II SA/Lu 671/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący – sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz po rozpoznaniu w dniu 1 października 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. R. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] czerwca 2014 r., znak [...], w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie nakazania dokonania oceny stanu technicznego budynku - w zakresie wniosku A. R. o przyznanie prawa pomocy postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. Skarżąca A. R. w dniu 1 września 2014 r. złożyła – na urzędowym formularzu – wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Postanowieniem z dnia 4 września 2014 r. starszy referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie odmówił przyznania skarżącej prawo pomocy. Odpis tego postanowienia doręczono skarżącej w dniu 15 września 2014 r. (k. 43). W dniu 22 września 2014 r. wniosła ona sprzeciw, podnosząc, iż znajduje się w trudnej sytuacji majątkowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej: "P.p.s.a.") wobec wniesienia sprzeciwu w terminie, postanowienie z dnia 4 września 2014 r. utraciło moc. Sprawa podlega zatem rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie z art. 246 § 1 P.p.s.a., Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym wtedy, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), zaś w zakresie częściowym w przypadku gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Instytucja prawa pomocy ma na celu umożliwienie dochodzenia swoich praw przed sądem stronom o bardzo niskich dochodach lub całkowicie tych dochodów pozbawionych, które z uwagi na swą sytuację materialną nie są w stanie pokryć kosztów związanych z postępowaniem sądowym oraz kosztów pomocy prawnej udzielonej im przez profesjonalnego pełnomocnika. Zasadą jest bowiem, iż strona powinna partycypować w kosztach postępowania, w szczególności jeśli posiada stały miesięczny dochód. Strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania i wnosząc o przyznanie prawa pomocy uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku. Jedynym kryterium oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy jest kryterium majątkowe. Sąd nie kieruje się w tym zakresie zasadami słuszności, lecz bada stan majątkowy wnioskodawcy. Należy przy tym podkreślić, że inicjatywa dowodowa w stosunku do okoliczności, z których wnioskodawca zamierza wywieść skutki prawne, leży po jego stronie, zaś rozstrzygnięcie wniosku zależy od tego, co zostanie przez niego udowodnione (por. J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydawnictwo LexisNexis, Warszawa 2012, s. 618-619). W ocenie Sądu skarżąca nie wykazała, że spełnia przesłanki, o których mowa w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., to znaczy nie wykazała, by nie byłą w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo pomocy, jak wskazano wyżej, przeznaczone jest dla osób ubogich, którym brak środków finansowych bądź też minimalna ich ilość uniemożliwia dostęp do sądu. Natomiast skarżąca dysponuje stałym miesięcznym dochodem w wysokości 4 000 zł netto oraz ma zabezpieczone potrzeby mieszkaniowe, albowiem jest właścicielką domu o powierzchni 94 m2 (obciążonego służebnością mieszkania), mieszkania o powierzchni 44 m2 (obciążonego hipoteką), a także, czego nie wykazała w zawartym we wniosku oświadczeniu o stanie majątkowym, jest właścicielką działki gruntowej o powierzchni 0,0484 ha położonej w mieście P. (k. 6 akt adm. I inst.). Oceny tej nie zmienia fakt, iż skarżąca, jak wynika z jej oświadczenia, jest matką samotnie wychowującą dwójkę małoletnich dzieci, a stałe obciążenia jej rodziny obejmują koszty utrzymania gospodarstwa domowego w kwocie około 1 000 zł (czynsz i opłaty), koszt utrzymania małoletnich córek – około 1 600 zł oraz koszt spłaty kredytu hipotecznego, którego miesięczna rata wynosi około 800 zł ani okoliczność, że skarżąca poniosła obecnie wydatki związane z zakupem wyprawki szkolnej dla starszej córki w wysokości 1 000 zł oraz że opłaca jej zajęcia w szkółce jeździeckiej w kwocie 300 zł miesięcznie. Zauważyć należy, że skarżąca nie wskazała, by otrzymywała świadczenia alimentacyjne na córki, które pozostają pod jej pieczą. Jednakże fakt, iż jak podniosła w sprzeciwie skarżąca, osoby zobowiązane do ponoszenia tych świadczeń są osobami pozbawionymi stałego źródła utrzymania, sam w sobie nie uniemożliwia realizacji przez te osoby obowiązku alimentacyjnego. Skarżąca nie uprawdopodobniła zresztą powyższej okoliczności w żaden sposób. Nawet jednak, gdyby przyjąć, że istotnie córki skarżącej takich świadczeń nie uzyskują, to trzeba podkreślić, że skarżąca działając w ramach wymaganej przeciętnej staranności i dbałości o interes własnej rodziny powinna była podjąć odpowiednie kroki w celu zagwarantowania swoim dzieciom takich dochodów, co wydaje się oczywiste mając na uwadze wysokość wykazanych przez nią dochodów oraz wysokość ciążących na niej zobowiązań finansowych, w tym także niemałe wydatki na utrzymanie córek. Zauważyć przy tym należy, że koszty utrzymania rodziny skarżącej obejmują również wydatki niemające charakteru kosztów niezbędnego utrzymania, takie jak wskazany wyżej koszt zajęć w szkółce jeździeckiej w kwocie 300 zł miesięcznie. Skarżąca nie wykazała nadto stosownym dokumentem, by egzekucja świadczeń alimentacyjnych od osób zobowiązanych do ich ponoszenia była całkowicie bądź choćby częściowo bezskuteczna. Nie ma zatem uzasadnionych podstaw zawarte w sprzeciwie twierdzenie, że przyznanie dzieciom skarżącej, a może również samej skarżącej świadczeń alimentacyjnych w żadnym razie nie przysporzyłoby rodzinie skarżącej środków finansowych. Dokonanej oceny nie zmienia także podniesiona przez skarżącą konieczność spłaty przez nią kredytu hipotecznego, albowiem zaciągnięcie kredytów czy pożyczek, a w konsekwencji obowiązek ich późniejszego zwrotu, nie przesądza automatycznie o zaistnieniu przesłanek przyznania prawa pomocy. Ponownie należy podkreślić, iż każda osoba inicjująca postępowanie sądowe powinna liczyć się z koniecznością przeznaczenia środków finansowych na pokrycie kosztów sądowych oraz winna traktować te koszty na równi z innymi zobowiązaniami wynikającymi z zaciągniętych zobowiązań prywatnoprawnych (por. postanowienie NSA z dnia 25 maja 2014 r., II GZ 214/14, niepubl.). W tej sytuacji nie można uznać, by skarżąca wykazała, że jest osobą ubogą i że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z tych wszystkich względów Sąd orzekł, jak w postanowieniu.