II SA/Lu 673/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Witold Falczyński, Sędziowie Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz (sprawozdawca), Sędzia NSA Krystyna Sidor, Protokolant Stażysta Paulina Gąsławska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 14 grudnia 2010 r. sprawy ze skargi K. Ś. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie umorzenia należności z tytułu wypłaconych zaliczek alimentacyjnych i świadczeń z funduszu alimentacyjnego oddala skargę. Decyzją z dnia 29 lipca 2010 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L., po rozpoznaniu odwołania K. S. od decyzji z dnia 7 czerwca 2010 r., nr [...], wydanej z upoważnienia Wójta Gminy N., odmawiającej: 1. umorzenia należności z tytułu wypłaconych zaliczek alimentacyjnych w kwocie 12 580,00 zł; 2. umorzenia świadczeń z funduszu alimentacyjnego w kwocie 10 176,77 zł na dzień 30 kwietnia 2010 r., wypłaconych na rzecz córki K. S. oraz syna M. S. - na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. orzekło: 1. uchylić decyzję organu pierwszej instancji w całości; 2. umorzyć K. S. należności z tytułu wypłaconych zaliczek alimentacyjnych w kwocie 12 580,00 zł; 3. umorzyć K. S. należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego w kwocie 10 176,77 zł na rzecz K. S. i M. S. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Kolegium wyjaśniło, że pismem z dnia 17 marca 2010 r. K. S. zwrócił się o umorzenie zaległości z tytułu wypłaconej zaliczki alimentacyjnej oraz świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Wniosek uzasadniony został trudną sytuacją zdrowotną i dochodową strony. Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w N., działając z upoważnienia Wójta Gminy N., decyzją z dnia 7 czerwca 2010 r., nr [...], odmówił K. S. umorzenia należności z tytułu wypłaconych zaliczek alimentacyjnych w kwocie 12 580,00 zł oraz odmówił umorzenia świadczeń z funduszu alimentacyjnego w kwocie 10 176,77 zł, wskazując, że zadłużenie wnioskodawcy jest następstwem niewywiązywania się przez niego z obowiązku alimentacyjnego wobec dzieci wynikającego z wyroku Sądu Rejonowego w L. z dnia 22 czerwca 1999 r. zasądzającego alimenty na rzecz małoletnich dzieci: K. i M. S. Organ podkreślił, że wypłacanie świadczeń przez Państwo nie zwalniało wnioskodawcy z obowiązku alimentacji wobec własnych dzieci, a powinien on mieć świadomość, że zadłużenie będzie wzrastać i w związku z tym winien liczyć się z obowiązkiem zapłaty należności. Organ ustalił, że strona dokonuje comiesięcznych wpłat na rzecz Ośrodka Charytatywnego "[...]", a od kwietnia 2010 r. komornik sądowy nie potrąca stronie 60% zasiłku stałego na spłatę zaległości zadłużenia. Wnioskodawca uzyskuje zatem dochód w łącznej wysokości 477 zł miesięcznie z tytułu otrzymywanego zasiłku stałego i pielęgnacyjnego. Organ wskazał również, że strona jest uprawniona do wystąpienia do Sądu o obniżenie zasądzonych alimentów. Rozpatrując odwołanie Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło decyzję organu pierwszej instancji w całości i orzekło o umorzeniu należności K. S. z tytułu wypłaconych na rzecz dzieci: zaliczek alimentacyjnych w kwocie 12 580,00 zł oraz świadczeń z funduszu alimentacyjnego w kwocie 10 176,77 zł. Kolegium podkreśliło, iż zaległości strony wynikały z wydania i wykonania decyzji Wójta Gminy N.: - z dnia 1 października 2005 r., nr [...], przyznającej zaliczkę alimentacyjną w kwocie po 170 zł miesięcznie na K. S. i M. S. na okres od 1 września 2005 r. do 31 sierpnia 2006 r., - z dnia 20 października 2006 r., nr [...], przyznającej zaliczkę alimentacyjną w kwocie po 170 zł miesięcznie na K. S. i M. S. na okres od 1 września 2006 r. do 31 sierpnia 2007 r., - z dnia 14 września 2007 r., nr [...], przyznającej zaliczkę alimentacyjną w kwocie po 170 zł miesięcznie na K. S. i M. S. na okres od 1 września 2007 r. do 31 sierpnia 2008 r., - z dnia 22 września 2008 r., nr [...], zmieniającej wskazaną wyżej decyzję z dnia 14 września 2007 r., nr [...], poprzez przyznanie świadczenia do dnia 30 września 2008 r., - z dnia 1 października 2008 r., nr [...], przyznającej świadczenie z funduszu alimentacyjnego w kwocie po 350 zł miesięcznie na K. S. i M. S. na okres od 1 października 2008 r. do 30 września 2009 r., - z dnia 7 października 2009 r., nr [...], przyznającej świadczenie z funduszu alimentacyjnego w kwocie po 350 zł miesięcznie na K. S. i M. S. na okres od 1 października 2009 r. do 30 września 2010 r. Organ odwoławczy wskazał, że K. S. orzeczeniem Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w W. z dnia 19 stycznia 2010 r. został zaliczony do znacznego stopnia niepełnosprawności. Do akt sprawy został dodatkowo dołączony plik dokumentów w postaci kserokopii skierowania do poradni specjalistycznej, karty informacyjnej leczenia szpitalnego, historii zdrowia i choroby oraz zaświadczenia lekarskiego, które potwierdzają schorzenia strony. Ponadto w aktach znajduje się kserokopia opinii sądowo-psychologicznej z dnia 14 maja 2010 r. psychologa - biegłego Sądu Okręgowego w W., sporządzona w sprawie XIV U 2736/09, toczącej się przed Sądem Okręgowym w W. Z opinii tej wynika, że strona jest całkowicie niezdolna do pracy zarobkowej, a niezdolność ma charakter trwały. Dodatkowo z pisma Urzędu Pracy m. st. W. z dnia 16 kwietnia 2010 r. wynika, że strona nie została zatrudniona na stanowiskach, gdzie wydano jej skierowania do pracy, a od dnia 8 lutego 2010 r. brak jest odpowiednich dla strony ofert pracy. W oparciu o te ustalenia Kolegium stwierdziło, że strona nie ma możliwości zarobkowania, co wynika z ciężkiego stanu zdrowia. Wysoce prawdopodobnym jest też, zdaniem organu, iż sytuacja majątkowa strony nie ulegnie poprawie. Organ odwoławczy podkreślił również, iż w jak wynika z treści przeprowadzonego z odwołującym się wywiadu środowiskowego, przebywa on w Ośrodku Wsparcia i korzysta z programu wychodzenia z bezdomności. Ze złożonego w dniu 6 maja 2010 r. oświadczenia majątkowego wynika, że K. S. nie posiada nieruchomości oraz ruchomości. W piśmie z dnia 11 marca 2010 r. przedstawiciel C. A. W. Ośrodek Charytatywny "[...]" oświadczył, że K. S. przybywa w tym Ośrodku od 15 września 2008 r. i płaci na rzecz Ośrodka kwotę 130 zł miesięcznie. W związku z powyższym Kolegium uznało, że strona nie posiada majątku, który podlega egzekucji oraz pokrywa częściowo koszty swojego pobytu w Ośrodku Charytatywnym. Z przedłożonych do akt sprawy kopii faktur VAT nr 995/2010 i 1007/2010 wynika, że wnioskodawca w maju 2010 r. wydał na leki kwotę 166,86 zł. Z akt sprawy wynika, że decyzjami wydanymi z upoważnienia Prezydenta miasta Warszawy przyznano stronie zasiłek pielęgnacyjny w kwocie 153 zł miesięcznie oraz zasiłek stały w kwocie 324 zł miesięcznie. Z powyższego wynika, że w maju 2010 r. tylko po dokonaniu wpłaty na rzecz Ośrodka Charytatywnego "[...]" oraz opłaceniu leków została stronie do dyspozycji kwota około 180 zł. Organ drugiej instancji zwrócił także uwagę, że odwołujący się oczekuje na lokal socjalny, co w perspektywie wiąże się z dokonywaniem dodatkowych opłat. W ocenie Kolegium oczywiste jest zatem, że szanse na spłatę zadłużenia, w sytuacji gdy na bieżąco wypłacane są świadczenia z funduszu alimentacyjnego dla dzieci strony, są iluzoryczne i trudno oczekiwać na zmianę sytuacji majątkowej strony. Z tych względów Kolegium uznało, iż zaszły przesłanki określone w art. 16 ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych i zaliczce alimentacyjnej do umorzenia należności z tytułu wypłacenia zaliczek alimentacyjnych oraz określone w art. 30 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów do umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego Skargę do sądu administracyjnego na powyższą decyzję złożył K. S., nie precyzując jej zarzutów. Skarżący podniósł, iż zaskarżoną decyzją, w jego ocenie, umorzono mu zaległości z tytułu świadczeń alimentacyjnych wypłaconych w okresie do 30 września 2010 r. Pomimo tego, OPS w N. w dniu 2 września 2010 r. skierował do skarżącego pismo, z którego wynika, że posiada on zadłużenie z tytułu świadczeń alimentacyjnych wypłacanych na rzecz dzieci w okresie od 1 maja 2010 r. Skarżący podkreślił, iż znajduje się nadal w bardzo trudnej sytuacji życiowej, a spłata jakiejkolwiek części zadłużenia jest dla niego niemożliwa. W związku z tym wniósł o "spowodowanie korekty interpretacji przez OPS jego zadłużenia". Do skargi dołączono kopię pisma OPS w N. z dnia 1 września 2010 r., informującego, że zadłużenie skarżącego z tytułu świadczeń z funduszu alimentacyjnego wypłaconych na K. i M. S. w okresie od 1 maja do 31 sierpnia 2010 r. wynosi 4016,52 zł. W dniach 2, 4 i 29 listopada 2010 r. oraz 20 grudnia 2010 r. skarżący złożył do Sądu pisma procesowe, do których załączył plik pism dokumentujących jego trudną sytuacje zdrowotną i finansową, wnosząc o umorzenie należności z tytułu świadczeń alimentacyjnych wypłaconych w okresie do 30 września 2010 r. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga podlega oddaleniu, albowiem zaskarżona decyzja prawa nie narusza. Podstawę materialno-prawną zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2009 r. Nr 1, poz. 7 ze zm.), powoływanej w dalszej części uzasadnienia jako: "ustawa" oraz ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz. U. Nr 86, poz. 732 ze zm.), powoływanej w dalszej części uzasadnienia jako: "ustawa o zaliczce alimentacyjnej". W myśl art. 30 ust. 2 ustawy organ właściwy wierzyciela może na wniosek dłużnika alimentacyjnego umorzyć jego należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, uwzględniając sytuację dochodową i rodzinną. Umorzenie należności następuje w drodze decyzji administracyjnej (ust. 3). W świetle art. 41 ustawy sprawy o zaliczki alimentacyjne, do których prawo powstało do dnia wejścia w życie ustawy, podlegają rozpatrzeniu na zasadach i w trybie określonym w przepisach dotychczasowych, a więc w przepisach ustawy o zaliczce alimentacyjnej. Zgodnie z art. 16 ustawy o zaliczce alimentacyjnej, organ właściwy wierzyciela, którym jest wójt, burmistrz lub prezydent miasta, właściwy ze względu na miejsce zamieszkania osoby uprawnionej, może umorzyć należności dłużnika alimentacyjnego z tytułu wypłaconych zaliczek, a także wierzyciela z tytułu nienależnie pobranej zaliczki, uwzględniając sytuację dochodową i rodzinną tych osób. Przewidziane w powołanych przepisach rozstrzygnięcia w sprawie umorzenia należności dłużnika alimentacyjnego z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego oraz zaliczek alimentacyjnych zapadają w ramach tzw. uznania administracyjnego, co oznacza, iż organowi właściwemu wierzyciela pozostawiona jest ocena, czy oraz w jakiej formie i zakresie może być udzielona wnioskodawcy ulga w spłacie tych należności. Nie znaczy to jednak, że organ administracji może podejmować decyzję w tym zakresie sposób całkowicie dowolny. Organ ten jest bowiem związany przepisami kodeksu postępowania administracyjnego, a w szczególności art. 7, art. 77 § 1 i art. 80, nakładającymi na organy administracji obowiązek podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i do załatwienia sprawy, w tym do zebrania w sposób wyczerpujący i rozpatrzenia całego materiału dowodowego oraz obowiązek dokonania oceny, czy dana okoliczność została udowodniona w oparciu o całokształt materiału dowodowego. Na organach administracji spoczywa również, stosownie do art. 8 k.p.a., obowiązek prowadzenia postępowanie w taki sposób, aby pogłębić zaufanie obywateli do organów Państwa oraz świadomość i kulturę prawną obywateli. Uznanie oznacza przyznanie organowi administracji pewnego stopnia swobody przy podejmowaniu decyzji, pozwalającej na wybór spośród kilku prawnie dopuszczalnych wariantów rozstrzygnięć tego, który organ uważa z najbardziej właściwy. O tym jaka ma być treść wydawanej decyzji decyduje wyobrażenie organu o celowości wydania decyzji konkretnej treści. Decyzja taka nie podlega kontroli sądowej z punktu widzenia celowości. Nie oznacza to wyłączenia decyzji uznaniowych całkowicie spod kontroli sądowej, kontrola ta jest jednak ograniczona. W orzecznictwie podkreśla się, że kontrola legalności decyzji wydawanych w ramach uznania administracyjnego sprowadza się do oceny, czy organ administracji uwzględnił całokształt okoliczności faktycznych mających znaczenie w sprawie oraz czy w ramach swego uznania nie naruszył on zasady swobodnej oceny dowodów. Kontrola sądu dotyczy więc prawidłowości postępowania organu administracji, poprzedzającego wydanie decyzji. W szczególności polega ona na sprawdzeniu, czy wydanie decyzji poprzedzone zostało prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem dowodowym oraz wyjaśnieniem stanu faktycznego sprawy zgodnie z obowiązkami nałożonymi na organy administracji w przepisach art. art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. Organy administracji nie przekroczyły w sprawie niniejszej granic uznania administracyjnego, uwzględniły bowiem wskazane wyżej przepisy ustawy i przeprowadziły postępowanie zgodnie z regułami, wynikającymi z kodeksu postępowania administracyjnego, rozważając wszystkie okoliczności mające znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. zapadła po rozpoznaniu odwołania skarżącego od wydanej z upoważnienia Wójta Gminy N. decyzji z dnia 15 czerwca 2010 r., nr [...], którą odmówiono skarżącemu umorzenia należności z tytułu: 1. zaliczek alimentacyjnych w kwocie 12 580,00 zł oraz 2. świadczeń z funduszu alimentacyjnego w kwocie 10 176,77 zł na dzień 30 kwietnia 2010 r., wypłaconych na rzecz córki K. S. oraz syna M. S. Decyzją tą Samorządowe Kolegium Odwoławcze, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a.: 1. uchyliło decyzję organu pierwszej instancji w całości oraz 2. umorzyło skarżącemu należności z tytułu wypłaconych na rzecz córki K. S. oraz syna M. S.: zaliczek alimentacyjnych w kwocie 12 580,00 zł oraz świadczeń z funduszu alimentacyjnego w kwocie 10 176,77 zł. Przede wszystkim należy podkreślić, iż zaskarżona decyzja jest dla skarżącego niezwykle korzystna, gdyż jej skutkiem jest zwolnienie skarżącego z obowiązku zwrotu organowi właściwemu wierzyciela kwoty łącznej 22 756,77 zł z tytułu wypłaconych dzieciom skarżącego świadczeń z funduszu alimentacyjnego oraz zaliczek alimentacyjnych. Wbrew twierdzeniom skarżącego, który podnosił, iż zaskarżoną decyzją umorzono mu zaległości z tytułu świadczeń alimentacyjnych wypłaconych w okresie do dnia 30 września 2010 r., z decyzji tej wynika w sposób niebudzący wątpliwości, że dotyczyła ona umorzenia świadczeń z funduszu alimentacyjnego w kwocie 10 176,77 zł, wypłaconych na rzecz córki skarżącego K. S. oraz jego syna M. S. do dnia 30 kwietnia 2010 r. Świadczenia z funduszu alimentacyjnego wypłacone dzieciom skarżącego po tej dacie nie były objęte decyzjami organów obu instancji w rozpoznawanej sprawie, a zatem nie mogą stanowić też przedmiotu kontroli Sądu w rozpoznawanej sprawie. Sąd rozstrzyga bowiem, stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), powoływanej w dalszej części uzasadnienia jako: "p.p.s.a.", w granicach sprawy administracyjnej, zakończonej zaskarżoną decyzją organu administracji. Poza kognicją Sądu pozostają zatem kwestie dotyczące ewentualnego umorzenia świadczeń z funduszu alimentacyjnego wypłaconych dzieciom skarżącego w okresie od dnia 1 maja 2010 r. Oznacza to, że Sąd nie mógł oceniać zarzutów skarżącego dotyczących bezzasadnego – w jego ocenie – żądania przez organy administracji zwrotu świadczeń wypłaconych po dniu 30 kwietnia 2010 r. Na wynik rozpoznawanej sprawy nie mogły mieć zatem żadnego wpływu złożone przez skarżącego dokumenty w postaci: kopii pisma OPS w N. z dnia 1 września 2010 r., informującą, że zadłużenie z tytułu świadczeń z funduszu alimentacyjnego wypłaconych na K. i M. S. w okresie od 1 maja do 31 sierpnia 2010 r. wynosi 4016,52 zł oraz licznych pism dokumentujących jego trudną sytuacje zdrowotną i finansową, dołączonych do pism procesowych złożonych do Sądu w dniach 2, 4 i 29 listopada 2010 r. oraz 20 grudnia 2010 r. Należy natomiast podkreślić, iż fakt, że zaskarżona decyzja nie orzekała w przedmiocie umorzenia świadczeń z funduszu alimentacyjnego wypłaconych po dniu 30 kwietnia 2010 r. oznacza, iż skarżący może ubiegać się – w odrębnym postępowaniu – o umorzenie również tych należności powołując się, tak jak w niniejszej sprawie, na swoją bardzo trudną sytuację życiową. Złożony w skardze wniosek o umorzenie świadczeń alimentacyjnych wypłaconych w okresie od 1 maja 2010 r. do 30 września 2010 r. nie może być przez Sąd rozpoznany, albowiem zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) Sąd jedynie kontroluje zgodność z prawem działalności administracji publicznej. Z tych wszystkich względów i na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd skargę oddalił.