II SA/Lu 668/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Marcinowski (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak, Sędzia WSA Iwona Tchórzewska, Protokolant Sekretarz sądowy Sylwia Bałaban, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 30 listopada 2017 r. sprawy ze skargi L. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie dodatku mieszkaniowego oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] maja 2017 r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L., po rozpatrzeniu odwołania L. T. (dalej jako "skarżący"), utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta L. z dnia [...] lutego 2017 r., nr [...], odmawiającą przyznania dodatku mieszkaniowego na pokrycie wydatków związanych z lokalem przy ul. [...] w L. W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia organ wskazał, że skarżący w dniu [...] stycznia 2017 r. złożył wniosek o przyznanie dodatku mieszkaniowego wraz z deklaracją o dochodach. Z dokumentów tych wynika, że tworzy on jednoosobowe gospodarstwo domowe. Źródłem dochodu skarżącego jest składka zdrowotna opłacana przez Miejski Urząd Pracy w wysokości 176,19 zł w okresie deklarowanym oraz pomoc rodziny w łącznej wysokości 1.242 zł. Łączny dochód gospodarstwa domowego w okresie deklarowanym wyniósł 1.418,19 zł, co stanowi 472,73 zł miesięcznie i co znalazło dodatkowe potwierdzenie w oświadczeniu złożonym na odwrocie deklaracji z podkreśleniem, że korzysta także z pomocy rodziny w formie żywnościowej i rzeczowej. Organ podniósł, że skarżący jest także właścicielem lokalu mieszkalnego położonego przy ul. [...] w L. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. wskazało, że organ I instancji podejmował kilka prób przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w obu ww. mieszkaniach. W dniu [...] stycznia 2017 r. wywiad nie doszedł do skutku z powodu nieobecności skarżącego w lokalu przy ul. [...], natomiast lokal przy ul. [...] był zamknięty. W dniu [...] stycznia 2017 r. ustalono ze skarżącym, że wywiad odbędzie się dnia [...] lutego 2017 r. W wyznaczonym dniu organ przeprowadził wywiad środowiskowy w miejscu zamieszkania skarżącego. Z kwestionariusza wywiadu środowiskowego wynika, że lokal przy ul. [...] urządzony jest skromnie, bez śladów przeprowadzonego remontu i brak w nim przedmiotów większej wartości, natomiast lokal przy ul. [...], podczas próby przeprowadzenia wywiadu w dniu [...] stycznia 2017 r., był zamknięty i nie nosił znamion zamieszkiwania. W trakcie wywiadu skarżący złożył oświadczenie o stanie majątkowym, z którego wynika, że zajmuje mieszkanie o powierzchni 37,99 m2, stanowiące jego własność oraz mało wartościowe ruchomości. Złożył dodatkowe pisemne oświadczenie dotyczące lokalu przy ul. [...] wskazując, że nabył go w drodze spadku po zmarłej matce (postanowienie Sądu Rejonowego Lublin - Zachód z dnia 3 czerwca 2015 r.). Skarżący oświadczył, że mieszkanie nie jest wynajmowane i nie jest przez nikogo zamieszkałe, jest w złym stanie technicznym, bez wody i gazu. Organ I instancji uzyskał od [...] Spółdzielni Mieszkaniowej informację, że miesięczne opłaty za lokal przy ul. [...] wynoszą 265,65 zł i są regulowane na bieżąco. W dniu [...] lutego 2017 r. skarżący zgłosił się w siedzibie organu i oświadczył, że dotychczas utrzymywał się z zasiłku pogrzebowego, z niewielkich oszczędności pozostawionych przez zmarłą matkę, z emerytury matki po jej kilkukrotnym pobycie w szpitalu oraz z niewielkich sum otrzymywanych od rodziny i otrzymywanej od rodziny pomocy żywnościowej, a także ze zwrotów z tytułu nadpłaty za lokale (woda, ścieki, centralne ogrzewanie). Ponadto oświadczył, że w 2015 r. przed śmiercią matka opłaciła należności za mieszkania na około pół roku. Wskazał, że obecnie opłaty za lokal przy ul. [...] wynoszą ok. 300 zł miesięcznie, zaś za lokal przy ul. [...] - ok. 257 zł. Lokal przy ul. [...] nie nadaje się do zamieszkania, w celu jego wynajmu lub sprzedaży konieczne jest przeprowadzenie remontu, co jednak nie jest możliwe ze względu na brak środków. Podniósł jednak, że będzie możliwe za 3 lata. Skarżący oświadczył również, że posiada 200 dolarów kanadyjskich i pięć centów oraz 45,37 zł. Z treści ustnych wyjaśnień złożonych przez skarżącego w tym dniu, a których nie zawarł w pisemnym oświadczeniu wynika, że zadeklarowana w deklaracji kwota 1.242 zł pochodzi ze sprzedaży 300 dolarów, że sprzedaż lokalu przy ul. [...] będzie możliwa za 3 lata, ponieważ dopiero wówczas nie będzie musiał płacić podatku, zaś propozycja by w celu poprawy swojej finansowej sprzedać lokal przy ul. [...] spotkała się z odmową. W dniu [...] lutego 2017 r. skarżący przedłożył wymiar opłat za mieszkanie przy ul. [...], obowiązujący od 1 sierpnia 2016 r. w kwocie 256,65 zł zaznaczając, że nadal jest aktualny. Decyzją z dnia z dnia [...] lutego 2017 r. Prezydent Miasta L. odmówił skarżącemu przyznania dodatku mieszkaniowego na pokrycie wydatków związanych z lokalem przy ul. [...] w L. Organ wskazał, że skarżący korzystał z dodatku mieszkaniowego nieprzerwanie od stycznia 2010 r. do stycznia 2017 r. Do dnia [...] czerwca 2015 r. jako członek gospodarstwa domowego swojej matki, zaś po jej śmierci, od [...] lipca 2015 r., jako wnioskodawca. Zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego Lublin-Zachód w Lublinie z dnia 3 czerwca 2015 r., sygn. akt II Ns 414/15, stał się wyłącznym właścicielem lokalu przy ul. [...] i lokalu przy ul. [...]. Przez półtora roku od dnia nabycia spadku korzystał z dodatku mieszkaniowego, mimo że, jak sam oświadczył oba lokale były jeszcze przez matkę opłacone na okres ok. pół roku. W ocenie organu, okres od nabycia spadku, w którym skarżący korzystał z dodatku mieszkaniowego, był dostatecznie długi, aby w oparciu o stan posiadania poprawić swój finansowy status. Rozpoznając odwołanie organ odwoławczy podniósł, że stosownie do art. 7 ust. 3 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz.U. z 2017 r., poz. 180), dalej jako "ustawa o dodatkach mieszkaniowych", organ, o którym mowa w ust. 1, odmawia przyznania dodatku mieszkaniowego, jeżeli w wyniku przeprowadzenia wywiadu środowiskowego ustali, że: 1) występuje rażąca dysproporcja pomiędzy niskimi dochodami wykazanymi w złożonej deklaracji, o której mowa w ust. 1, a faktycznym stanem majątkowym wnioskodawcy, wskazującym, że jest on w stanie uiszczać wydatki związane z zajmowaniem lokalu mieszkalnego (domu jednorodzinnego) wykorzystując własne środki i posiadane zasoby majątkowe lub 2) faktyczna liczba wspólnie stale zamieszkujących i gospodarujących z wnioskodawcą jest mniejsza niż wykazana w deklaracji, o której mowa w ust. 1. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. uznało, że organ I instancji prawidłowo przyjął, że dodatek mieszkaniowy nie przysługuje skarżącemu wobec posiadania dwóch mieszkań własnościowych. Dodatki mieszkaniowe przewidziane ustawą o dodatkach mieszkaniowych przysługują osobom, które ze względu na dochody i stan majątkowy nie są w stanie pokrywać wydatków związanych z zajmowanym przez siebie lokalem. Skarżący posiada zasób majątkowy w postaci drugiego mieszkania, którego wynajęcie lub sprzedaż umożliwiłaby utrzymanie lokalu, w którym zamieszkuje. Zdaniem organu niedopuszczalne jest, aby osoba, która posiada dwa mieszkania własnościowe domagała się przyznania środków publicznych, jakimi są dodatki mieszkaniowe na utrzymanie jednego z nich. Natomiast okoliczność, że wcześniej skarżący uzyskał dodatek mieszkaniowy nie ma prawnego znaczenia w sprawie. Pismem z dnia [...] czerwca 2017 r. skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę na powyższą decyzję, zarzucając niewłaściwe i niewyczerpujące przeprowadzenie postępowania dowodowego oraz błędną interpretację i wadliwe zastosowanie art. 7 ust. 3 ustawy o dodatkach mieszkaniowych. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga podlega oddaleniu. Przedmiotem rozpoznawanej sprawy jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] maja 2017 r. utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta L. z dnia [...] lutego 2017 r., którą odmówiono skarżącemu przyznania dodatku mieszkaniowego na pokrycie wydatków związanych z lokalem przy ul. [...] w L. Materialnoprawną podstawę powyższej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych, która reguluje zasady i tryb przyznawania, ustalania wysokości i wypłacania dodatków mieszkaniowych oraz właściwość organów w tych sprawach. Stosownie do art. 2 ust. 1 powyższej ustawy, dodatek mieszkaniowy, z zastrzeżeniem art. 7 ust. 3 i 4, przysługuje: 1) najemcom oraz podnajemcom lokali mieszkalnych; 2) osobom mieszkającym w lokalach mieszkalnych, do których przysługuje im spółdzielcze prawo do lokalu mieszkalnego; 3) osobom mieszkającym w lokalach mieszkalnych znajdujących się w budynkach stanowiących ich własność i właścicielom samodzielnych lokali mieszkalnych; 4) innym osobom mającym tytuł prawny do zajmowanego lokalu mieszkalnego i ponoszącym wydatki związane z jego zajmowaniem; 5) osobom zajmującym lokal mieszkalny bez tytułu prawnego, oczekującym na przysługujący im lokal zamienny albo socjalny. Zgodnie zaś z art. 3 ust. 1 ustawy, dodatek mieszkaniowy przysługuje osobom, o których mowa w art. 2 ust. 1, jeżeli średni miesięczny dochód na jednego członka gospodarstwa domowego w okresie 3 miesięcy poprzedzających datę złożenia wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego nie przekracza 175 % kwoty najniższej emerytury w gospodarstwie jednoosobowym i 125 % tej kwoty w gospodarstwie wieloosobowym, obowiązującej w dniu złożenia wniosku, z zastrzeżeniem art. 6 ust. 8. Z powyższych przepisów wynika, że głównym celem przyznawania dodatku mieszkaniowego jest zrekompensowanie osobom uzyskującym niskie dochody, które nie są w stanie ponieść pełnych kosztów utrzymania mieszkania, skutków większego obciążenia ich budżetów domowych, wynikających ze zwiększonych wydatków na mieszkanie i podwyżki czynszów. Świadczenie to jest adresowane do osób znajdujących się w trudnej sytuacji materialnej, a spełniających wymogi ustawy, w pokryciu kosztów utrzymania lokalu, w którym osoby te zamieszkują. Przepisy ustawy o dodatkach mieszkaniowych pozwalają organom administracji na weryfikowanie składanych wniosków o przyznanie dodatków mieszkaniowych w sytuacjach, gdy wnioskodawcy formalnie spełniają wymogi ustawy, a więc między innymi gdy ich niskie dochody wykazane we wniosku przemawiają za przyznaniem takiego wsparcia finansowego. Stosownie do art. 7 ust. 3 pkt 1 ustawy organ, o którym mowa w ust. 1, odmawia przyznania dodatku mieszkaniowego, jeżeli ustali, że występuje rażąca dysproporcja pomiędzy niskimi dochodami wykazanymi w złożonej deklaracji, o której mowa w ust. 1, a faktycznym stanem majątkowym wnioskodawcy, wskazującym, że jest on w stanie uiszczać wydatki związane z zajmowaniem lokalu mieszkalnego (domu jednorodzinnego) wykorzystując własne środki i posiadane zasoby majątkowe. Przepis ten był wielokrotnie przedmiotem wykładni sądów administracyjnych. W orzecznictwie przyjęto stanowisko, zgodnie z którym o rażącej dysproporcji między sytuacją majątkową osoby wnioskującej o przyznanie dodatku mieszkaniowego, ustaloną przez organ w toku przeprowadzonego wywiadu środowiskowego i wyrażającą się w posiadanych wartościowych przedmiotach lub innych zasobach, które sprzeciwiają się przyznaniu dodatku mieszkaniowemu, a deklarowanymi przez stronę dochodami można mówić wówczas, gdy różnica ta jest oczywista i łatwo dostrzegalna (zob. wyroki WSA w Bydgoszczy z dnia 8 stycznia 20014 r., II SA/Bd 1039, WSA w Kielcach z dnia 19 listopada 2014 r., II SA/Ke 845/14, wyrok NSA z dnia 5 grudnia 2014 r., I OSK 2325/13). W wyroku z dnia 17 marca 2009 r., I OSK 1435/08, Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że dysproporcja między zadeklarowanymi dochodami, a rzeczywistym stanem majątkowym musi być zgodnie z art. 7 ust. 3 ustawy rażąca, a więc istotna, oczywista i niewątpliwa. To z kolei oznacza, że wyjątkowość powołanego przepisu wymusza ścisłe przestrzeganie jego dyspozycji i interpretację zawężająca. Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił także, że chodzi o wyeliminowanie przypadków, w których dodatek mieszkaniowym byłby wypłacany osobom, których stan majątkowy pozwala na uiszczanie opłat związanych z zajmowanym mieszkaniem, a które wykazują dochody uzasadniające pobieranie świadczenia. Dysproporcja między deklarowanymi dochodami a rzeczywistym stanem majątkowym musi być rażąca, a więc istotna, oczywista i niewątpliwa. W wyroku z dnia 19 stycznia 2009 r., IV SA/GL 436/09, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wskazał natomiast, że w przepisie art. 7 ust. 3 ustawy o dodatkach mieszkaniowych chodzi o taki stan rzeczy, w którym wnioskodawca deklaruje niskie dochody, zostające w rażącej sprzeczności z rzeczywistym stanem majątkowym, który to stan przemawia przeciwko przyznaniu dodatku. W przypadku posiadania przez wnioskodawcę własnych środków i zasobów majątkowych odmowę przyznania dodatku mieszkaniowego uzasadnia taka dysproporcja, która obrazuje, że strona wnosząca o przyznanie jej dodatku mieszkaniowego jest w stanie uiścić wydatki związane z zajmowaniem lokalu mieszkalnego wykorzystując te środki i posiadane zasoby majątkowe (wyrok NSA z dnia 16 lipca 2007 r., I OSK 1510/07). Odnosząc powyższe uwagi do niniejszej sprawy sąd doszedł do przekonania, że organy prawidłowo oceniły sytuację majątkową skarżącego w kontekście art. 7 ust. 3 ustawy o dodatkach mieszkaniowych. Jak wynika z akt sprawy, skarżący spełniał wymogi formalne do otrzymania dodatku mieszkaniowego, ponieważ posiada tytuł prawny do zajmowanego lokalu, jego powierzchnia normatywna odpowiada wymogom przewidzianym dla jednoosobowego gospodarstwa domowego, a wysokość dochodów kwalifikuje gospodarstwo domowe do ubiegania się o dodatek. Z akt sprawy wynika także, że oprócz mieszkania przy ul. [...] w L., w którym skarżący zamieszkuje, jest on również właścicielem drugiego mieszkania przy ul. [...] w L. Skarżący nie ujawnił tej okoliczności w złożonym wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego i załączonych do niego dokumentach. Skarżący nie udostępnił też tego lokalu w celu przeprowadzenia wywiadu środowiskowego. Z wyjaśnień skarżącego wynika, że mieszkanie przy ul. [...] otrzymał w spadku po zmarłej w dniu [...] marca 2015 r. matce. Lokal ten nie jest zamieszkiwany, nie jest wynajmowany. Z akt sprawy wynika także, że skarżący na bieżąco reguluje opłaty związane z tym mieszkaniem (k. 19-20 akt adm.). W ocenie sądu, powyższa okoliczność oznacza, że skarżący znajduje się w o wiele lepszej sytuacji, niż większość osób ubiegających się o przyznanie dodatku mieszkaniowego. Skarżący posiada dodatkowe zasoby majątkowe w postaci drugiego mieszkania, które nie zostały przez niego wskazane we wniosku o przyznanie dodatku, a które mogą być wykorzystane w celu poprawienia jego sytuacji życiowej. To, w jaki sposób skarżący rozdysponuje tym zasobem, czy zdecyduje się na wynajem mieszkania i pozyskanie dodatkowego miesięcznego dochodu, na sprzedaż mieszkania i uzyskanie większej, jednorazowej kwoty, czy też w ogóle nie podejmie prób polepszenia swojej sytuacji z wykorzystaniem tego mieszkania należy wyłącznie do jego uznania. Mając jednak na uwadze cele dodatku mieszkaniowego, a więc pomoc osobom, które rzeczywiście nie są w stanie pokryć kosztów utrzymania lokalu, w którym zamieszkują, nie można dopuścić do sytuacji, w której dodatek będzie przyznawany również osobom, które mają obiektywną możliwość wykorzystania posiadanych dodatkowych zasobów, jednak tego nie czynią z subiektywnych względów, czy to z chęci uniknięcia obowiązku podatkowego, czy też oczekiwania wyższej ceny za sprzedaż lokalu lub ze zwykłej niezaradności. Zauważyć również trzeba, że pieniądze przeznaczone na wypłaty dodatków mieszkaniowych stanowią "grosz publiczny", a zatem muszą być reglamentowane i skierowane do osób spełniających kryteria ustawowe, z wyłączeniem tych, o których mowa w art.7 ust.3 ustawy. Zdaniem sądu, nie do pogodzenia z celami ustawy o dodatkach mieszkaniowych jest sytuacja, w której wnioskodawca posiadający dwa mieszkania, ponoszący koszty utrzymania obu mieszkań na bieżąco, korzysta jednocześnie ze wsparcia w postaci dodatku mieszkaniowego, który przeznaczony jest dla osób o niskich dochodach i które przy wykorzystaniu własnych możliwości nie są w stanie podołać obowiązkowi ponoszenia kosztów utrzymania lokalu, w którym zamieszkują. W świetle powyższego, organy zasadnie uznały, że w niniejszej sprawie występuje rażąca dysproporcja pomiędzy niskimi dochodami wykazanymi w złożonej przez skarżącego deklaracji, a jego faktycznym stanem majątkowym, który wskazuje, że jest on w stanie uiszczać wydatki związane z zajmowaniem lokalu mieszkalnego wykorzystując własne środki i posiadane zasoby majątkowe. Okoliczność, że skarżący posiada dodatkowe mieszkanie oznacza, że posiada zasoby majątkowe, które może wykorzystać w celu poprawienia swojej sytuacji życiowej. To zaś, że nie podejmuje jednak żadnej inicjatywy w tym kierunku, należy wyłącznie do jego uznania, jednak przemawia za odmową przyznania dodatku mieszkaniowego. Dodatkową okolicznością uzasadniającą odmowę przyznania skarżącemu dodatku mieszkaniowego są również rozbieżności w zakresie deklarowanego dochodu. Wprawdzie organy uznały, że wysokość dochodów kwalifikuje gospodarstwo domowe skarżącego do ubiegania się o dodatek, to jednak jak słusznie zauważył organ I instancji, w deklaracji załączonej do wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego skarżący oświadczył, że kwota 1.242 zł pochodzi z pomocy uzyskanej od rodziny, zaś w oświadczeniu o stanie majątkowym z dnia [...] lutego 2017 r. wskazał, że nie posiada żadnych środków pieniężnych w walucie polskiej i obcej. Natomiast w oświadczeniu z dnia [...] lutego 2017 r. podał, że posiada również 200 dolarów kanadyjskich, które jednak nie zostały wpisane do deklaracji o dochodach. Skarżący nie wyjaśnił tych rozbieżności w toku postępowania przed organami administracji, ani w skardze skierowanej do sądu, a w szczególności nie wyjaśnił, czy posiadane dolary kanadyjskie stanowią otrzymywaną pomoc rodziny, czy też pochodzą z innego źródła. W świetle powyższych okoliczności sąd uznał, że ocena organów obu instancji była prawidłowa. Powyższego nie zmienia okoliczność, że dotychczas wypłacano skarżącemu dodatek mieszkaniowy. Jak słusznie zauważył skarżący w skierowanej do Sądu skardze, każdy wniosek o dodatek mieszkaniowy, w tym również w kontekście zaistnienia przesłanek wskazanych w art. 7 ust. 3 pkt 1 ustawy o dodatkach mieszkaniowych, rozpatrywany jest indywidualnie. Wskazać należy, że w podobnym stanie faktycznym orzekał już inny skład Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie (zob. wyrok z dnia 12 października 2017 r., sygn. akt II SA/Lu 472/17). Z tych wszystkich względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.).