II SA/Lu 683/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Sidor (sprawozdawca), Sędziowie Asesor WSA Jerzy Drwal, Asesor WSA Bogusław Wiśniewski, Protokolant Asystent sędziego Łucja Krasińska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 19 października 2006r. sprawy ze skargi H. S. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego w sprawie przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz H. S. kwotę 200 /dwieście/ złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z dnia [...] lipca 2006r., [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt. 3 kpa Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa po rozpoznaniu odwołania K. S. wniesionego przez jego pełnomocnika H. S. od decyzji Kierownika Biura Powiatowego z dnia [...] maja 2006r., Nr [...] w sprawie przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych w pomniejszonej wysokości umorzył postępowanie odwoławcze. Umarzając postępowanie organ odwoławczy wyjaśnił, że wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych złożył K. S. ale w postępowaniu reprezentowany był przez swoją żonę H. S.. Pełnomocnik po wniesieniu odwołania od decyzji organu I instancji złożyła w dniu 29 czerwca 2006r. pismo informujące o śmierci męża K. S., załączając akt zgonu. W tej sytuacji organ odwoławczy uznał, że umocowanie H. S. do reprezentowania męża w niniejszej sprawie wygasło wraz z jego śmiercią, a zatem nie jest ona stroną postępowania, dlatego postępowanie należało umorzyć. H. S. wniosła skargę do sądu administracyjnego, w której obszernie przedstawiła etapy postępowania w sprawie o przyznanie płatności i wniosła o rozpoznanie odwołania podnosząc, że po śmierci męża jej sytuacja życiowa i materialna znacznie się pogorszyła. Wyjaśniła, że jest na rencie chorobowej w wysokości 426 zł miesięcznie i ma na utrzymaniu 5 bezrobotnych synów. Na rozprawie sądowej skarżąca wyjaśniła, że dotychczas nie zostały stwierdzone prawa spadkowe po mężu. Wniosek o przyznanie płatności za 2006r. został złożony za jego życia, ale decyzji w tym przedmiocie nie wydano. Skarżąca oświadczyła, że gospodarstwo rolne, w związku z którym domaga się płatności stanowi wspólną własność jej i zmarłego męża i obecnie prowadzi je wraz z 20-letnim synem, który podjął naukę w liceum dla dorosłych. Prawo do spadku po mężu mają oprócz niej i tego syna również pozostałe troje dzieci. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Organ wyjaśnił również, dlaczego przyznano K. S. płatności w pomniejszonej wysokości. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1§1i2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r.- Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz.1269) sąd administracyjny sprawuje kontrolę zaskarżonej decyzji w zakresie jej zgodności z prawem. Skarga jest zasadna, albowiem zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem obowiązujących przepisów tj. art. 105kpa. W świetle tego przepisu umarza się postępowanie administracyjne, jeśli z jakichkolwiek przyczyn stanie się ono bezprzedmiotowe. Śmierć strony zasadniczo nie stanowi podstawy umorzenia postępowania – w takiej sytuacji postępowanie podlega bowiem zawieszeniu (art. 97§1pkt.1 kpa), chyba że postępowanie dotyczy praw niedziedzicznych, które nie przechodzą na spadkobierców –w takiej sytuacji postępowanie od razu podlega umorzeniu jako bezprzedmiotowe. Zgodnie z art. 4ust.2 ustawy z dnia 18 grudnia 2003r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru (Dz.U. z 2004r., Nr 6, poz.40 ze zm.) w przypadku śmierci producenta rolnego płatność przysługuje spadkobiercy, który przejął posiadanie gospodarstwa rolnego i złożył wniosek do kierownika biura powiatowego Agencji o przyznanie płatności, której dotyczył wniosek spadkodawcy. Z przepisu tego wynika, że uprawnienia przewidziane w powołanej ustawie są dziedziczne pod ściśle określonymi w niej warunkami. Z tego względu śmierć producenta rolnego w postępowaniu administracyjnym o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych nie powoduje automatycznie umorzenia postępowania, lecz w razie zgłoszenia się osoby należącej do kręgu ustawowych spadkobierców wymaga zawieszenia postępowania na podstawie art. 97§1pkt. 4kpa do czasu ustalenia przez organ czy osoba ta spełnia warunki określone w cyt. §7a ust.1 rozporządzenia tj. czy przejęła posiadanie gospodarstwa rolnego i czy składa wniosek o przyznanie płatności. Ustalenie kręgu osób uprawnionych do udziału w sprawie jest bez wątpienia zagadnieniem wstępnym, od którego rozstrzygnięcia zależy wynik sprawy. (tak NSA w wyroku z dnia 10 sierpnia 2000r., I SA 528/00, Lex nr 54740) Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego dotyczy to również sytuacji, gdy osoba wstępująca za zmarłego nie legitymuje się postanowieniem o stwierdzeniu nabycia spadku. Jak wynika z akt sprawy , przedmiotowe gospodarstwo, do którego orzeczono dopłaty, jest obecnie w posiadaniu skarżącej i jej syna a nadto skarżąca podtrzymuje złożony jeszcze za życia męża wniosek o przyznanie płatności. Z tych względów nie było podstaw do umorzenia postępowania odwoławczego, lecz należało kontynuować postępowanie z udziałem spadkobierców, ewentualnie wyznaczyć termin do złożenia wymaganych dokumentów, w tym w szczególności postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku oraz wypełnienia formularza wniosku o przyznanie płatności. Mając powyższe na uwadze Sąd uchylił zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 §1pkt.1 lit. "c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r.-Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270). O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 cyt. ustawy.