II SA/Lu 666/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Ibrom (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz, Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec, Protokolant Asystent sędziego Jakub Polanowski, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 21 września 2007 r. sprawy ze skargi E. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] kwietnia 2006 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Burmistrza Miasta z dnia [...] stycznia 2006 r. Nr [...] II SA/Lu 666/07 U Z A S A D N I E N I E Decyzją z dnia [...]października 2006 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Burmistrza z dnia [...] stycznia 2006 r., odmawiającą przyznania E. C. zasiłku pielęgnacyjnego dla syna T. C., za okres od dnia [...] stycznia 2005 r. do dnia [...]maja 2005 r. W uzasadnieniu decyzji Kolegium wyjaśniło, że organ pierwszej instancji odmówił przyznania zasiłku za ten okres powołując się na przepisy art. 24 ust. 2 i 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych, zgodnie z którymi prawo do świadczeń rodzinnych ustala się począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek. Kolegium ustaliło, że w dniu [...] września 2005 r. odwołująca się E. C. złożyła wniosek o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego dla syna T. na podstawie orzeczenia o niepełnosprawności z [...]lipca 2005 r. i zasiłek ten został jej przyznany na okres od dnia [...] września 2005 r. do dnia [...] czerwca 2008 r. Następnie wnioskiem z dnia [...] stycznia 2006 r. odwołująca się zwróciła się o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego także za okres od dnia [...] stycznia 2005 r. do dnia [...] czerwca 2005 r. na podstawie orzeczenia o niepełnosprawności z dnia [...] grudnia 2005 r. i wyjaśniła, że zasiłek za lipiec i sierpień 2005 r. został jej przyznany. Kolegium ustaliło następnie, że T. C. legitymował się orzeczeniem o niepełnosprawności, które utraciło ważność w grudniu 2004 r. Orzeczeniem z dnia [...]grudnia 2004 r. Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności zaliczył syna odwołującej się do lekkiego stopnia niepełnosprawności. Prawomocnym wyrokiem z dnia [...] października 2005 r., na skutek odwołania E.C. Sąd Rejonowy zaliczył syna odwołującej do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności. W wykonaniu tego wyroku Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności orzeczeniem z dnia [...] grudnia 2005 r. zaliczył T.C. do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności na okres od dnia [...] grudnia 2004 r. do dnia [...] grudnia 2006 r. W okresie od dnia [...] maja 2004 r. do dnia [...] sierpnia 2005 r. zasiłki pielęgnacyjne należne T. C. przyznawał – na podstawie przepisu art. 48 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych - Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Kolegium podkreśliło, że jak wynika z pisma ZUS, E.C., mimo iż odwoływała się od orzeczenia o niepełnosprawności, nie złożyła w styczniu 2005 r. wniosku o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego. Dlatego w ocenie Kolegium zasiłek nie przysługuje jej za okres wsteczny, czyli od stycznia do czerwca 2005 r. Od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego E. C. odwołała się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie. W skardze podniosła, że jej syn choruje od urodzenia i potrzebna jest mu pomoc innych osób w czynnościach dnia codziennego. Podniosła ponadto, że nie mogła w styczniu 2005 r. złożyć wniosku o zasiłek, ponieważ nie dysponowała wówczas orzeczeniem uprawniającym do tego zasiłku. Dopiero w grudniu 2005 r. uzyskała wymagane orzeczenie za okres wsteczny. Wyrokiem z dnia 4 lipca 2006 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę E.C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] kwietnia 2006 r. Sąd uznał, że w sprawie zastosowanie ma powołany przez organy administracji przepis art. 24 ust. 3 "a" ustawy o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym w dacie wydawania decyzji przez organ pierwszej instancji, przewidujący przyznawanie świadczeń uzależnionych od niepełnosprawności nie wcześniej niż od miesiąca złożenia wniosku, nawet jeżeli orzeczenie lekarskie potwierdza niepełnosprawność za okres wcześniejszy. Wyrokiem z dnia 22 czerwca 2007 r. Naczelny Sąd Administracyjny, na skutek skargi kasacyjnej E.C. uchylił powyższy wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie i przekazał sprawę temu Sądowi do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu wyroku Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że sąd pierwszej instancji błędnie uznał, że w sprawie niniejszej zastosowanie ma przepis art. 24 ust. 3 "a" ustawy o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym od dnia 14 stycznia 2006 r. Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że przyjęcie przez organy administracji za podstawę rozstrzygnięcia przepisu art. 24 ust. 3 "a" w powołanym brzmieniu narusza prawo przez to, że prowadzi w istocie do następstw analogicznych jak przy nadaniu przepisom mocy wstecznej, w sytuacji, gdy przepisy obowiązujące od dnia 14 stycznia 2006 r. są mniej korzystne dla skarżącej. Po ponownym rozpoznaniu sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona. Skarżąca domaga się przyznania zasiłku pielęgnacyjnego dla syna T.C. za okres od dnia [...] stycznia 2005 r. do dnia [...] czerwca 2005 r. W decyzjach organów obu instancji oraz uzasadnieniu wyroku z dnia 4 lipca 2006 r. omyłkowo wskazano, że chodzi o okres do dnia [...] maja 2005 r. Jak wynika jednak z akt postępowania administracyjnego skarżąca od początku żądała przyznania zasiłku do dnia [...]czerwca 2005 r., bowiem zasiłek został jej przyznany dopiero od dnia [...] lipca 2005 r. Potwierdza tę okoliczność złożone na rozprawie w dniu [...]września 2007 r. zaświadczenie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych – Inspektorat, z którego wynika, że skarżąca pobierała zasiłek od dnia [...] lipca 1998 r. do dnia [...]grudnia 2004 r. oraz od dnia [...] lipca 2005 r. do dnia [...] sierpnia 2005 r. Wniosek o przyznanie zasiłku za ten okres złożyła skarżąca w dniu [...] stycznia 2006 r., powołując się na orzeczenie Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z dnia [...] grudnia 2005 r., z którego wynika, że jej syn T. C. zaliczony został do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności od dnia [...]grudnia 2004 r. do dnia [...]grudnia 2006 r. Odmawiając skarżącej prawa do zasiłku organ pierwszej instancji powołał przepis art. 24 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228, poz. 2255 z późn. zmianami; obecnie obowiązuje tekst jednolity ogłoszony w dniu 4 sierpnia 2006 r.: Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 992 ze zm.), natomiast organ drugiej instancji wskazał ponadto przepis art. 24 ust. 3a, który stanowi: "W przypadku utraty ważności orzeczenia o niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności, jeżeli osoba niepełnosprawna uzyska ponownie orzeczenie o niepełnosprawności lub odpowiednim stopniu niepełnosprawności stanowiące kontynuację poprzedniego orzeczenia, prawo do świadczeń rodzinnych uzależnionych od niepełnosprawności ustala się od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym upłynął termin ważności poprzedniego orzeczenia, nie wcześniej jednak niż od miesiąca, w którym osoba złożyła wniosek o kontynuację świadczenia rodzinnego". Przepis art. 24 ust. 3a w przytoczonym brzmieniu obowiązuje od dnia 14 stycznia 2006 r. (por. art. 1 pkt 9 lit. "a" ustawy z dnia 29 grudnia 2005 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych, Dz. U. Nr 267, poz. 2260), nie mógł więc mieć zastosowania do sytuacji skarżącej. Przede wszystkim zwrócić należy uwagę, że art. 24 ust. 3a powołanego przepisu odczytywać należy w powiązaniu z obowiązującym również od dnia 14 stycznia 2006 r. art. 24 ust. 3b, który stanowi: "W przypadku, o którym mowa w ust. 3a, osoba do wniosku o świadczenie rodzinne uzależnione od niepełnosprawności dołącza zaświadczenie właściwej instytucji potwierdzające złożenie wniosku o ponowne ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności". Oba te przepisy ukształtowały od dnia 14 stycznia 2006 r. sytuację osób ubiegających się o świadczenia rodzinne uzależnione od niepełnosprawności w ten sposób, że warunkiem uzyskania świadczenia rodzinnego uzależnionego od niepełnosprawności także za okres, kiedy toczyło się postępowanie dotyczące niepełnosprawności, zakończone następnie wydaniem orzeczenia ponownie ustalającego niepełnosprawność i będącego kontynuacja poprzedniego orzeczenia, jest złożenie wniosku o kontynuację świadczenia rodzinnego najpóźniej w miesiącu następującym po dacie utraty ważności orzeczenia o niepełnosprawności i dołączenie do tego wniosku zaświadczenia, że złożony został wniosek o ponowne ustalenie niepełnosprawności. Późniejsze złożenie wniosku o kontynuację świadczenia rodzinnego uniemożliwia przyznanie tego świadczenia za okres między ostatnim dniem ważności orzeczenia o niepełnosprawności a pierwszym dniem miesiąca, w którym złożony został wniosek o kontynuację świadczenia, chociażby z wydanego następnie orzeczenia o niepełnosprawności wynikało, że niepełnosprawność istniała także w tym czasie. W poprzednim brzmieniu, obowiązującym od dnia 1 czerwca 2005 r. (por. art. 27 pkt 16 lit. "a" ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej - Dz. U. Nr 86, poz. 732), przepis art. 24 ust. 3a stanowił: "W przypadku utraty ważności orzeczenia o niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności, jeżeli osoba niepełnosprawna uzyska ponownie orzeczenie o niepełnosprawności lub odpowiednim stopniu niepełnosprawności stanowiące kontynuację poprzedniego orzeczenia, prawo do świadczeń rodzinnych uzależnionych od niepełnosprawności ustala się od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym upłynął termin ważności poprzedniego orzeczenia". Świadczenia rodzinne uzależnione od niepełnosprawności przysługiwały zatem na zasadzie kontynuacji, niezależnie od daty złożenia wniosku, o ile oczywiście kolejne orzeczenie o niepełnosprawności było kontynuacją poprzedniego. Ponadto świadczenia te przyznawane były od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym orzeczenie o niepełnosprawności utraciło ważność, niezależnie od tego, czy utrata ważności orzeczenia miała miejsce przed czy po 1 czerwca 2005 r. Było to rozwiązanie niewątpliwie korzystniejsze dla osób ubiegających się o świadczenia rodzinne uzależnione od niepełnosprawności. Wprawdzie w dacie orzekania przez organy obu instancji przepis art. 24 ust. 3"a" był już zmieniony na niekorzyść osób ubiegających się o świadczenia rodzinne, jednak ta nowa regulacja, obowiązująca od dnia 14 stycznia 2006 r. nie może mieć zastosowania do osób, które wniosek o świadczenie rodzinne złożyły pod rządem poprzednio obowiązujących przepisów. Stanowiłoby to bowiem w istocie, jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w sprawie niniejszej, nadanie przepisom mocy wstecznej, a w konsekwencji prowadziłoby do pogorszenia sytuacji skarżącej. Sytuacja skarżącej ukształtowana została w całości pod rządem przepisów poprzednio obowiązujących i tylko te przepisy mogą mieć do niej zastosowanie. Podkreślić należy, że w chwili składania wniosku skarżąca mogła oczekiwać przyznania świadczenia na zasadzie kontynuacji, obowiązujące wówczas przepisy (w brzmieniu od dnia 1 czerwca 2005 r.) wyraźnie bowiem stanowiły, że w razie ponownego ustalenia stopnia niepełnosprawności świadczenie uzależnione od stopnia niepełnosprawności będą przyznane z datą wsteczną, na zasadzie kontynuacji. Dla zachowania prawa do świadczeń uzależnionych od niepełnosprawności nie było także wówczas wymagane składanie wniosku przed uzyskaniem orzeczenia dotyczącego niepełnosprawności. Skarżącej nie można więc czynić zarzutu, że nie złożyła wniosku w styczniu 2005 r. Zaskarżona decyzja, utrzymująca w mocy decyzję organu pierwszej instancji, odmawiającą skarżącej prawa do zasiłku pielęgnacyjnego za okres od dnia [...]stycznia 2005 r. do dnia [...] czerwca 2005 r. zapadła zatem z naruszeniem przepisów prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik postępowania, co uzasadnia uchylenie zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 litera "a" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.). Dla końcowego załatwienia sprawy konieczne jest też uchylenie na podstawie art. 135 decyzji organu pierwszej instancji, również naruszającej przepisy prawa materialnego. Rozpoznając sprawę ponownie organ administracji zobowiązany będzie zastosować przepis art. 24 ust. 3 "a" ustawy o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym w dacie składania wniosku, tj. w brzmieniu sprzed nowelizacji obowiązującej od dnia 14 stycznia 2006 r. Oznacza to obowiązek ustalenia prawa do świadczenia od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym upłynął termin ważności orzeczenia ustalającego niepełnosprawność syna skarżącej do dnia 2 grudnia 2004 r., czyli do chwili ukończenia przez niego 16 roku życia. Należy podkreślić, że orzeczenie ustalające stopień niepełnosprawności dziecka, które ukończyło 16 lat jest kontynuacją orzeczenia ustalającego niepełnosprawność, wydanego przed ukończeniem 16 roku życia, o ile niepełnosprawność istnieje nieprzerwanie. W prowadzonym ponownie postępowaniu organy uwzględnią również fakt, że syn skarżącej jest już osobą pełnoletnią. Z tych względów i na podstawie art. 135 i 145 § 1 pkt 1 litera "a" ustawy – prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie orzekł, jak w sentencji.