II SA/Lu 680/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Wieczorek-Zalewska, Sędziowie Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz, Sędzia NSA Krystyna Sidor (sprawozdawca), Protokolant Sekretarz sądowy Beata Skubis-Kawczyńska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 29 listopada 2012 r. sprawy ze skargi M.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego I. oddala skargę; II. przyznaje [...] M. N.-L. od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie) kwotę 295,20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy) tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, w tym 55,20 zł (pięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy) należnego podatku od towarów i usług. Decyzją z dnia ...Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpatrzeniu odwołania M. K. utrzymało w mocy decyzję Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia ... o odmowie przyznania specjalnego zasiłku celowego na zakup leków. W uzasadnieniu wskazano, że M. K. składając w dniu 29 lutego 2012r. wniosek o przyznanie takiego zasiłku, załączył fakturę VAT za zakupione w marcu lekarstwa na kwotę 22, 90 zł oraz rachunek za preparaty lecznicze Senior Protect 50 + oraz CIM 3000 zakupione drogą korespondencyjną w Centrum Medycyny Andyjskiej na kwotę 58, 29 zł. W toku postępowania organ ustalił, że wnioskodawca prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, utrzymuje się z renty inwalidzkiej w wysokości 498,72 zł oraz zasiłku pielęgnacyjnego w wysokości 153 zł – jego miesięczny dochód wynosi więc łącznie 651, 72 zł. Podczas wywiadu środowiskowego z dnia 3 kwietnia 2012r. ustalono, że wydatki w styczniu i w lutym 2012r. obejmowały: rachunki za telefon – 63, 19 zł (I) i 53, 47 zł (luty), za wodę – 81, 03 zł (I), za energię elektryczną – 62, 75 zł (I) i 60 zł (II), ratę za pościel – 107,92 zł (za każdy miesiąc), opłatę polisy PZU - 30 zł (za każdy miesiąc), zakup gazu – 62 zł, leków – 72, 35 zł. Organ ustalił, że M. K. jest osobą niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym (III grupa inwalidzka) i wymaga stałego leczenia, zaś faktyczną opiekę nad nim sprawuje Z. G., który jest dla niego osobą obcą. Organy obu instancji nie zakwestionowały trudnej sytuacji życiowej wnioskodawcy, ale stwierdziły, że jego dochód przekracza kryterium dochodowe osoby samodzielnie prowadzącej gospodarstwo domowe, tj. kwotę 477 zł, a zatem zasiłek celowy "zwykły" mu nie przysługuje. Organy uznały jednocześnie, że nie ma również podstaw do przyznania wnioskodawcy specjalnego zasiłku celowego, gdyż przyznanie takiego zasiłku jest możliwe tylko sytuacjach nadzwyczajnych, występujących okazjonalnie, powstałych wskutek wielu niefortunnych zbiegów wydarzeń, wykraczających poza możliwości ludzkiej zapobiegliwości. Sytuacja wnioskodawcy do takich nie należy: ma on bowiem zapewnione potrzeby mieszkaniowe, uzyskuje stałe dochody, a miesięczne wydatki są wydatkami zwykłymi, nie mającymi charakteru nadzwyczajnego. Zakupione leki, na które obecnie domaga się zasiłku celowego, są lekami wspomagającymi organizm, a nie ratującymi zdrowie czy życie i nie została potwierdzona przez lekarza konieczność ich przyjmowania. Organy wskazały również, że wnioskodawca nie współpracuje z pracownikiem socjalnym i odmawia korzystania z przyznanych mu bezpłatnych obiadów w Dziennym Domu Pomocy Społecznej, co zmniejszyłoby koszty utrzymania; poza tym, decyzją z dnia 10 kwietnia 2012r. przyznano mu "zasiłek celowy na zakup żywności" w kwocie 100 zł. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie wniósł M. K., domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji. Podniósł, że jest on osobą ubogą, niezdolną do samodzielnej egzystencji, a od orzeczenia o niepełnosprawności w stopniu umiarkowanym wniósł odwołanie; wskazane we wniosku leki wprawdzie mają charakter wspomagający i profilaktyczny, ale są one mu potrzebne w celu zapobieżenia pogorszeniu stanu zdrowia, które jest wartością najwyższą. Podniósł, że ze względu na przekroczenie kryterium dochodowego nie otrzymuje zasiłków celowych na zaspokojenie niezbędnych potrzeb, wskutek czego "żyje na kredyt". W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r.- Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje kontrolę zaskarżonej decyzji w zakresie jej zgodności z prawem. Zaskarżona decyzja prawa nie narusza. Zasady przyznawania świadczeń z pomocy społecznej uregulowane zostały w ustawie z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz.U. Nr 64, poz.539 ze zm.), zwanej dalej ustawą. W świetle przepisów art. 2 i 3 tej ustawy celem pomocy społecznej jest wspieranie osób i rodzin w ich wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i przezwyciężenia trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości, a także umożliwianie im życia w warunkach odpowiadających godności człowieka. Skarżący wnosił o przyznanie mu pomocy w formie zasiłku celowego na zakup leków Zasiłek celowy może być przyznany bądź na podstawie art. 39 bądź na podstawie art. 41 ustawy. Przepis art. 39 stanowi, że w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów, napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu może być przyznany zasiłek celowy; przyznanie na tej podstawie takiego świadczenia uzależnione jest jednak od wysokości dochodów, które nie mogą być wyższe niż ustalone w ustawie kryterium dochodowe (art. 8 ust.1) – jego przekroczenie uniemożliwia bezwzględnie przyznanie zasiłku celowego na podstawie art. 39. Organ może rozważać również udzielenie wnioskodawcy pomocy w formie zasiłku celowego na podstawie art. 41 cyt. ustawy. Zgodnie z tym przepisem w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi albo zasiłek okresowy, zasiłek celowy lub pomoc rzeczową, pod warunkiem zwrotu części lub całości kwoty zasiłku lub wydatków na pomoc rzeczową. Podkreślić należy, że przyznanie pomocy na podstawie tego przepisu nie ma charakteru obligatoryjnego, lecz uznaniowy, co w szczególności oznacza, iż organ samodzielnie ustala wysokość przyznawanego świadczenia. Uznanie administracyjne oznacza przyznanie organowi administracji pewnego stopnia swobody przy podejmowaniu decyzji, pozwalającej na wybór kilku prawnie dopuszczalnych wariantów rozstrzygnięć tego, który organ uważa za najbardziej właściwy. O tym, jaka ma być treść wydawanej decyzji decyduje wyobrażenie organu o celowości wydania decyzji konkretnej treści. Decyzja taka nie podlega jednak kontroli sądowej z punktu widzenia owej celowości. (por. I. Bogucka, Państwo prawne a problem uznania administracyjnego, Państwo i Prawo 1992, z. 10, s.32 i nast.), lecz sprowadza się do oceny czy organ administracji uwzględnił całokształt okoliczności faktycznych, mających znaczenie w sprawie oraz czy w ramach swego uznania nie naruszył on zasady swobodnej oceny dowodów. (wyrok NSA z dnia 8 maja 2002r. (SA/Sz 2548/00, niepubl.) Kontrola sądu dotyczy więc prawidłowości postępowania organu administracji poprzedzającego wydanie decyzji i polega na sprawdzeniu czy należycie przeprowadzono postępowanie dowodowe oraz ustalono stan faktyczny, do czego zobowiązane są organy obu instancji na podstawie art. 7, 77 § 1, 80 i 136 kpa. W niniejszej sprawie nie można zarzucić zarówno organowi I instancji, jak i organowi odwoławczemu naruszenia obowiązujących przepisów przy rozstrzyganiu wniosku skarżącego o przyznanie mu zasiłku celowego. Organy słusznie uznając, że brak jest podstaw do przyznania skarżącemu zasiłku celowego na mocy art. 39 ustawy ze względu na przekroczenie ustawowego kryterium dochodowego wynoszącego 477 zł – rozważały udzielenie skarżącemu pomocy w oparciu o uznanie administracyjne na podstawie art. 41 ustawy. Wydanie decyzji zostało poprzedzone czynnościami wyjaśniającymi zmierzającymi do prawidłowego ustalenia stanu faktycznego, a rozstrzygnięcie zostało należycie uzasadnione. Organy nie zakwestionowały trudnej sytuacji życiowej skarżącego, spowodowanej w szczególności przez jego stan zdrowia, ale mając na uwadze w szczególności stały charakter źródła jego dochodu, przekraczającego ustawowe kryterium, stwierdziły, że jego sytuacja nie należy do nadzwyczajnych, uzasadniających przyznanie zasiłku celowego specjalnego. Skarżący ma zapewnione wyżywienie, bowiem odrębną decyzją przyznano mu w lutym – marcu 2012r. ciepłe posiłki w Dziennym Domu Pomocy Społecznej. Organ trafnie również wskazał, że leki, na zakup których skarżący domaga się zasiłku, nie mają charakteru leków niezbędnych, ratujących życie, co dodatkowo przemawiało za odmową uwzględnienia wniosku. Wobec powyższego organom nie można zarzucić przekroczenia granic przysługującego im uznania administracyjnego - okoliczność, iż nie wszystkie żądania skarżącego mogą być uwzględnione nie świadczy bowiem o dowolności organów w rozpoznawaniu jego spraw. Z tych względów, w sprawie niniejszej brak jest uzasadnionych podstaw do uwzględnienia skargi, dlatego na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012r., poz.270) Sąd orzekł, jak w sentencji; o wynagrodzeniu ustanowionego z urzędu adwokata orzeczono natomiast na podstawie art. 250 ppsa w zw. z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c i § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. z 2002r., Nr 163, poz.1348 ze zm.).