodowego i opinii, które nie zawierały sprzecznych ze sobą wniosków – i, powołując się na dyspozycję art. 80 k.p.a., wyjaśnił uwarunkowania i motywy dokonanej oceny. Nie można zgodzić się z zarzutem skargi, jakoby doszło do naruszenia art. 10 k.p.a., polegającego na uniemożliwieniu skarżącej przedstawienia stanowiska co do dowodów zebranych przez organ pierwszej instancji. Zarzut ten nie został wyjaśniony w uzasadnieniu skargi, a z uwagi na dziesięcioletni okres prowadzenia tego postępowania i uczestnictwo skarżącej w każdej fazie tego postępowanie dowodowego, nie można mówić o naruszeniu powołanego przepisu. W ocenie sądu, zaskarżona decyzja nie narusza zasady dwuinstancyjności (art. 15, art. 16 w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a.). Organ I instancji rozpoznał i rozstrzygnął sprawę co do istoty, a organ odwoławczy – zgodnie z zasadą dwuinstancyjności – uczynił to po raz drugi prawidłowo merytorycznie uzasadniając podjętą decyzję. W ocenie sądu, art. 51 ust. 1 pkt 1 pr. bud. został prawidłowo zastosowany do prawidłowo ustalonego stanu faktycznego, przepis ten nie został zatem naruszony. Sąd nie dopatrzył się uchybień na etapie wykładni prawa, ustalania stanu faktycznego, ani na etapie subsumcji tegoż stanu pod hipotezę normy prawnej. Mając powyższe na względzie, na podstawie art.151 p.p.s.a., sąd orzekł jak w sentencji wyroku.