II SA/Lu 688/21
WyrokWSA w Lublinie2022-02-22
Skład orzekający: Joanna Cylc-Malec, Grzegorz Grymuza, Bogusław Wiśniewski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości w celu realizacji inwestycji celu publicznego, wydana na podstawie art. 124 ustawy o gospodarce nieruchomościami, jest prawidłowa, jeśli rokowania z właścicielem nie doprowadziły do porozumienia, a plan miejscowy dopuszcza realizację inwestycji?Ratio decidendi
Sąd uznał, że decyzja o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości w celu realizacji inwestycji celu publicznego (budowa linii elektroenergetycznej) jest zgodna z prawem, jeśli została wydana zgodnie z planem miejscowym, a rokowania z właścicielem, mimo braku porozumienia, zostały przeprowadzone w sposób należyty. Sąd podkreślił, że inwestycje celu publicznego mają pierwszeństwo przed interesem właściciela, a zakres ograniczenia musi być zgodny z ustaleniami planu miejscowego lub decyzji o lokalizacji inwestycji celu publicznego.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi na decyzję Wojewody utrzymującą w mocy decyzję Starosty o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości na cele budowy dwutorowej linii elektroenergetycznej 400 kV. Właściciel nieruchomości nie wyraził zgody na realizację inwestycji, a rokowania z inwestorem nie doprowadziły do porozumienia. Skarżący zarzucili naruszenie przepisów dotyczących rokowań, brak udziału nowego właściciela w postępowaniu odwoławczym oraz wadliwość uzasadnienia decyzji. Sąd oddalił skargę, uznając decyzje organów za prawidłowe.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Grymuza Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski (sprawozdawca) Protokolant Sekretarz sądowy Agata Jakimiuk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 lutego 2022 r. sprawy ze skargi S. G. na decyzję Wojewody z dnia [...] lipca 2021 r., nr [...] w przedmiocie zezwolenia na ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości oddala skargę.
Decyzją z dnia [...] maja 2020 r. Starosta Ł. na wniosek [...] S.A. ograniczył sposób korzystania z części nieruchomości gruntowej położonej w W. , oznaczonej jako działka nr [...] o pow. [...] ha stanowiącej własność M. A. w celu budowy dwutorowej linii elektroenergetycznej 400 kV relacji C. - L. S. oraz posadowienia słupa elektroenergetycznego. Powierzchnię ograniczenia ustalono na 2048 m˛ oznaczając ją na załączniku graficznym stanowiącym jej integralną część kolorem żółtym. Zaznaczono również pas technologiczny pokrywający się ze strefą budowlano - montażową, przeznaczoną zarówno na potrzeby związane z przeprowadzeniem przewodów linii, jak i wykonaniem fundamentów oraz montażem słupa. Wskazano, że fundamenty słupa posadowione częściowo na przedmiotowej nieruchomości będą zajmować powierzchnię 75 m2, długość linii nad działką będzie wynosić 29,25 m, natomiast strefa oddziaływania linii nie przekroczy pasa terenu o szerokości 70 m (po 35 m od osi linii). Organ wyjaśnił, że przedmiotowa działka zlokalizowana jest na obszarze objętym zmianą miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Gminy Ł. zatwierdzonym uchwałą Nr [...] Rady Miejskiej w Ł. z dnia [...] września 2018 r. (Dz.U. Woj. L. poz. 4509 z dnia [...].10.2018 r.), według którego przeznaczeniem podstawowym terenu jest lokalizacja konstrukcji wsporczych słupów na osi dwutorowej napowietrznej linii elektroenergetycznej najwyższych napięć 2x400 kV wraz z przewodami elektroenergetycznymi i infrastrukturą towarzyszącą. Inwestycja zlokalizowana jest w obszarze określonym na planie symbolem 8E - tereny obiektów i urządzeń infrastruktury technicznej najwyższych napięć - realizacja obiektów z uciążliwością w granicach pasa technologicznego linii elektroenergetycznej najwyższych napięć 2x400 kV - pas o szerokości 70 m (po 35 m od osi linii). Organ podkreślił, że decyzja została poprzedzona bezskutecznymi rokowaniami inwestora z właścicielem, który przedstawił, według inwestora, wygórowane oczekiwania. Inwestycja jest inwestycją celu publicznego, planowana linia o długości 67 km swoim zasięgiem będzie obejmować dziesięć gmin w trzech powiatach c. , l. i ł. . Po rozpoznaniu odwołania M. A. Wojewoda decyzję organu I instancji utrzymał w mocy. Organ podał, że zgodnie z art. 124 ustawy o gospodarce nieruchomościami starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, może ograniczyć, w drodze decyzji, sposób korzystania z nieruchomości przez udzielenie zezwolenia na zakładanie i przeprowadzenie na nieruchomości ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji, a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń, jeżeli właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości nie wyraża na to zgody. Ograniczenie następuje zgodnie z planem miejscowym, a w przypadku braku planu, zgodnie z decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego. Również w ocenie organu odwoławczego planowana inwestycja stanowi realizację celu publicznego polegającego na budowie dwutorowej linii elektroenergetycznej 400 kV relacji C. - L. S. oraz posadowienie słupa elektroenergetycznego nr [...], które miały zostać wykonane w ramach zadania inwestycyjnego pn. "Budowa linii 400 kV C. - L. S.". Plan zagospodarowania przestrzennego Gminy Ł., zatwierdzony uchwałą Nr [...] Rady Miejskiej w Ł. z dnia [...] września 2018 r., dopuszcza przebieg inwestycji na działce nr [...]. Zakres ograniczenia sposobu korzystania z przedmiotowej działki został określony na mapie do celów prawnych zaewidencjonowanej w Państwowym Zasobie Geodezyjnym i Kartograficznym prowadzonym przez Starostę Ł. pod numerem [...] w dniu [...] sierpnia 2019 r., z której wynika, że dla potrzeb planowanej inwestycji niezbędne jest ograniczenie sposobu korzystania z części działki o powierzchni 2048 m2, fundamenty słupa załomowego posadowione częściowo na przedmiotowej nieruchomości będą zajmować powierzchnię 75 m2, a długość linii nad działką będzie wynosić 29,25 m. Ponieważ właściciel nieruchomości nie zgodził się na zajęcie jego nieruchomości, inwestor przeprowadził z nim rokowania , które także nie doprowadziły do kompromisu. Do wniosku inwestora zostały dołączone pisma kierowane do M. A. z dnia [...] stycznia 2019 r. i [...] lutego 2019 r. W treści pierwszego pisma została potwierdzona propozycja wynagrodzenia w wysokości określonej w operacie szacunkowym z tytułu wyrażenia zgody na udostępnienie nieruchomości w wys. [...] zł. oraz pouczenie, że w przypadku nieudzielania zgody na udostępnienie nieruchomości w określonym terminie, inwestor będzie uprawniony do skorzystania z przysługujących mu środków prawnych, celem uzyskania administracyjnego zezwolenia na realizację przedmiotowej inwestycji. Do powyższego pisma został dołączony projekt umowy cywilno - prawnej i umowy ustanowienia służebności przesyłu, 2 mapy przedstawiające przebieg realizowanej inwestycji na terenie nieruchomości, z uwzględnieniem lokalizacji słupa oraz operat szacunkowy z dnia [...] stycznia 2020 r. Natomiast z pisma właściciela nieruchomości kierowanego do inwestora z dnia [...] lutego 2020 r. wynika, że wyraża zgodę na przystąpienie do rokowań i ustalił termin spotkania na dzień [...] marca 2020 r., który to termin został zaakceptowany przez pełnomocnika wnioskodawcy pismem z dnia [...] lutego 2020 r. Z zapisów protokołu z rokowań z dnia [...] marca 2020 r., sporządzonego przez pełnomocników [...] S.A. wynika, że M. A. potwierdził otrzymanie przesłanych materiałów. Domagał się przesunięcia słupa oraz stwierdził, że oczekuje kwoty [...]zł. z tytułu wybudowania słupa na nieruchomości oraz ustanowienia służebności przesyłu na działce nr [...]. Ponadto stwierdził, że operat szacunkowy został sporządzony wadliwie, ponieważ nie uwzględnia kwoty odszkodowania z tytułu lokalizacji części słupa przewidzianej na nieruchomości stanowiącej jego własność. Według inwestora nie było to jednak możliwe z uwagi na obowiązujący plan zagospodarowania i konieczność budowy linii w wyznaczonym korytarzu pasa technologicznego. Z protokołu wynika, że właściciel nie wyraża zgody na budowę linii na działce nr [...] za kwotę wynikającą z operatu szacunkowego, natomiast przedstawiciele inwestora nie są w stanie spełnić oczekiwań właściciela dotyczących wysokości zaproponowanego przez niego odszkodowania. W ocenie organu oznacza to, że inwestor dołożył należytej staranności, aby dopełnić wymóg przeprowadzenia rokowań z właścicielem nieruchomości o uzyskanie zgody na wykonanie prac. W załączonej dokumentacji z negocjacji, zostały określone warunki realizacji celu publicznego, zakres ograniczenia, obowiązki odszkodowawcze, odpłatności z innych tytułów oraz inne istotne postanowienia. Organ nie zgodził się również z zarzutem odwołującego się, że decyzja została skierowana do niego błędnie, skoro nie jest właścicielem działka nr [...]. Organ zaznaczył, że na dzień wydania decyzji w sprawie ograniczenia sposobu korzystania z części nieruchomości tj. [...] maja 2020 r., właścicielem działki nr [...] był M. A.. Potwierdza to przesłana przez właściciela nieruchomości kopia umowy darowizny oraz umowy dzierżawy, zawarta w formie aktu notarialnego w dniu [...] maja 2020 r. Wynika z niej, że przedmiotowa działka została darowana S. G., dziadkowi dotychczasowego właściciela, w dniu [...] maja 2020 r., a więc po wydaniu decyzji przez Starostę Ł. , co dodatkowo potwierdza dokumentacja znajdująca się w aktach sprawy z przyjęcia korespondencji przez Pocztę Polską. Potwierdza to także załączony do odwołania elektroniczny wydruk treści księgi wieczystej Nr [...], według której przedmiotowa działka stanowi własność M. A. na dzień [...] maja 2020 r. Organ powołał się również na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 23 marca 2021 r., (II SA/Lu 756/20 ) , w którym wskazano, że skoro w dacie wydania decyzji przez organ I instancji był on właścicielem przedmiotowej nieruchomości i do niego była adresowana decyzja, ma legitymację do wniesienia odwołania. Legitymacja bowiem do wniesienia odwołania z art. 127 § 1 Kpa może być oparta nie tylko nie tylko na przepisach prawa materialnego, ale także na przepisach prawa procesowego. Za uzasadnione organ uznał również odmowę zawieszenia postępowania administracyjnego, o co wnosił odwołujący. Wskazał, że w stosunku do zawieszenia postępowania nie mają zastosowania przepisy art. 15zzr i art. 15zzs ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych. Nie zachodzą także przesłanki obligatoryjne zawieszenia postępowania, gdy rozpoznanie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ. Inwestycja budowy linii napowietrznej, realizowana jest w interesie społecznym i ma służyć ogółowi mieszkańców, a konieczność realizacji inwestycji niezbędnych z punktu widzenia bezpieczeństwa energetycznego państwa, stanowi interes społeczny w rozumieniu art. 108 Kpa.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego M. A. i S. G. zarzucili decyzji Wojewody naruszenie art. 124 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości pomimo nierzetelnego przeprowadzenia rokowań o uzyskanie zgody na wykonanie prac w zakresie planowanej inwestycji oraz nie wywiązanie się przez inwestora z zobowiązań dotyczących przesłania skarżącemu informacji w zakresie wyłączenia nieruchomości z produkcji rolnej, posadowienia na nim stanowiska słupowego i ewentualnych konsekwencji w postaci kar finansowych w związku z brakiem realizacji projektu Modernizacja Gospodarstw Rolnych, na który wiążącą umowę podpisał skarżący z Agencją Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Według skarżących organ naruszył ponadto art. 8 kpa poprzez prowadzenie przedmiotowego postępowania z naruszeniem zasady pogłębiania zaufania obywateli do władzy publicznej zgodnie z zasadami wynikającymi wprost z tego przepisu, tj. proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania; art. 11 kpa i art. 107 § 3 kpa poprzez sporządzenie uzasadnienia zaskarżonej decyzji w sposób sprzeczny z przepisami aktualnie obowiązującego prawa, pobieżnie i w bardzo lakoniczny i ogólny sposób, przy jednoczesnym nie odniesieniu się do ogółu okoliczności, które legły u podstaw rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie, co bezpośrednio pozostaje w opozycji do naczelnych zasad prowadzenia postępowania przez organ administracji publicznej sposób budzący zaufanie i wbrew zasadzie przekonywania oraz art. 7,77 § 1 i art. 80 kpa poprzez uchylenie się od prawidłowego i wyczerpującego zgromadzenia w przedmiotowej sprawie materiału dowodowego celem ustalenia w momencie odwołania jaki był status M. A. i poprzestanie jedynie na żądaniu przedłożeniu dokumentu z którego wynika zmiana właściciela nieruchomości na S. G.. W ocenie skarżących decyzja narusza bowiem interes prawny M. A., który jako dzierżawca zostaje pozbawiony możliwości korzystania i czerpania pożytków z 2084 m˛ nieruchomości, którą dotychczas uprawiał oraz narusza interes S. G., obecnego właściciela, czego wynikiem było wydanie zaskarżonej decyzji o utrzymaniu decyzji organu I instancji w mocy w odniesieniu do M. A. bez uwzględnienia interesu prawnego S. G. i wydaniu merytorycznej decyzji bez udziału aktualnego właściciela nieruchomości, a następnie przeprowadzenie postępowania odwoławczego przez Wojewodę także bez udziału S. G.. Ostatecznie skarżący wnosili o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz decyzji organu I instancji w całości.
Odpowiadając na skargę Wojewoda podtrzymał swoje stanowisko i wniósł o jej oddalenie.
Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia [...] września 2021r. skarżący M. A. został wezwany do uiszczenia wpisu sądowego od skargi , natomiast pismem z dnia [...] września 2021r. wezwano go do podpisania skargi, złożenia jej odpisu oraz do przedłożenia pełnomocnictwa do działania w imieniu S. G.. Skarżący mimo otrzymania wezwania [...] września 2021r. nie uzupełnił braków formalnych pisma, nie uiścił również wpisu od skargi. Postanowieniami z dnia [...] października 2021r. Wojewódzki Sąd Administracyjny odmówił dopuszczenia M. A. do udziału w postępowaniu jako pełnomocnika S. G. , a następnie jego skargę odrzucił. Po wezwaniu z dnia [...] października 2021r. braki formalne skargi zostały usunięte przez S. G., który uiścił także wpis od skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga jest bezzasadna. Stosowanie do art. 124 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami ( Dz. U z 2020r. poz. 1990 ) starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, może ograniczyć, w drodze decyzji, sposób korzystania z nieruchomości przez udzielenie zezwolenia na zakładanie i przeprowadzenie na nieruchomości ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji, a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń, jeżeli właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości nie wyraża na to zgody. Ograniczenie to następuje zgodnie z planem miejscowym, a w przypadku braku planu, zgodnie z decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego. Wielokrotnie już podkreślano, że przepis ten dopuszcza wydawanie decyzji ograniczających prawo własności, aby umożliwić uprawnionym jednostkom realizację inwestycji celu publicznego, a więc takich inwestycji, które są realizowane w interesie społecznym i mają służyć ogółowi. Nie ma wątpliwości, że przedmiotowa inwestycja, polegająca, według wniosku [...] S.A z dnia [...] marca 2020r. na budowie dwutorowej linii elektroenergetycznej 400 kV relacji C. - L. S. oraz posadowienia słupa elektroenergetycznego nr [...] na działce skarżącego jest inwestycją celu publicznego, wskazanego w art. 6 pkt 2 ustawy jako budowa i utrzymywanie ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej, a także innych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń. Z uzasadnienia wniosku wynika, że linia ma mieć długość 67 km i swoim zasięgiem będzie obejmować dziesięć gmin w trzech powiatach c. ( miasto C., gmina wiejska C., W. i S. ) ł. ( C. , P. , Ł. i S. ) oraz l. ( W. , i [...] ). Ma połączyć istniejące stacje elektroenergetyczne SE [...] kV C. i SE [...] [...] L. S., a jej budowa jest niezbędna dla poprawy bezpieczeństwa i niezawodności dostaw energii elektrycznej dla południowo – wschodniej Polski. Linia ma także umożliwić odbiór i przesył energii z odnawialnych źródeł energii. W orzecznictwie wielokrotnie podkreślano, że budowa czy przebudowa odcinka sieci elektroenergetycznej realizuje wyjątkowo ważny interes inwestora, ważny interes gospodarczy państwa oraz interes społeczny ( tak NSA w wyrokach z dnia 6 lipca 2016 r.: I OSK 1648/15 i I OSK 1719/15 opubl. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych ). Nie ma przy tym znaczenia, czy na danym obszarze ma ona charakter tranzytowy czy też docelowy (wyroki NSA z dnia 12 października 2016 r. I OSK 697/15 i I OSK 796/16 opubl. w CBOSA). Jak wskazał NSA w wyroku z dnia 8 grudnia 2015 r. ( I OSK 1244/15 opubl. w CBOSA) chodzi tu zarówno o interes społeczny, jak i gospodarczy, bowiem budowa sieci elektroenergetycznej służy zapewnieniu stałego dopływu energii do licznych gospodarstw i przedsiębiorstw na większym obszarze. Inwestycja omawianego typu ma znaczenie nadrzędne w odniesieniu do słusznego interesu właściciela nieruchomości, któremu ograniczono sposób korzystania z niej, a który to interes sprowadza się do możliwości niezakłóconego korzystania z nieruchomości. Nie ma również wątpliwości, że planowana inwestycja została ujęta w uchwale Nr [...] Rady Miejskiej w Ł. z dnia [...] września 2018 r. w sprawie zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego gminy Ł. – etap I dla napowietrznej linii elektroenergetycznej 400kV relacji C. – L. S. (Dz.U. Woj. L. poz. 4509 z dnia [...].10.2018 r.). Według planu działka nr [...] położona jest na terenie oznaczonym symbolem 8E - tereny obiektów i urządzeń infrastruktury technicznej najwyższych napięć - realizacja obiektów z uciążliwością w granicach pasa technologicznego linii elektroenergetycznej najwyższych napięć 2x400 kV. Zresztą skarżący nie zgłaszał w tej mierze żadnych uwag, co pozwala sądzić, że również nie dopatrzył się niezgodności planowanej inwestycji z ustaleniami planu. Co oczywiste natomiast, wymóg zachowania zgodności ograniczenia wynikającego z decyzji o czasowym zajęciu nieruchomości z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego odnosi się przede wszystkim do obszaru nieruchomości, na którym ustalona została lokalizacja tego typu inwestycji. Tylko bowiem wobec takiej części obszaru nieruchomości może być wydana decyzja o zezwoleniu na czasowe jej zajęcie, który jest niezbędny dla posadowienia na nim tych urządzeń oraz wykonania związanych z tym posadowieniem robót budowlanych. Trafnie organ odwoławczy przyjął, że zakres ograniczenia korzystania z nieruchomości pokrywa się z ustaleniami planu, na co wskazuje porównanie załącznika graficznego uchwały z załącznikiem graficznym do decyzji o ograniczeniu, pozwalające potwierdzić przebieg samej linii i powierzchnię psa technologicznego. Z § 16 uchwały wynika, że pas technologiczny wspomnianej linii dwutorowej 400kV oznaczonej na załączniku graficznym wyznaczono o szerokości 70m licząc po 35 m w każdą stronę od osi linii. Na załączniku graficznym do decyzji tak określony zakres ograniczenia korzystania z działki [...] został zaznaczony kolorem żółtym jako powierzchnia pasa technologicznego oraz powierzchnia pasa montażowego wraz z zaznaczeniem słupa dwutorowego. W uzasadnieniu wniosku o ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości inwestor podał, że długość linii nad działką będzie wynosiła 29,25m , obszar zaś na który będzie oddziaływała linia nie będzie przekraczał pasa terenu o szerokości 70 m, co łącznie oznacza zajęcie 2048m˛ działki, co także wskazano w decyzji, wskazując ten obszar jako całkowitą powierzchnie obszaru ograniczenia. Wyznaczenia w ten sposób obszaru ograniczenia nie odbiega od poglądów wyrażanych w orzecznictwie ( tak NSA w wyrokach z dnia 17 listopada 2020r. I OSK 1184/20 i 21 października 2020r. I OSK 1062/20 opubl. w CBOSA ). Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 24 lutego 2021r. ( I OSK 248/20 opubl. w CBOSA ) całkowita powierzchnia obszaru ograniczenia obejmuje nie tylko co do zasady zasadniczą strefę pasa technologicznego (eksploatacyjnego) wyznaczonego w celu prawidłowej obsługi linii elektroenergetycznej, w tym strefę budowlano-montażową (robót budowlanych, montażowych i konserwacyjnych), lecz także strefę pasa ochronnego wyznaczanego ze względu na bezpieczeństwo ludzi i mienia przed skutkami działania linii elektroenergetycznej. We wszystkich powyższych strefach dochodzi bowiem do ograniczenia prawa własności nieruchomości,. W szczególności pas technologiczny musi zostać wyznaczony w celu bezpiecznego i swobodnego dostępu do modernizowanych czy przebudowywanych urządzeń energetycznych, a wymagania odległościowe dla sieci elektroenergetycznych są określane w specjalistycznych przepisach technicznych. Bezzasadny jest zarzut naruszenia art. 124 ust. 1 ustawy poprzez uznanie, że organy obydwu instancji nie przeprowadziły analizy strefy oddziaływania inwestycji, w konsekwencji pozbawiając skarżącego możliwości uprawy całej nieruchomości lub jej odrolnienia. W orzecznictwie wielokrotnie podkreślano, że analiza uciążliwości orzekanego ograniczenia dla właściciela nieruchomości nie może wykraczać poza uregulowanie art. 112 ust.3 oraz art. 124 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Art. 124 ustawy o gospodarce nieruchomości ma charakter uregulowania szczególnego, które - tak jak pozostałe przepisy tej ustawy dotyczące ograniczania bądź pozbawiania praw do nieruchomości dla celów publicznych - muszą być interpretowane dosłownie. Niedopuszczalne jest w związku z tym formułowanie jakichkolwiek innych, niż określone w ustawie o gospodarce nieruchomościami, przesłanek umożliwiających, albo wykluczających zastosowanie ograniczenia, o jakim mowa w tym przepisie ( wyrok NSA z dnia I OSK 197/09 i podane w uzasadnieniu orzecznictwo opubl. w CBOSA ). Jak trafnie też zauważył NSA w wyroku z dnia 23 marca 2017 r. ( I OSK 99/17 opubl. w CBOSA ) w sprawie prowadzonej w trybie art. 124 ustawy organ nie jest uprawniony do badania uciążliwości linii elektroenergetycznej na konkretnej nieruchomości, gdyż taki obowiązek nie wynika z treści powołanego przepisu. Kwestia ta jest natomiast badana w postępowaniu planistycznym, a także, jeśli wymagają tego przepisy szczególne, w postępowaniu, które kończy decyzja środowiskowa. Skoro z przepisu art. 124 ust.1 wyraźnie wynika, iż zasadniczym celem postępowania w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości nie jest rozstrzygnięcie, czy inwestycja celu publicznego w ogóle powstanie albo też jaki będzie jej przebieg, a ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości następuje zgodnie z planem miejscowym, a w przypadku braku planu, zgodnie z decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego, to kwestie te powinny być właśnie w sposób dostateczny sprecyzowane wcześniej w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego albo w decyzji o lokalizacji inwestycji celu publicznego. Jeżeli natomiast przeprowadzenie przewodów i urządzeń służących m.in. do przesyłania energii elektrycznej uniemożliwia właścicielowi dalsze korzystanie z nieruchomości w dotychczasowy sposób albo w sposób zgodny z jej dotychczasowym przeznaczeniem, może on żądać nabycia od niego na rzecz Skarbu Państwa w drodze umowy własność nieruchomości, co wprost wynika z treści art. 124 ust.5 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Wskazać przy tym trzeba, że roszczenie o wykup z art. 124 ust. 5, jakkolwiek jest roszczeniem opartym o przepis szczególny w stosunku do art. 231 § 2 k.c., może być zrealizowane jedynie w trybie cywilnoprawnym ( wyrok NSA z dnia 14 października 2014r. I OSK 500/13 opubl. w CBOSA). Zdaniem sądu nie ma również podstaw do zakwestionowania prawidłowości przeprowadzenia rokowań z właścicielami nieruchomości o jakich mowa w art. 124 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Podzielić oczywiście należy stanowisko skarżącego, uznających, że negocjacje nie mogą mieć charakteru pozornego. Wniosek składany w tym trybie muszą poprzedzać rzeczywiste negocjacje, a nie tylko jednostronna propozycja dotycząca treści proponowanej umowy. W orzecznictwie wielokrotnie zwracano uwagę, że rokowania polegają na przedstawieniu przez strony własnego stanowiska w sprawie zgodnie z własną wiedzą i wolą, nie oznaczają jednak konieczności osiągnięcia zgodnego stanowiska. Wystarczy wzajemne poinformowanie się obu stron o swoich postanowieniach i możliwym zakresie wzajemnych ustępstw celem zawarcia umowy lub innego satysfakcjonującego obie strony rozwiązania zasad korzystania z danej nieruchomości. W sytuacji, gdy druga strona (właściciel) stanowczo sprzeciwia się zaproponowanym warunkom wskazując, że są one nie do przyjęcia i przedstawia własne, ostateczne i jednoznaczne oczekiwania finansowe, które z kolei nie satysfakcjonują inwestora, ma on prawo uznać, że dalsze rokowania nie doprowadzą do uzyskania konsensusu. Proces ten nie może bowiem przebiegać w nieskończoność, tj. dopóki jedna ze stron nie zmieni swojego stanowiska i nie przyjmie proponowanych warunków. W przeciwnym wypadku nigdy nie można byłoby wszcząć procedury co do wydania decyzji w oparciu o art. 124 ust. 1 ustawy ( wyrok NSA z dnia 24 listopada 2017 r. I OSK 910/17 opubl. w CBOSA). W tej sprawie inwestor przedłożył, zgodnie z dyspozycją tego przepisu, korespondencję prowadzoną z M. A., poprzednikiem prawnym skarżącego, jako właścicielem nieruchomości w której tłumaczono powody dla których jej udostępnienie jest niezbędne. Z pisma z dnia [...] stycznia 2020r. wynika, że przedstawiono mu również projekty umowy cywilnoprawnej przyznającej inwestorowi między innymi prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane oraz umowy ustanowienia służebności przesyłu, a także mapy przedstawiające przebieg planowanej inwestycji z uwzględnieniem lokalizacji słupa oraz operat szacunkowy z [...] stycznia 2020r. określający wartość zajętej nieruchomości z tytułu budowy przedmiotowej linii na kwotę [...]zł . W protokole z rokowań z dnia [...] marca 2020r. skarżący potwierdził otrzymanie wspomnianych dokumentów. Nie zgodził się jednak z wysokością proponowanej kwoty, przedstawiając własne żądanie opiewające na kwotę [...]zł z tytułu wybudowania słupa oraz ustanowienia służebności przesyłu. Z akt nie wynika jednak, aby skarżący przedstawił jakiekolwiek wyliczenia pozwalające na racjonalną ocenę wysokości proponowanej przez niego kwoty. Argumentował, że wyłączenie gruntu z produkcji rolnej może uniemożliwić mu wywiązanie się z realizacji programu modernizacji gospodarstwa rolnego, ponadto wskazał na wadę operatu szacunkowego, zarzucając nieuwzględnienie odszkodowania z tytułu lokalizacji słupa. Także jednak i w tym zakresie nie przedstawił jednak żadnej przesłanki, która mogłaby stanowić platformę do weryfikacji proponowanej kwoty przez inwestora. Odnośnie posadowienia słupa inwestor wyjaśnił, że jego budowa jest konieczna z uwagi na odległość 332m od kolejnego słupa w kierunku zachodnim i 433m w kierunku wschodnim, ponadto nie jest możliwe zlokalizowanie go poza korytarzem technologicznym. Trudno zatem dowodzić w tej sytuacji pozorności negocjacji, zwłaszcza jeśli uwzględnić tak drastyczną rozbieżność w oczekiwaniach co do wysokości odszkodowania. Słusznie natomiast Wojewoda podał, że strony zmierzające do załatwienia sprawy w sposób określony w powołanym przepisie nie są związane jakimikolwiek regułami w zakresie przeprowadzenia rokowań prócz obowiązku zainicjowania ich przez przedstawienie przez jedną z nich stronie przeciwnej propozycji jej rozstrzygnięcia. Rokowania mogą zostać zakończone w dowolnym czasie, chociażby gdy, jak już wspomniano, w ocenie którejś ze stron nie ma szans na zawarcie porozumienia. W sytuacji więc, gdy okolicznością niesporną był fakt, że strony nie doszły do porozumienia w wyniku prowadzonych rokowań, bo nie zawarły stosownej umowy, zaistniała tym samym przesłanka uzasadniająca wydanie decyzji w trybie art.124 ust.1 omawianej ustawy. Warto przy tym zaznaczyć, że wbrew temu co uważa skarżący, w sprawie nie chodziło o ustanowienie służebności przesyłu, co jak się wydaje wynikało ze stanowiska wyrażonego podczas rokowań. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 24 luty 2021r. ( I OSK 2246/20 opubl. w CBOSA ) jasno wyjaśnił, że trwały administracyjny tytuł prawny do nieruchomości, jaki powstaje na podstawie decyzji wydanej na podstawie art. 124 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami i służebność przesyłu ustanawiana na podstawie art. 3051 Kodeksu cywilnego, to dwa różne tytuły prawne, z których przedsiębiorca może korzystać według swego wyboru, przy czym uzyskanie jednego z nich, w zasadzie wyklucza potrzebę uzyskania drugiego. Dopiero więc prawomocne rozstrzygnięcie którejkolwiek ze spraw (w trybie cywilnym bądź administracyjnym) może powodować bezprzedmiotowość drugiej. Postępowanie o ustanowienie służebności przesyłu nie ma charakteru prejudycjalnego dla sprawy administracyjnej z art. 124 ustawy o gospodarce nieruchomościami, gdyż powyższy przepis w żaden sposób nie uzależnia wydania decyzji w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości od uprzedniego rozstrzygnięcia sprawy o ustanowienie służebności przesyłu. Wspomniany przepis samodzielnie reguluje instytucję ograniczenia własności związaną z zakładaniem instalacji przesyłowych i określa przesłanki takiego ograniczenia. Zdaniem sądu nie jest również uzasadniony zarzut pozbawienia udziału w postępowaniu skarżącego S. G.. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt. 1 lit. b ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi , Sąd uwzględnia skargę na decyzję i uchyla decyzje w całości jeżeli stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Uchylenie decyzji z w/w powodu następuje w wypadku stwierdzenia jednej z przesłanek tego wznowienia określonej w ustawie kodeksu postępowania administracyjnego. Rzeczywiście Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 7 grudnia 2021r. ( II OSK 566/21 opubl. w CBOSA ) wskazał, że każda podstawa wznowienia postępowania administracyjnego jest tożsama z "naruszeniem prawa" i powinna być brana pod uwagę w toku sądowej kontroli decyzji. Jak wskazał bowiem NSA niezależne od prawidłowego działania organu administracji, z obiektywnego punktu widzenia doszło do naruszenia prawa, które daje podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Nie jest to jednak pogląd jednolity, o czym świadczy powołane przez NSA stanowisko odmienne, według którego sam fakt zaistnienia przesłanek do wznowienia postępowania nie przesądza o wadliwości decyzji w stopniu uzasadniającym konieczność jej uchylenia. Warunkiem bowiem zastosowania tego przepisu jest stwierdzenie przez Sąd naruszenia przepisów postępowania ( tak NSA w wyrokach z dnia 16 marca 2021r. I OSK 1619/20 i 8 lipca 2021r. I FSK 268/18 opubl. w CBOSA ). Wprawdzie wspomniane orzeczenia Naczelny Sąd Administracyjny formułował na tle przesłanek o których mowa w art. 145 § 1 pkt. 1 lit. 5 kpa oraz w art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej, należy jednak rozważyć, czy może to mieć miejsce także w przypadku przesłanki o jakiej mowa w art. 145 § 1 pkt. 4 kpa . Zgodzić się należy, że przez udział w postępowaniu należy rozumieć nie tylko udział w czynnościach postępowania wyjaśniającego, ale także w czynnościach decydujących, który jest zrealizowany przez doręczenie decyzji. Zaznaczyć jednak trzeba, że w istocie podniesiony w skardze zarzut dotyczy braku udziału S. G. w postępowaniu odwoławczym. Jest bowiem oczywistym, że w dacie wydania decyzji przez organ I instancji właścicielem przedmiotowej nieruchomości był M. A., z którym prowadzono rokowania, doręczono decyzję, a następnie złożył odwołanie rozpoznane ostatecznie przez Wojewodę. Brak zatem udziału drugiego ze skarżących w postępowaniu odwoławczym, jako jego następcy prawnego, nie przesądzał o wadliwości decyzji organu odwoławczego w stopniu uzasadniającym konieczność jej uchylenia. Warto także zauważyć, że w aktach sprawy znajduje się pełnomocnictwo z potwierdzoną notarialnie datą [...] maja 2020r. udzielone M. A. przez S. G. do reprezentowania go w sprawach zarządzania przedmiotową nieruchomością przed wszelkimi władzami administracji rządowej i samorządowej, sądami instytucjami, urzędami, osobami prawnymi i fizycznymi. Zostało złożone wprawdzie wraz ze skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na decyzję Wojewody z dnia [...] października 2020r. w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego od decyzji Starosty [...] w sprawie zezwolenia na niezwłoczne zajęcie przedmiotowej działki, z pewnością jednak organ dysponował nim w dacie rozstrzygania odwołania. Akta sprawy nie zawierają informacji, z której wynikałoby, że pełnomocnictwo zostało cofnięte, sami zaś skarżący powojują się na nie w skardze. Wbrew zatem przekonaniu skarżącego nie ma zatem podstaw do zarzucenia Wojewodzie naruszenia wskazanych w skardze przepisów kpa. Wojewoda prawidłowo przywołał wszystkie istotne w sprawie ustalenia faktyczne, wyjaśnił ich źródła, przedstawił prawidłową, logicznie spójną argumentację prawną. Zakres przedsięwzięcia jest prawidłowo określony w decyzji organu I instancji (z uwagi na specyfikę tego rodzaju spraw bardziej miarodajna jest w tym względzie decyzja organu I instancji, zaopatrzona w załącznik graficzny w postaci mapy). Również argumenty Wojewody wskazujące na niepowodzenie rokowań są wystarczające.
Z tych względów na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U z 2019r. poz. 2325 ) skargę należało oddalić.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.09.2026. · Źródło