II SA/Lu 681/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Witold Falczyński (sprawozdawca) Sędziowie: Sędzia WSA Jacek Czaja Sędzia WSA Marta Laskowska-Pietrzak po rozpoznaniu w dniu 28 marca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi K. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie uznania zasiłku rodzinnego za świadczenie nienależnie pobrane - w zakresie wniosku K. Z. o wyłączenie sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie: Jerzego Dudka i Bogusława Wiśniewskiego p o s t a n a w i a odmówić wyłączenia od orzekania w niniejszej sprawie sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie: Jerzego Dudka i Bogusława Wiśniewskiego. K. Z. złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie uznania zasiłku rodzinnego za świadczenie nienależnie pobrane. W piśmie z dnia 9 marca 2018 r. (data wpływu) skarżąca wniosła o wyłączenie sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie: Jerzego Dudka i Bogusława Wiśniewskiego, od orzekania w sprawie zainicjowanej powyższą skargą. Uzasadniając przedmiotowy wniosek skarżąca podniosła, że w przypadku ww. sędziów zachodzi okoliczność, o której mowa w art. 19 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm. - dalej jako "p.p.s.a."). W jej ocenie obecność tych sędziów w składzie orzekającym nie daje gwarancji prawidłowego, merytorycznego rozpoznania i rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Skarżąca wyjaśniła, że jej brak zaufania do ww. sędziów wynika z błędów, jakie sędziowie ci popełnili orzekając w jej innych sprawach, w których wydane przez WSA w Lublinie wyroki zostały uchylone przez NSA. Sędziowie ci doprowadzili swymi działaniami doprowadzili rodzinę skarżącej do "ciężkiej sytuacji materialnej i finansowej". W ocenie K. Z. okoliczności te dają podstawę do powstania wątpliwości co do sędziów: Jerzego Dudka i Bogusława Wiśniewskiego. W pisemnym oświadczeniu z dnia 16 marca 2018 r. sędzia Jerzy Dudek stwierdził, iż nie istnieją okoliczności tego rodzaju, że mogłyby wywołać uzasadnione wątpliwości co do jego bezstronności w niniejszej sprawie. Wyjaśnił, że ze skarżącą nie łączą go relacje osobiste, a styczność z nią miał wyłącznie urzędowo w związku z orzekaniem w innych sprawach toczących się przed tut. Sądem. W ocenie sędziego Jerzego Dudka w niniejszej sprawie nie zachodzą również okoliczności, o których mowa w art. 18 § 1 p.p.s.a., uzasadniające wyłączenie go od orzekania w tej sprawie z mocy samej ustawy. W dniu 19 marca 2018 r. oświadczenie o tożsamej treści złożył sędzia Bogusław Wiśniewski. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Wniosek skarżącej nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy podkreślić, że instytucja wyłączenia sędziego zarówno z mocy prawa, jak i na wniosek strony jest istotną gwarancją procesową, która ma zapewnić rozpoznanie sprawy przez sąd w takim składzie orzekającym, którego sędziowie nie pozostają w relacjach osobistych ze stronami oraz nie mieli wcześniej, wskazanych w ustawie związków z rozpoznawaną sprawą. Ratio legis przepisów o wyłączeniu sędziego we wszystkich procedurach sądowych sprowadza się do eliminowania przyczyn, które mogą skutkować wątpliwościami, co do bezstronności i obiektywizmu sędziego w rozpoznaniu określonej sprawy. Zgodnie z art. 18 § 1 p.p.s.a. sędzia jest wyłączony z mocy samej ustawy w sprawach: 1) w których jest stroną lub pozostaje z jedną z nich w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy oddziałuje na jego prawa lub obowiązki; 2) swojego małżonka, krewnych lub powinowatych w linii prostej, krewnych bocznych do czwartego stopnia i powinowatych bocznych do drugiego stopnia; 3) osób związanych z nim z tytułu przysposobienia, opieki lub kurateli; 4) w których był lub jest jeszcze pełnomocnikiem jednej ze stron; 5) w których świadczył usługi prawne na rzecz jednej ze stron lub jakiekolwiek inne usługi związane ze sprawą; 6) w których brał udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia, jak też w sprawach o ważność aktu prawnego z jego udziałem sporządzonego lub przez niego rozpoznanego oraz w sprawach, w których występował jako prokurator; 6a) dotyczących skargi na decyzję lub postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty wydanych w postępowaniu administracyjnym nadzwyczajnym, jeżeli w prowadzonym wcześniej postępowaniu sądowoadministracyjnym dotyczącym kontroli legalności decyzji albo postanowienia wydanych w postępowaniu administracyjnym zwyczajnym, brał udział w wydaniu wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie; 7) w których brał udział w rozstrzyganiu sprawy w organach administracji publicznej. Powody wyłączenia trwają także po ustaniu uzasadniającego je małżeństwa, przysposobienia, opieki lub kurateli (§ 2). Ponadto sędzia, który brał udział w wydaniu orzeczenia objętego skargą o wznowienie postępowania, nie może orzekać co do tej skargi (§ 3). Poza powyższymi przypadkami, stosownie do art. 19 p.p.s.a., na żądanie sędziego lub na wniosek strony sąd wyłączy sędziego, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Wyłączeniu na podstawie tego przepisu podlegać może zatem np. sędzia, który z określonej przyczyny mógłby być zainteresowany wynikiem sprawy lub uprzedzony do strony. Wymaga jednak podkreślenia, że środek ten nie może być traktowany jako możliwość eliminowania w postępowaniu sędziów, których strona uznaje za nieodpowiadających subiektywnemu pojmowaniu swoich interesów (por. A. Kabat [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydanie 4, Warszawa 2011, s. 88 , jak również powołane tam postanowienie NSA dnia 22 lutego 2008 r., sygn.. akt II FZ 60/08, ONSA i wsa 2008, nr 6, poz. 97). Okoliczność mogąca wywołać uzasadnioną wątpliwość, co do bezstronności sędziego w danej sprawie, o której mowa w tym przepisie, musi zatem faktycznie wystąpić, tzn. nie może mieć charakteru potencjalnego. Rozpoznając wniosek K. Z. o wyłączenie od orzekania w niniejszej sprawie sędziów: Jerzego Dudka i Bogusława Wiśniewskiego, tutejszy Sąd doszedł do wniosku, że brak jest podstaw do uwzględnienia przedmiotowego żądania. Potwierdzeniem tego są pisemne oświadczenia ww. sędziów. Skarżąca nie przedstawiła natomiast żadnych okoliczności, które mogłyby prowadzić do odmiennej oceny. Nie wskazała na przykład na żadne relacje osobiste, bądź też zachowania, które uzasadniałyby wątpliwości co do bezstronności któregokolwiek z tych sędziów. Jako okoliczności tego rodzaju nie można natomiast uznać zarzutów skarżącej wobec prawidłowości rozstrzygnięć podejmowanych przez ww. osoby w jej wcześniejszych sprawach. Zarzuty dotyczące wydanego w sprawie orzeczenia bądź opierające się na naruszeniu przepisów procesowych w toku postępowania mogą bowiem uzasadniać wniesienie środka odwoławczego, a nie wniosku o wyłączenie sędziego (por. postanowienie NSA z dnia 16 stycznia 2013 r., sygn. akt II OZ 1174/12, LEX nr 1274472). Z tych wszystkich względów Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia.