II SA/Lu 688/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Witold Falczyński, Sędziowie Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec (sprawozdawca),, Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski, Protokolant Starszy asystent sędziego Agnieszka Wąsikowska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 24 listopada 2011r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych oddala skargę. Decyzją z dnia [...] lipca 2011 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpoznaniu odwołania A. K. od decyzji wydanej z upoważnienia Marszałka Województwa przez Zastępcę Dyrektora Regionalnego Ośrodka Polityki Społecznej w L. z dnia 6 czerwca 2011r. w przedmiocie: 1/ odmowy umorzenia kwoty świadczeń rodzinnych nienależnie pobranych naliczonej decyzją z dnia 15 kwietnia 2011 r., w wysokości 4.064 zł; 2/ odmowy umorzenia kwoty odsetek od nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych ustalonych decyzją z dnia 15 kwietnia 2011 r., - na podstawie art. 138 § 1 kpa oraz art. 3 pkt 1 lit. a oraz lit. c, pkt 2, art. 23a ust. 6, art. 30 ust. 9 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 z późn. zm.) utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy przywołał treść art. 30 ust. 9 ustawy o świadczeniach rodzinnych, zgodnie z którym, organ właściwy, który wydał decyzję w sprawie nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych, może umorzyć kwotę nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, jeżeli zachodzą szczególnie uzasadnione okoliczności dotyczące sytuacji rodziny. Organ ustalił w sposób nie budzący wątpliwości sytuację wnioskodawczyni i jej rodziny w związku z wnioskiem z dnia 11 maja 2011 r. o umorzenie kwoty głównej nienależnie pobranych świadczeń oraz odsetek od tej kwoty naliczonych decyzją z dnia 15 kwietnia 2011 r. Decyzja ta wobec wniesienia odwołania po terminie stała się ostateczna i jej ustalenia wiążą zarówno stronę tej decyzji, jak i organy administracji. Z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy wynika, iż miesięczny dochód rodziny wynosi 6.331,04 , co w przeliczeniu na osobę w rodzinie daje kwotę 1582,76 zł. Organy podniosły, że z uwagi na to, że rodzina osiąga znaczący dochód, ponieważ mąż wnioskodawczyni J. K. jest osobą aktywną zawodowo na terenie Irlandii i rodzina ma przyznane świadczenia rodzinne z ustawodawstwa irlandzkiego, postanowiły odmówić umorzenia kwoty świadczeń nienależnie pobranych i odsetek od tych świadczeń. Ustalenia organów zostały dokonane między innymi na podstawie oświadczenia A. K. z dnia 23 maja 2011 r. złożonego pod groźbą odpowiedzialności karnej. Kolegium podkreśliło, że dla rozstrzygnięcia tej sprawy ma znaczenie aktualna sytuacja rodziny, nie zaś sytuacja w okresie wcześniejszym, ponieważ liczy się aktualna możliwość uregulowania zobowiązania. Zdaniem Kolegium osiągany przez rodzinę dochód pozwala na spłatę ustalonego zobowiązania. Zarówno z oświadczenia, jak i odwołania nie wynika, że zachodzą szczególnie uzasadnione okoliczności w rozumieniu art. 30 ust. 9 ustawy o świadczeniach rodzinnych dotyczące sytuacji rodziny, które uniemożliwiałyby spłatę należności. Ogólnie trudna sytuacja finansowa związana z koniecznością utrzymania się w Irlandii nie może zostać uznana jako szczególnie uzasadniona okoliczność. Wobec powyższych ustaleń organ odwoławczy uznał, że argumenty odwołania nie mogą zostać uwzględnione. W skardze na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego skarżąca opisała swoją sytuację finansową i rodzinną sprzed wyjazdu do Irlandii. Podnosi, iż w jej ocenie nie popełniła żadnego błędu, bowiem informowała organ pomocy społecznej o wyjeździe męża do Irlandii. Przyznaje, iż obecnie przebywa z rodziną w Irlandii i tam ponosi koszty utrzymania, a zatem wyliczenia organów nie są prawidłowe, bowiem ceny w Irlandii są dużo wyższe niż w Polsce. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wnosi o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację zawartą uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja oraz decyzja organu I instancji nie są dotknięte uchybieniami uzasadniającymi ich wzruszenie. Zgodnie z art. 30 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych zasadą jest, iż osoba, która pobrała nienależne świadczenia rodzinne, jest obowiązana do ich zwrotu. Natomiast zgodnie z art. 30 ust. 9 powołanej ustawy, organ właściwy, który wydał decyzję w sprawie nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych, może umorzyć kwotę nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, jeśli zachodzą szczególnie uzasadnione okoliczności. Z przepisu tego wynika, że decyzja w zakresie umorzenia nienależnie pobranych świadczeń pozostaje w sferze tzw. uznania administracyjnego i jest odstępstwem od ogólnej zasady. Tym samym umorzenie takich świadczeń dopuszczalne jest wyjątkowo i tylko wtedy, gdy zachodzą szczególnie uzasadnione okoliczności dotyczące sytuacji rodziny. Jak wynika z akt sprawy dochód czteroosobowej rodziny skarżącej wynosi 6.331,04 zł, co w przeliczeniu na osobę w rodzinie daje kwotę 1582,76 zł miesięcznie. Skarżąca nie podnosi, by zachodziły jakiekolwiek szczególne okoliczności dotyczące rodziny, za wyjątkiem konieczności ponoszenia wydatków związanych z kosztami utrzymania rodziny w Irlandii. Trudna sytuacja rodziny skarżącej przed wydaniem zaskarżonej decyzji i konieczność pomocy skarżącej przez jej matkę nie mają znaczenia w niniejszej spawie, bowiem zgodnie z treścią art. 133 § 1 ppsa sąd administracyjny orzeka co do zasady, na podstawie akt sprawy, biorąc pod uwagę stan faktyczny i prawny obowiązujący w dacie wydania zaskarżonej decyzji. Mając na uwadze powyższe należy wskazać, iż organ po ustaleniu dochodu skarżącej zasadnie uznał, iż sytuacja materialna rodziny A. K. nie jest sytuacją "szczególną", o jakiej mowa w art. 30 ust. 9 ustawy o świadczeniach rodzinnych, która uzasadniałaby umorzenie skarżącej nienależnie pobranych świadczeń. Zdaniem sądu, użyty w art. 30 ust. 9 ustawy o świadczeniach rodzinnych zwrot "szczególnie uzasadnione okoliczności dotyczące sytuacji rodziny" należy interpretować biorąc pod uwagę fakt, iż co do zasady do świadczeń rodzinnych uprawnione są jedynie osoby o niewysokich dochodach, spełniające tzw. kryterium dochodowe. A zatem nawet sama trudna sytuacja materialna danej rodziny nie uzasadnia umorzenia kwoty nienależnie pobranych świadczeń. Jest to możliwe dopiero wówczas, gdy sytuacja rodziny będzie "szczególna " i to szczególna na tle rodzin uprawnionych do świadczeń rodzinnych, a nie względem wszystkich rodzin. W kwestii zarzutów, jakie skarżąca formułuje odnośnie decyzji dotyczącej uznania świadczeń rodzinnych za nienależenie pobrane, należy zgodzić się ze stanowiskiem Kolegium, że decyzja ta w obecnym postępowaniu nie może być kontrolowana przez Sąd. Decyzja ta stała się ostateczna w związku ze złożeniem odwołania od niej z uchybieniem terminu. Z tego względu, poza oceną sądu w niniejszej sprawie pozostaje to, czy były podstawy do uznania świadczenia za nienależnie pobrane i w konsekwencji nakazania ich zwrotu, a także braku winy skarżącej w tym, iż pobierała ona świadczenia rodzinne, mimo informowania organu pomocy społecznej o podjęciu pracy przez jej męża w Irlandii. Mając na uwadze powyższe okoliczności stwierdzić należy, że decyzje organów obu instancji są prawidłowe, bowiem w przypadku rodziny skarżącej nie występują szczególnie uzasadnione okoliczności dotyczące rodziny, które dawałoby organom administracji podstawę do zastosowania wyżej cytowanego art. 30 ust. 9 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych. Dlatego też, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.