II SA/Lu 681/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec, Sędzia NSA Witold Falczyński, Protokolant Referent Paulina Nagajek, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 4 marca 2014 r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie świadczenia z funduszu alimentacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję. W dniu 31 stycznia 2013r. A. K. złożyła do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w R. wniosek o przyznanie świadczenia z funduszu alimentacyjnego na córkę G. K. Do wniosku dołączyła postanowienie Sądu Rejonowego w Z. z dnia 28 stycznia 2013r. o nadaniu klauzuli wykonalności tytułowi egzekucyjnemu w postaci ugody z dnia 24 marca 2011r. zawartej przed tym sądem, na mocy której B. M. zobowiązał się łożyć tytułem alimentów na rzecz córki G. K. 400 złotych miesięcznie. Także w dniu 31 stycznia 2013r. złożyła do Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w Z. wniosek o wszczęcie egzekucji świadczeń alimentacyjnych. Pismem z dnia 28 lutego 2013r. organ zawiadomił wnoszącą podanie, że decyzja w jej sprawie zostanie wydana po otrzymaniu od Komornika zaświadczenia o bezskuteczności egzekucji świadczeń alimentacyjnych. W dniu 22 kwietnia 2013r. do organu wpłynęło zaświadczenie Komornika z dnia 15 kwietnia 2013r. o bezskuteczności egzekucji świadczeń alimentacyjnych. W tej sytuacji Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w R. decyzją z dnia [...] przyznał wnioskodawczyni świadczenie z funduszu alimentacyjnego na G. K. do ukończenia 18 roku życia w kwocie 400 złotych miesięcznie na okres od dnia 1 kwietnia 2013r. do dnia 30 września 2013r. Po rozpoznaniu jej odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Z. decyzję organu I instancji utrzymało w mocy. Organ wyjaśnił, że stosownie do art. 2 pkt.1 ustawy z dnia 7 września 2007r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów ( tekst jedn. Dz. U z 2012r. poz. 1228 ze zmianami ) jednym z warunków przyznania świadczenia z funduszu alimentacyjnego jest bezskuteczność egzekucji alimentów. Jednak zaświadczenie Komornika o takiej bezskuteczności zostało złożone dopiero 22 kwietnia 2013r. , bowiem mogło być wydane zgodnie z art. 2 ust.2 ustawy dopiero po upływie 2 miesięcy od dnia złożenia wniosku o jego wydanie, co strona uczyniła 31 stycznia 2013r. W ocenie organu dopiero od dnia przedstawienia zaświadczenia zostały spełnione wszystkie warunki ustawowe, co umożliwiło przyznanie świadczenia od miesiąca kwietnia 2013r. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego A. K. wyjaśniła, że wniosek o świadczenie z funduszu złożyła w styczniu 2013r., ponieważ od tego miesiąca ojciec dziecka przestał płacić alimenty. Po otrzymaniu klauzuli wykonalności w tym samym dniu złożyła wniosek o świadczenie oraz wniosek do Komornika. Skarżąca uznała zatem, że przyznanie świadczenia od kwietnia nie jest prawidłowe, skoro komornik dokonuje ściągnięcia długu od miesiąca stycznia 2013r. Nie wiadomo zatem dla kogo należności od stycznia do kwietnia będą ściągane. Zwróciła uwagę, że według art. 18 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego ustala się na okres świadczeniowy poczynając od miesiąca, w którym wpłynął wniosek do organu właściwego wierzyciela, nie wcześniej, niż od początku okresu świadczeniowego do końca tego okresu. Jeśli zatem wniosek został złożony w styczniu, a dokumenty uzupełniono w kwietniu, świadczenie powinno zostać przyznane od stycznia. Podkreśliła, że przez trzy miesiące żyła na krawędzi ubóstwa, nie mając środków do życia i teraz bezprawnie zabiera się jej pieniądze. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało swoje stanowisko w sprawie, podając dodatkowo, że według art. 3 ust.2 powołanej ustawy do wniosku o przyznanie świadczenia należy dołączyć zaświadczenie organu prowadzącego postępowanie egzekucyjne o bezskuteczności egzekucji. W ocenie organu alimenty należne od stycznia 2013r. zostaną skarżącej wypłacone, bowiem komornik do organu wierzyciela wpłaci ściągnięte kwoty za okres od kiedy została wydana decyzja przyznająca świadczenie alimentacyjne, o czym stanowi art. 28 ustawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje : Uwaga Samorządowego Kolegium Odwoławczego sprowadzająca się do konieczności udokumentowania bezskuteczności egzekucji alimentów jako jednego z warunków przyznania świadczenia alimentacyjnego w oparciu o przepisy ustawy z dnia 7 września 2007r.o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 1228 ze zmianami ) jest oczywiście uzasadniona. Zarówno z treści art. 15 ust. 4 pkt.3 lit. b) ustawy jak i § 2 ust.2 pkt. 2 Rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 7 lipca 2010r. w sprawie sposobu i trybu postępowania, sposobu ustalania dochodu oraz wzorów wniosku, zaświadczeń i oświadczeń o ustalanie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego ( Dz. U Nr 123, poz. 836 ze zmianami ) wynika jednoznacznie, że zaświadczenie organu prowadzącego postępowanie egzekucyjne albo oświadczenie stwierdzające bezskuteczność egzekucji są niezbędne do ustalenia prawa do świadczenia alimentacyjnego i stanowią załącznik do wniosku o jego ustalenie i wypłatę. Sposób postępowania w razie braku stosownego zaświadczenia reguluje natomiast art.15 ust.5 ustawy stosownie do którego w przypadku złożenia wniosku bez zaświadczenia, o którym mowa w ust. 4 pkt.3 lit. b organ właściwy wierzyciela występuje do organu prowadzącego postępowanie egzekucyjne z wezwaniem do przesłania zaświadczenia o bezskuteczności egzekucji, które ma obowiązek przesłać w terminie 14 dni od dnia otrzymania wezwania. Rozwiązanie to nie obejmuje oświadczenia, o którym mowa w ust. 4 pkt.3 lit. b. Ustawa nie precyzuje przy tym konsekwencji braku stosownego zaświadczenia. § 5 ust. 2 wspomnianego rozporządzenia stanowi natomiast, że w przypadku złożenia wniosku bez wymaganych dokumentów organ właściwy wierzyciela przyjmuje wniosek i wzywa pisemnie wnioskodawcę do uzupełnienia brakujących dokumentów w terminie nie krótszym, niż 14 dni i nie dłuższym, niż 30 dni. W przypadku niezastosowania się do wezwania, organ właściwy wierzyciela wydaje decyzję o pozostawieniu wniosku bez rozpatrzenia. W przypadku, gdy przyczyną niedostarczenia wymaganego dokumentu przez wnioskodawcę jest niewydanie w terminie dokumentu przez właściwą instytucję oraz wnioskodawca może to udokumentować, świadczenia przysługują, począwszy od miesiąca, w którym wniosek został złożony (pkt.4 ). Zwrócić należy uwagę, że przepisy ustawy nie zawierają rozwiązania podobnego jak zastosowany w art. 24 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych ( tekst jedn. Dz. U z 2006r. Nr 139, poz. 992 ze zmianami ) zgodnie z którym prawo do świadczeń rodzinnych ustala się począwszy od miesiąca w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. Art. 18 ust. 1 ustawy jednoznacznie wskazuje, że prawo do świadczenia alimentacyjnego ustala się na okres świadczeniowy począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek do organu właściwego wierzyciela, nie wcześniej, niż od początku okresu rozliczeniowego do końca tego okresu. W rozpoznawanej sprawie bezsporne jest, że organ nie wzywał skarżącej do przedstawienia brakującego zaświadczenia i nie wydał decyzji o pozostawieniu wniosku bez rozpoznania. Pismem z dnia 28 lutego 2013r zawiadomił natomiast skarżącą o wydaniu decyzji po otrzymaniu zaświadczenia o bezskuteczności egzekucji. Jeśli zatem postępowanie nie zostało zakończone, fakt wydania zaświadczenia o bezskuteczności egzekucji dopiero w dniu 18 kwietnia 2013r. nie mógł mieć znaczenia dla określenia początkowej daty przyznania świadczenia w sposób odmienny, niż wynikający z art. 18 ust.1 ustawy. Przyjęcie punktu widzenia organów jest nie do zaakceptowania także z innego powodu. Jeśli bowiem do wniosku o przyznanie świadczenia należy dołączyć zaświadczenie lub oświadczenie o bezskuteczności egzekucji, to nie ulega wątpliwości, że musi być ona w toku. Art. 2 pkt.2 ustawy stanowi przecież, że bezskuteczność egzekucji oznacza egzekucję w wyniku której w ostatnich dwóch miesiącach nie wyegzekwowano pełnej należności z tytułu zaległych i bieżących zobowiązań alimentacyjnych; za bezskuteczną egzekucję uważa się również niemożność wszczęcia lub prowadzenia egzekucji przeciw dłużnikowi alimentacyjnemu przebywającymi poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej z powodów w skazanych w tym przepisie. Jasne jest zatem, że osoba po raz pierwszy ubiegająca się o świadczenie z funduszu najpierw musi złożyć wniosek o wszczęcie egzekucji i następnie oczekiwać na upływ co najmniej dwóch miesięcy, niezbędnych dla ustalenia bezskuteczności egzekucji, aby w ogóle świadczenie otrzymać. W tym czasie pozostaje bez stosownego wsparcia, jakiego powinno udzielić jej państwo i o którym stanowi preambuła do ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Uzasadnione jest w tej sytuacji przekonanie, że skoro bezskuteczność egzekucji została potwierdzona, przysługuje jej świadczenie alimentacyjne od dnia złożenia wniosku. Z tych względów na podstawie art. 145 § 1 pkt.1 lit. a) ustawy dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( tekst jedn. Dz. U z 2012r. poz. 270 ze zmianami ) należało uchylić zaskarżoną decyzję.