II SA/Lu 674/14

Starszy Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie Jarosław Harczuk po rozpoznaniu w dniu 4 września 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym przez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi K. K. i E. K. na decyzję Wojewody z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Skarżący wezwany do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, złożył pismo z dnia 18 sierpnia 2014 r. razem z wypełnionym urzędowym formularzem wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym zaznaczył, że domaga się zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. W uzasadnieniu wniosku skarżący podniósł, że aktualnie nie posiada dochodów, ani majątku pozwalających mu na uiszczenie wpisu sądowego od skargi, bowiem po uiszczeniu opłat za media i raty kredytu pozostaje mu kwota ok. [...] zł na utrzymanie. W dalszej części wniosku skarżący wykazał, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, jest współwłaścicielem w [...] części następujących nieruchomości: domu o pow. [...] m2, nieruchomości rolnej o pow. [...] ha, lasu o pow. [...] oraz łąki o pow. [...] ha. W skład jego majątku wchodzi również samochód osobowy o wartości ok. [...] zł, niezbędny przy wykonywaniu zlecenia. Skarżący podał, że na jego miesięczny dochód składa się wynagrodzenie z umowy zlecenia – średnio ok. [...] zł oraz dochód z dzierżawy gruntu w kwocie [...] zł. Wyjaśnił również, że mieszka w mieszkaniu należącym do siostry, za które siostra uiszcza czynsz, on zaś opłaca jedynie mediaw kwocie ok. [...] zł. Ponadto skarżący podniósł, że miesięczna rata kredytu spłacanego obecnie w B. (obecnie do spłaty pozostaje mu [...] zł) wynosi [...] zł. Skarżący nadesłał część dokumentów źródłowych, do których został zobowiązany wezwaniem referendarza sądowego z dnia 22 sierpnia 2014 r.. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy referendarz sądowy stwierdził, co następuje: Stosownie do art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), a w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Żądanie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata jest żądaniem przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Podnieść w tym miejscu należy, że ciężar dowodu spełnienia przesłanek przyznania prawa pomocy, określonych art. 246 ( 1 pkt 1 i pkt 2 p.p.s.a., spoczywa na osobie ubiegającej się o uzyskanie takiego prawa. Podejmując decyzję o przyznaniu prawa pomocy należy opierać się na dokładnych danych dotyczących sytuacji materialnej i rodzinnej, wysokości dochodów i obciążeń finansowych strony wnioskującej o prawo pomocy. Obowiązkiem zaś strony ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy jest, przy zachowaniu należytej staranności, wyczerpujące wykazanie swojej sytuacji rodzinnej i szeroko pojętej sytuacji materialnej. Dokonanie prawidłowej oceny czy osoba fizyczna ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy nie może ponieść jakichkolwiek, czy też pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, wymaga uprzedniego oszacowania sytuacji materialnej tej osoby (z uwzględnieniem jej stanu majątkowego, źródeł dochodów i ich wysokości) ze stałymi koniecznymi wydatkami ponoszonymi na utrzymanie. Niezbędne jest również porównanie możliwości finansowych strony wnioskującej o prawo pomocy (a więc badanie sytuacji materialnej po opłaceniu stałych koniecznych wydatków) z wielkością obciążeń tytułem kosztów, jakie strona ma ponieść w konkretnym postępowaniu sądowym. Założeniem instytucji prawa pomocy jest bowiem udzielenie pomocy stronie, która mimo dołożenia wszelkich starań nie jest w stanie zapewnić środków na opłacenie kosztów wszczętego postępowania sądowego. W świetle informacji przedstawionych we wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz wynikających z nadesłanych na wezwanie dokumentów stwierdzić należy, że nie zostały wyjaśnione wszystkie okoliczności dotyczące sytuacji materialnej skarżącego. W ocenie referendarza mało wiarygodna jest podawana przez skarżącego informacja, że utrzymuje się jedynie z dochodu osiąganego z umowy zlecenia w kwocie ok. [...] zł miesięcznie oraz z dochodu uzyskiwanego na podstawie umowy najmu posesji w C. z dnia 31 października 2009 r. w kwocie [...] zł. Jak bowiem wynika z nadesłanej historii rachunku bankowego skarżącego za okres od 1 czerwca do 31 sierpnia 2014 r. wpływy na konto w tym okresie wyniosły [...] zł. Gdyby przyjąć deklarowane przez wnioskodawcę miesięczne dochody w wysokości [...] zł, to wpływy w tym okresie mogłyby wynieść co najwyżej [...] zł. Analiza historii rachunku bankowego wskazuje, że na konto wnioskodawcy w tym okresie wielokrotnie były dokonywane wpłaty/przelewy z innych źródeł niż wskazane przez wnioskodawcę w urzędowym formularzu. Wysokości tych wpłat/przelewów były różne, np. w dniu 30 czerwca 2014 r. dokonano przelewu na rachunek skarżącego w kwocie [...] zł, w dniu 18 sierpnia 2014 r. dokonano dwu przelewów w kwotach: [...] zł i [...] zł oraz wpłaty w kwocie [...] zł. Powyższe wskazuje na obracanie przez skarżącego środkami finansowymi większymi, niż te które wykazał w oświadczeniu złożonym na urzędowym formularzu. Zauważyć również należy, że skarżący, jak sam wskazuje w urzędowym formularzu, nie ponosi kosztów czynszu zajmowanego mieszkania, koszty te bowiem ponosi jego siostra. Skarżący nie uprawdopodobnił również, że opłaca koszty mediów zajmowanego mieszkania, ani inne koszty utrzymania koniecznego. Wezwany do złożenia dokumentów źródłowych poświadczających wysokość ponoszonych wydatków w tym względzie skarżący nadesłał jedynie kserokopie dokumentów związanych z zaciągniętym przez niego kredytem bankowym, kserokopię umowy najmu posesji, kserokopie umów zlecenia oraz wyciąg z rachunku bankowego. W tym stanie rzeczy uznać należy, że skarżący nie tylko nie przedstawił wysokości rzeczywiście uzyskiwanych dochodów, ale również nie uprawdopodobnił wysokości wydatków na utrzymanie konieczne. Zdaniem referendarza analiza oświadczeń skarżącego i przedstawionych przez niego dokumentów, prowadzi do wniosku, że wbrew obowiązkowi zachowania należytej staranności, nie przedstawił swojej sytuacji materialnej w sposób wyczerpujący, pełny. Uznać należy, że skarżący nie nadsyłając wszystkich żądanych dokumentów, a także nie wyjaśniając wszystkich wątpliwości, przedstawił swoją sytuację materialną wybiórczo, fragmentarycznie, w sposób nie odpowiadający rzeczywistości. Uniemożliwiło to referendarzowi ustalenie, jakie są realne możliwości finansowe skarżącego poniesienia w niniejszej sprawie kosztów postępowania. Z uwagi na powyższe, nie można ocenić, czy w sprawie zaistniały przesłanki przyznania stronie prawa pomocy, określone art. 246 § 1 pkt 1 i pkt 2 p.p.s.a., co uzasadnia odmowę przyznania tego prawa zarówno w zakresie całkowitym, jak i częściowym. Z tych względów oraz na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. należało orzec, jak na wstępie.